Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пуэрто-Рикодағы қала және муниципалитет
Town and municipality in Puerto Rico
Сабана Гранде (saˈβana ˈɣɾande) – Пуэрто-Рикодағы қала және муниципалитет. Лахас және Гуаниканың солтүстігінде, Марикаоның оңтүстігінде, Сан-Жерманның шығысында және Яуконың батысында орналасқан. Сабана Гранде жеті бариоға және Сабана Гранде Пуэблоға (қаланың орталық бөлігі және әкімшілік орталығы) таралып жатыр. Сан-Жерман – Кабо-Рохо метрополитендік статистикалық аймағының құрамына кіреді.
Sabana Grande (saˈβana ˈɣɾande) is a town and municipality of Puerto Rico located north of Lajas and Guánica; south of Maricao; east of San Germán; and west of Yauco. Sabana Grande is spread over seven barrios and Sabana Grande Pueblo (the downtown area and the administrative center of the city). It is part of the San Germán Cabo Rojo Metropolitan Statistical Area.
Тарих
Муниципалитеттің атауы, батысқа қарай Сан-Герман және Хормигуэросқа дейін созылатын муниципалитеттің оңтүстік бөлігін алып жатқан кең жазықтан алынған, бұл жазық Сабана Гранде аңғары ретінде жақсы танымал (испан тілінде "үлкен саванна аңғары"; "саванна" сөзі, ағылшын тіліндегі "savanna" сияқты, таино тілінен шыққан). Тарихшы Марио Виллар Росестің сөзіне сәйкес, 1808 жылға дейін қазіргі Сабана Гранде Ариба (сөзбе-сөз – "жоғарғы үлкен саванна") деп аталатын жерде өз шіркеуі бар қауым болған. Бұған дәлел – аймақта сақталған ең көне крещениелік тіркеме, себебі Сабана Гранде бастапқыда Сан-Жерман муниципалитетінің бір бөлігі болған. Қоғам Сан-Жерман орталығынан алыс болғандықтан, тұрғындар шіркеу салу қажеттігін сезінді, ол Сан-Жерман приходының қосымша бөлімі ретінде құрылды. Шіркеу Сан-Исидро Лабрадор және Санта-Мария-де-ла-Кебезаға арналды. Испан үкімдігі кезінде қала құру үшін келесі шаралар қабылдануы керек еді: қала құруды көздейтін "vecinos" (қолаңсыраушылар немесе тұрғындар) тобы губернатор мен вице-король алдында өкілдік ету үшін бір немесе бірнеше басқа vecinos-қа сенімхат беруі керек еді. Осы адам қала мен приходты құруға рұқсат бере алатын. Сенімхат берушілер берілген аумақта көпшілік болуы және саны оннан аспауы керек еді. Мәселе шешілгеннен кейін, губернатор "capitán poblador" (елді мекеннің өкілі) тағайындайтын, сондай-ақ жақын маңдағы "aldeas" (ауылдарда) тұратын бір немесе бірнеше делегаттарды тағайындайтын. Елді мекен шіркеуден тым алыс екенін, сондықтан қоныс аударушыларға діни рәсімдерге қатысу және муниципалдық қызметтер алу қиын екенін дәлелдеу қажет болды. Көбінесе жолдар мен көпірлердің жоқтығы немесе нашар жағдайы дәлел ретінде келтірілетін. Өтініш мақұлданған жағдайда, vecinos жаңа муниципалитеттің шекараларын белгілеп, шіркеу, приход үйі, үкімет үйі (Casa del Rey), мал сою орны және зират сияқты қоғамдық құрылыстар салуға, сондай-ақ қала алаңы мен жалпы пайдалану жерін (ejidos) бөліп беруге міндетті болды. Бұл құрылыстардың құнын vecinos арнайы салымы арқылы төлеуге тиіс еді. Көбінесе жер иелерінің бірі құрылыс үшін жер сыйлаған. Қажеттіліктер орындалғаннан кейін, губернатор қала мен приходты құруға рұқсат берді және әдетте сол "capitán poblador" болған соғыстағы лейтенантты тағайындады. Сабана Гранде қашан құрылғаны туралы пікірталас бар. Кейбіреулер оның 1808 жылы құрылғанын айтса, басқалары 1813 жылы құрылғанын, ал 1812 жылы қала саяси жағынан құрылғаннан кейін бір жыл өткенін айтады. Тарихшы Виллар Росес қала құрылған күні муниципалдық мұрағаттарда ешқандай құжатта табылмайды, бірақ 1813 жылды заңды құрылған жыл деп санау керек, себебі ол алғашқы тіркеу құжатының күнімен сәйкес келеді. 1813 жылдың 1 шілдесіндегі некелер кітабының үшінші томындағы 23-ші жазбада діни қызметкер "Сабана Гранде приход шіркеуінің діни қызметкері" деп көрсетілген, ал бұрынғы жазбаларда "Сан-Жерман вилласының діни қызметкерлері" немесе "коадъютанттары" деп аталған. Сабана Гранде 1813 жылдың маусымында өз құзырына ие тәуелсіз приходқа айналды, ал Сан-Исидро Лабрадор және Санта-Мария-де-ла-Кебеза шіркеуінің алғашқы приходьясы Мартин Антонио Боррели болды. 1814 жылдың 21 желтоқсанында Сабана Грандедің алғашқы генерал-капитаны Педро де Акоста қызметке кірді. Кейбір жергілікті тарихшылар оның патша сарайы, діни қызметкерлер үйі, алаң, етхана және зират орналасқан жерге 70 кудра жер сыйлағанын айтады. Басқалары бұл жерді Хоакин П. Родригес де ла Седа и Альмодовар сыйлағанын айтады. Виллар Росес қаланың әкімі және приход пасторының інісі Хуан Франсиско де Акоста үйін қалаға сыйлағанын, осылайша оны Корольдер үйі немесе кеңес үйі ретінде пайдалануға болатынын қосты. Сабана Грандедегі алғашқы отбасылар: Велес Борреро, Гарсия Альмодовар, Назарио де Фигероа, Акоста, Санабрия, Луго, Ривера, Сепульведа, дель Торо, Монтальво, Иризарри, Боррели, Рамирес, Торрес, Матос, Пабон Давила, Кинонес, Родригес де ла Рента, Солтеро, Сегара, Ортис де ла Рента, Ортис де Пенья, Сааведра және басқалар. Сонымен қатар, Бусиго, Маларет және Серра тегі бар каталондық отбасылар, сондай-ақ Сото тегі бар грек иммигранттарының тобы қаланың құрылғаннан бастап қоныстанды. 2017 жылдың 20 қыркүйегінде болған Мария дауылы Сабана Грандеде мол жауын-шашынға байланысты көптеген жер сілкіністерін тудырды.
The municipality's name comes from the extensive plain that occupies the southern part of the municipality which extends towards the west to San German and Hormigueros, better known as the Sabana Grande Valley (Spanish for the big savanna valley; the word sabana and the English savanna both come from the Taino word for plains). According to historian Mario Villar Roces, before 1808 there was a community with its own church on the land today known as Sabana Grande Arriba (literally upper great savanna). Evidence of this is the oldest baptismal registry preserved from the area, as Sabana Grande was originally a sector of the municipality of San Germán. Because the community was so far from the center of San Germán, residents felt a need to build a church, which was established as an auxiliary to the San Germán parish. The church was built and was devoted to San Isidro Labrador and Santa María de la Cabeza. During Spanish rule, in order for a town to be established, the following had to take place: A group of vecinos ("neighbors" or residents) that wanted to found a town had to grant a power of attorney to one or more other vecinos to represent them before the governor and viceroy. This person could authorize the founding of the town and the establishment of a parish. The grantors of the power of attorney had to be a majority in the given territory and more than ten in number. Once the case had been made, the governor appointed a "capitán poblador" or settlement official to represent the vecinos and one or more delegates, who usually lived in nearby aldeas, or hamlets. Proof was required that the settlement was so far from a church that it was very difficult for the settlers to partake of sacraments and municipal services. In general, proof was provided of the absence or bad condition of roads and bridges. If the petition was approved, it was required that the vecinos mark off the new municipality and build public works such as a church, a parish house, a government house (Casa del Rey), a slaughterhouse, and a cemetery, and to set aside land for the town square or plaza and the commons (ejidos). The vecinos were expected to cover the cost of building these works by levying special assessments. Usually one of the land owners donated some land for the founding. Once the requirements had been met, the governor authorized the founding of the town and the parish, and he appointed a Lieutenant at War who usually was the same capitán poblador. There is some debate as to when Sabana Grande was founded. Some say that it was established in 1808, while others say it was established in 1813, a year after the town was politically established in 1812. Historian Villar Roces posits that although the exact date of the founding of the town is not found in any document in the municipal archives, 1813 should be considered the year it was legally founded because it coincides with the date of the first registry document. In entry number 23 in the third book of marriages, dated July 1, 1813, the priest is identified as "Priest Ecónomo of the Sabana Grande Parish Church," while previous entries were called "Attending Priests" or "Coadjutants of the Villa of San Germán." Sabana Grande became an independent parish, under its own jurisdiction, in June 1813, with the first parish priest of the San Isidro Labrador y Santa María de la Cabeza Church being Martín Antonio Borreli. On December 21, 1814, the first captain general of Sabana Grande, Pedro de Acosta, took office. Some local historians assert that he donated seventy cuerdas of land where the Kings House, priests house, a plaza, a butcher shop and a cemetery were established. Others say that this land was donated by Joaquín P. Rodríguez de la Seda y Almodóvar. Villar Roces adds that Juan Francisco de Acosta, brother of the mayor and parish priest of Sabana Grande, donated his house to the town so it could be used as the Kings House or council house. The first families of Sabana Grande were the Vélez Borrero, García Almodóvar, Nazario de Figueroa, Acosta, Sanabria, Lugo, Rivera, Sepúlveda, del Toro, Montalvo, Irizarry, Borreli, Ramírez, Torres, Matos, Pabón Dávila, Quiñones, Rodríguez de la Renta, Soltero, Segarra, Ortiz de la Renta, Ortiz de Peña, Saavedra and others. Also, Catalan families with the surnames of Busigó, Malaret and Serra, and a group of Greek immigrants with the surname Soto, all settled in the town from the time of its founding. Hurricane Maria on September 20, 2017 triggered numerous landslides in Sabana Grande with the significant amount of rainfall.
География
Сабана-Гранде Пуэрто-Риконың оңтүстік-батыс жағында, Лахас аңғарында орналасқан. Мұнда бірнеше өзен бар: Гуанажибо өзені және оның салалары, Коко өзені, Флорес өзені және Рио-Гранде өзені.
Sabana Grande is on the south west side of Puerto Rico, in the Lajas Valley. There are a number of rivers there: Río Guanajibo and its tributaries, Coco River, Flores River, and Río Grande.
Салалар
Барриолар (кішігірім әкімшілік бөлімдер) секторлар деп аталатын одан да кіші аудандарға бөлінеді. Секторлардың түрлері әртүрлі болуы мүмкін, мысалы, қалыпты сектор, урбанизация, репарто, барриада, резиденциал және тағы да басқалар.
Barrios (which are like minor civil divisions) are further subdivided into smaller areas called sectores (sectors in English). The types of sectores may vary, from normally sector to urbanización to reparto to barriada to residencial, among others.
Арнайы қауымдастықтар
Пуэрто-Риконың ерекше қауымдастықтары – әлеуметтік оқшаулануға ұшыраған азаматтары бар маргиналды қауымдастықтар. Картада осы қауымдастықтар мемлекеттің дерлік барлық муниципалитеттерінде кездесетіні көрсетілген. 2014 жылы тізімде болған 742 орынның ішінде Сабана-Грандеде келесі бариолар, қауымдастықтар, секторлар немесе аудандар орналасқан: Сантана, Серро-Гордо, Эль-Бурен, Молинас және Сусуа.
Comunidades Especiales de Puerto Rico (Special Communities of Puerto Rico) are marginalized communities whose citizens are experiencing a certain amount of social exclusion. A map shows these communities occur in nearly every municipality of the commonwealth. Of the 742 places that were on the list in 2014, the following barrios, communities, sectors, or neighborhoods were in Sabana Grande: Santana, Cerro Gordo, El Burén, Molinas and Susúa.
Ауыл шаруашылығы
Жемістер, қант және мал өнімдері шағын көлемде.
Fruits, sugar and cattle on a small scale.
Үкімет
Пуэрто-Рикодағы барлық муниципалитеттер сияқты, Сабана-Гранде қаласын да әкім басқарады. Қазіргі әкім – Маркос Гилберто Валентин, ол Халықтық демократиялық партиясының (PPD) мүшесі. Ол 2020 жылғы жалпы сайлауда сайланды. Қала Пурто-Риконың V сенаторлық округіне жатады, оны екі сенатор ұсынады. 2012 жылы Халықтық демократиялық партиясынан Рамон Руис және Мартин Варгас Моралес округтік сенаторлар болып сайланды.
Like all municipalities in Puerto Rico, Sabana Grande is administered by a mayor. The current mayor is Marcos Gilberto Valentin, from the Popular Democratic Party (PPD). He was elected at the 2020 general election. The city belongs to the Puerto Rico Senatorial district V, which is represented by two Senators. In 2012, Ramón Ruiz and Martín Vargas Morales, from the Popular Democratic Party, were elected as District Senators.
Көлік
Савана-Грандеде 27 көпір бар. Сабана-Грандедегі басты тас жолдар PR 2, PR 120, PR 121, PR 102 және PR 117. 2020 жылы PR 368 тас жолының Сабана-Гранде қаласынан Яукоға дейінгі бөлігі Фидель Велес Велес атымен аталды.
There are 27 bridges in Sabana Grande. The main highways in Sabana Grande are PR 2, PR 120, PR 121, PR 102 and PR 117. In 2020, a section of PR 368, from downtown Sabana Grande to Yauco, was named Fidel Vélez Vélez.
Таңбалар
Муниципионың ресми туы мен елтаңбасы бар.
The municipio has an official flag and coat of arms.
Ту
Савана Гранде туы кезектесіп орналасқан екі жасыл және екі сары шаршыдан тұрады. Ортасында қаланың гербы бейнеленген. Тудың мағынасы гербтың мәнімен байланысты.
The flag of Sabana Grande has four squares, two green and two yellow, alternating. In the center is the municipal coat of arms. The meaning of the flag comes from the coat of arms.
Елтаңба
Муниципалитеттің елтаңбасында қаланың қасиетті қамқорларының бейнесін көрсететін элементтер бар. Қашар мен тырма Сан Исидро Лабрадорға меңзеп тұрады. Бұл бейне Савана-Гранде ауылдық айманының жұмысшыларының сенімінен туындаған деп саналады. Құрғақшылық келгенде, олар өздерінің қасиетті қамқоршысы егіндерін сақтап қалады деген үмітпен уәде берді. Сан Исидроның әйелі Санта-Мария де ла-Кебезаның үй шаруашылық жұмыстарын көрсетеді. Ортасында Савана-Гранде өңірінің дәстүрлі кәсібінің символы – петат пальмасының жапырағы бейнеленген. Елтаңбаның үстінде қалалардың елтаңбаларындағы геральдикалық құрметтің белгісі – ынтымақ, азаматтық бірлік және ортақ қорғаныстың символы ретінде бейнеленген қабырға тәжі бар. Елтаңбадағы ұран – "Ғажайыптар қаласы".
The municipality's coat of arms contains the elements that represent the town's patron saints. The shovel and rake allude to San Isidro Labrador. It is believed this representation arose from the faith of the workers in the Sabana Grande countryside. When a bad drought came, they made promises in the hopes that their patron saint would save their crops. The urn represents the domestic tasks of Santa María de la Cabeza, the wife of San Isidro. In the center is the leaf of the petate palm as an icon of a traditional industry of Sabana Grande. Above is the crown wall which, as a symbol of solidarity, civic unity and common defense, is a heraldic tribute that is part of the coat of arms of towns. The motto on the coat of arms is "Town of the Prodigies."