Кіріспе
Санта-Исабель – Пуэрто-Рикодағы қала және муниципалитет. Санта-Исабель аралдың оңтүстік жағалауында, Коамодан солтүстікке, Хуана-Диаздан шығысқа және Салинастан батысқа орналасқан. Санта-Исабель 7 барио мен Санта-Исабель Пуэблоға (қала орталығы және әкімшілік орталық) таралады. Бұл Санта-Исабель Микрополитендік Статистикалық Аймағының негізгі қаласы және Понсе-Яуко-Коамо Біріктірілген Статистикалық Аймағының бөлігі. Санта-Исабель «Ауыл шаруашылығының астанасы» ретінде танымал, сол кезде аймақта күріш, жүгері, бұршақ және тамыр жемістері сияқты жергілікті тұтынуға арналған шағын егістерді өсіру үшін көптеген эстансиялар құрылды. Қазіргі Централь Кортада орналасқан аудан бастапқыда Эстансия Дескалабрадо деп аталды және 1737 жылдан бастап каталондық қоныс салушы Хуан де Кинтанаға тиесілі болды. Санта-Исабель муниципалитеті 1842 жылдың 5 қазанында Антонио Велес тарапынан ресми түрде құрылды. Велес Санта-Исабель бастапқыда бір бөлігі болған Коамо муниципалитетінен тәуелсіздік алу үшін тұрғындар тобын жетекшілік етті. 1898 жылғы Париж шарты бойынша Испания-Америка соғысынан кейін Пуэрто-Рико Испаниядан АҚШ-қа берілді. 1899 жылы АҚШ Пуэрто-Риконың алғашқы халық санауын жүргізіп, Санта-Исабельде 4858 адам тұратынын анықтады. 2017 жылдың 20 қыркүйегінде «Мария» дауылы Пуэрто-Рико аралына соқты. Санта-Исабельде 500-ге жуық адамды құтқару қажет болды, ал ауыл шаруашылығы толығымен қирады. Қатты жел, 15 дюймге жуық жаңбыр және тасқындаған өзендер шамамен 12000 үйдің толық немесе ішінара қирауына себеп болды.
Santa Isabel (ˈsantajsaˈβel) is a town and municipality of Puerto Rico located in the southern coast of the island, south of Coamo; east of Juana Díaz; and west of Salinas. Santa Isabel is spread over 7 barrios and Santa Isabel Pueblo (the downtown area and the administrative center). It is the principal city of the Santa Isabel Micropolitan Statistical Area and is part of the Ponce Yauco Coamo Combined Statistical Area. Santa Isabel is known as The Capital of Agriculture, Numerous estancias were established in the region during the time to cultivate "frutos menores" or small crops for local use such as rice, corn, beans and root vegetables. The area where Central Cortada is located was originally called Estancia Descalabrado, and was owned by Catalan settler Juan de Quintana from 1737. The municipality of Santa Isabel was officially founded on October 5, 1842, by Antonio Vélez. Vélez led a group of residents to obtain independence from the municipality of Coamo, which Santa Isabel was originally a part of. Puerto Rico was ceded by Spain in the aftermath of the Spanish–American War under the terms of the Treaty of Paris of 1898 and became a territory of the United States. In 1899, the United States conducted its first census of Puerto Rico finding that the population of Santa Isabel was 4,858. On September 20, 2017 Hurricane Maria struck the island of Puerto Rico. In Santa Isabel, close to 500 people had to be rescued, the agriculture was leveled. The strong winds, 15 inches of rain, and rivers that crested, caused an estimated 12,000 homes to be completely or partially destroyed.
Салалар
Баррио (азаматтық бөлімшелерге ұқсас) және суббарриолар одан кішігірім аудандарға – секторларға (ағылшын тілінде "sectors") бөлінеді. Секторлардың түрлері әртүрлі болуы мүмкін, мысалы, қалыпты сектор, урбанизация, репарто, барриада, резиденциал және тағы да басқалар.
Арнайы қауымдастықтар
Пуэрто-Риконың арнайы қауымдастықтары – әлеуметтік жағынан шеттетілген азаматтары бар маргиналды қауымдастықтар. Картада осы қауымдастықтар мемлекеттің дерлік барлық муниципалитеттерінде кездесетіні көрсетілген. 2014 жылы тізімде болған 742 орынның ішінде Санта-Исабельде келесі бариолар, қауымдастықтар, секторлар немесе аудандар болды: Плейита-Кортада, Сектор-Ислоте, Сектор-Канта-Сапо, Сектор-Дескалабрадо, Сектор-Эль-Рио, Сектор-Флорида, Сектор-ла-Пика, Сектор-Вилла-Поте және Сектор-Вилла-Пулга (Вилла-дель-Мар).
Демография
2020 жылғы АҚШ-тың онжылдық халық санағы бойынша Санта-Изабелде 20 281 тұрғын болды, бұл 2010 жылғы халық санағымен салыстырғанда 23 274 адамнан азайған. 2020 жылы муниципалитеттегі нәсілдік құрам: 50,2% ақ нәсілді, 33,3% қара нәсілді, 13,4% екі немесе одан көп нәсілді және 0,1% американдық индейлер. Халықтың көп бөлігі, 99,8% испан немесе латиноамерикандықтар, ал 0,2% испандық емес ақ нәсілді тұрғындарды құрайды.
Ауыл шаруашылығы
Айналасындағы аймақтар манго, гинео және авокадо сияқты жемістер мен көкөністер өндіреді. Пуэрто-Риколық Campo Fresco компаниясы Санта-Исабель қаласында өндіріс орналысына ие, онда Jugos Lotus шырыны және басқа да сусын брендтері шығарылады.
Өнеркәсіп
Аэроғарыш, электр және электрондық, металл өнімдері және тағамдық өнімдер.
Мерекелер мен іс-шаралар
Санта-Исабель өзінің қамқоршысының мерекесін шілде айында тойлайды. Сантьяго Апостолдың Патроналдық мерекесі – діни және мәдени той, онда әдетте шерулер, ойындар, шеберлер, көңіл көтеру аттракциондары, аймақтық тағамдар мен тікелей музыкалық қойылымдар ұйымдастырылады. Қала Пуэрто-Риконың VI сенаторлық округіне кіреді, оны екі сенатор өкілдік етеді. 2012 жылы Мигель Перейра Кастильо және Анхель М. Родригес округтік сенаторлар болып сайланды.
Көлік
Санта-Исабельде 12 көпір бар.
Таңбалар
Муниципионың ресми туы мен елтаңбасы бар.
Ту
Ту көлденең үш жолаққа бөлінген: жоғарыда ақ, ортада сары және төменде қызыл түстер. Оған қамыстың сабақтарымен әшекейлеуге болады.
Елтаңба
Тақ - Венгрияның қасиетті королевасы Елизаветаны (испан тілінде Изабел) бейнелейді, ол Франциск орденінің үшінші дәрежесінің қамқоршысы. Сиырғақтар қаланың қамқоршысы - Апостол Жақыптың символы, сонымен қатар қала жанындағы жағажайларда көптеп кездесетін сиырғақтарды да көрсетеді.
Атақты Санта-Исабелино
Адольфо Л. Монсеррат Ансельми – Пуэрто-Рико Халық үйінің бұрынғы мүшесі.
Бенито Сантьяго – Бейсболшы; 1986 жылы Сан-Диего Падрес командасымен Ұлттық лиганың «Жыл жаңашылы» сыйлығын бірауыздан жеңіп алды.
Мелвин Седено – Актер, комедиант, балалар бағдарламаларын жүргізуші, меренге музыканты және әнші.
Карлос Колон аға – «Пуэрто-Риконың Эль Акробатасы» деп танылған кәсіби күрескер. World Wrestling Council (WWC) тең иесі (вице-президенті), бұрын Capital Sports Promotions деп аталған. 1993 жылы WWF Royal Rumble-ге қатысқан WWE-нің бұрынғы күрескері. 2014 жылы WWE Даңқ залына енгізілді.
Карлос Корреа – Бейсболшы; 2012 жылғы MLB драфтында бірінші нөмірлі таңдау, 2015 жылғы Америка лигасының «Жыл жаңашылы», «Миннесота Твинз» командасының шортстопы. Бұрын «Хьюстон Астрос» командасында ойнаған, онда 2017 жылы команда үшін MLB World Series чемпионы атанды.
Хосе Гусман – «Техас Рейнджерс» командасының бұрынғы кәсіби бейсболшысы.
Benito Santiago Baseball player; won unanimously the 1986 the National League Rookie of the Year Award with the San Diego Padres. Melwin Cedeño Actor, comedian, kids host, Merengue musician, and singer. Carlos Colón Sr. professional wrestler known as El Acróbata de Puerto Rico. Co owner (vice president) of the World Wrestling Council (WWC), formerly known as Capital Sports Promotions. Former WWE wrestler when he entered the 1993 WWF Royal Rumble. Inducted into the WWE Hall Of Fame in 2014. Carlos Correa Baseball player; First Overall Pick in the 2012 MLB Draft, 2015 American League Rookie Of The Year, Shortstop for the Minnesota Twins. Formerly played for the Houston Astros where he won an MLB World Series championship for the team in 2017. José Guzmán Former professional Baseball pitcher for the Texas Rangers.