Кіріспе

Америкалық қылмыскер және президентті өлтіруге талпынған Франсиско Мартин Дюран (/d//ə/'r//æ//n/; 1968 жылдың 8 қыркүйегінде туған) – 1994 жылдың 29 қазанында Ақ үйге SKS мылтығынан 29 оқ атқандығымен әйгілі американдық қылмыскер. Дюран кейін АҚШ президенті Билл Клинтонды өлтіруге талпынғаны үшін сотталды және 40 жылға бас бостандығынан айырылды.

Тарих

Дуран Нью-Мексико штатының Альбукерки қаласындағы Барелас ауданында дүниеге келген. Оның алты жартылай бауыры болған, бәрі әртүрлі әкеден туған, және барлығы да оның өміріне келіп-кетіп отырған. Оның анасы үй тазалаған, ол азық-түлік купондары мен үкіметтен алатын басқа да көмектерге ие болған. 1993 жылы екі жарым жылдан кейін ол Ақ үйдің ауласында қара бизнес костюмдері киген ер адамдар тобының алдында босатылды. Жақын жердегі екі бала оқ атар алдында біреуінің Клинтонға ұқсағанын айтқандарын мәлімдеді. Құпия қызмет агенттері дереу қаруларын алып, алаңды жүгіріп өтті, сол кезде Гарри Ракоски, Кен Дэвис және Роберт Хейнс атты азаматтар Дуранды ұстап, оны бағындырғанша қолын ұстады. Клинтон сол кезде футбол матчын тамашалап отырған және зардап шекпеген. Бұл оқиға Фрэнк Юджин Кордердің "Сессна" ұшағын Ақ үйдің оңтүстік ауласына құлатқаннан кейін алты апта өткен соң болды, бұл Пенсильвания авенюінің сол бөлігіндегі қозғалысты жабу туралы пікірталас тудырды. Қастандық әрекеті кезінде ешкім жарақат алмады.

Сот

Екі апталық сот процесінің ең маңызды айыптары президентті өлтіруге талпыну және федералдық қызметкерлерге (Құпия қызмет агенттеріне) жасалған төрт шабуыл болды. Дюран бұрын түрмеде жазасын өтеген, АҚШ армиясында көлік құралын қолданып, аса қауіпті шабуыл жасағаны үшін сотталғандықтан, президентке талпынудан өзге, ол сотталған қылмыскердің қару-жарақ ұстауына да айыпталды. Басқа айыптаулар: зорлық қылмысы кезінде шабуылдық қару қолдану, АҚШ мүлігіне зиян келтіру және қылмыс жасау мақсатымен қаруды штаттар арасында тасымалдау. Дюран өзін кінәлі деп танымады және ақыл-есінен жаңылысқандығын айтып, қорғанысқа өтті, Колорадо тауларында шетелдік "тұманды" жойып, осылайша әлемді құтқаруға тырысқанын мәлімдеді, ол шетелдікпен көбелек тәрізді байланысқан екен. Прокурорлар оның ақыл-есінен жаңылысқандығын жалған екенін айтты және 60-тан астам куәгерді шақырып, Дюранның үкіметті, әсіресе президент Клинтонды жек көретінін куәландырды. Қазылар алқасы ақыл-есінен жаңылысқандығы туралы айғақты қабылдамай, бес сағаттан кем уақыт ішінде кінәлі деп шешім шығарды. Ол АҚШ округтік сотының судьясы Чарльз Роберт Ричимен 40 жылға бас бостандығынан айырылды. 2013 жылы Дюран Колорадо штатының Флоренс қаласындағы Флоренс федералдық түзету кешеніндегі орташа қауіпсіздік деңгейіндегі федералдық түзету мекемесінде жазасын өтеді. 2021 жылы Дюран жоғары қауіпсіздік деңгейіндегі АҚШ-тың Ли федералдық түрмесінде жазасын өтеді. Федералдық түрмелер бюросы оның 2029 жылы босатылатынын күтеді.