Кіріспе

Джордж Фредерик Гейр (1926 жылдың 13 қазаны – 2015 жылдың 17 тамызы) – Жаңа Зеландия саясаткері. Ол бір кезде Жаңа Зеландия Парламентіндегі Ұлттық партияның төрағасының орынбасары болды және көптеген адамдар оны партия басшылығына үміткер деп есептеді. Ол әдепті және дипломатиялық мінезімен белгілі болды, бұл мінез көбінесе оны қоршаған саяси ахуалмен қайшы келетін. Майкл Лоус оны "әдеп-ғұрып заманынан қашқан адам" деп сипаттады.

Жас шағы мен отбасы

Гейр Дунединде дүниеге келді, бірақ жас кезінде Веллингтонға көшіп өтті. Ол Виктория және Окленд университеттерін бітірген. 1945 жылдан 1947 жылға дейін «The New Zealand Herald» газетінде журналист болып жұмыс істеді, содан кейін Мельбурнға көшуден бұрын Жапонияға сапар шекті. 1949 жылдан 1950 жылға дейін «The Sun News Pictorial» газетінде жұмыс істеді, ал 1950 жылдан 1952 жылға дейін «Auckland Star» газетінде қызмет еткеннен кейін Жаңа Зеландияға оралды. Гейр шамамен 1950 жылы Эстер Мэри Фэй Левиге үйленді, олардың үш баласы болды, соның ішінде макияж суретшісі және боди-арт шебері Джоанн Гейр де бар. 1952 жылдан 1957 жылға дейін Гейр Оклендте қоғамдық байланыстар жөніндегі қызметкер болып жұмыс істеді. Ол сондай-ақ Ұлттық партияның ұйымдастыру бөліміне қатысты және 1958 жылдан 1960 жылға дейін Кит Холиоактың парламенттік қызметкері болып қысқа мерзімге жұмыс істеді. 1960 жылдан 1966 жылға дейін ол Air New Zealand компаниясының бас директорының жеке хатшысы болды.

Парламент мүшесі

Ол Onehunga және Roskill сайлау округтерінде Ұлттық партияның ұйымдастырушысы болды. Содан кейін ол Ұлттық партияның Окленд бөлімшесі төрағасының орынбасары және партияның доминиондық кеңесінің мүшесі болды. Гейр алғаш рет 1966 жылғы сайлауда Ремуэра округінен Ұлттық партиясынан балама түсуге ұсынылып, Аллан Хигеттен жеңілді. Сосын Гейр «көпірден өтіп», зейнеткерлікке шыққан Ұлттық партиясының депутаты Дина Эйрден Солтүстік жағалау округіне үміткерлікке қатысып, жеңіске жетті. Ол сәтті сайланды және сол жылы парламентке өтті. 1969 жылы ол Білім және ғылым министрінің парламенттік орынбасары болып тағайындалды.

Министрлер кабинеті

Парламентте Гейрді қабілетті және жауапкершілігі жоғары әкімші деп санады. 1972 жылы Екінші Ұлттық үкіметтің соңында ол қысқа мерзімге Кеден министрі болды, бірақ Норман Кирк басқаратын Еңбек партиясы 1972 жылғы сайлауда жеңіске жеткенде бұл үзіліске ұшырады. Ұлттық партия жеңіліске ұшырағаннан кейін партия жетекшісі Джек Маршалл Гейрді Кеденнің көлеңкелі министрі етіп тағайындады. Гейр Маршаллдың жетекшілігін қолдады және оны жеке басында ұнатты, алайда 1974 жылдың басында Ұлттық партияның сол кездегі орынбасары Роберт Малдун басшылығымен келесі сайлауда жеңіске жетуге мүмкіндік бар деген сенімге келді. Жетекшілікке таласқа дейін Гейр Маршаллға Малдунның жеңіске жету үшін жеткілікті дауысы бар екенін айтты, бұл Маршаллдың жетекшіліктен кетуіне және жетекшілік сайлауына қатыспауына әкелді. Малдун жетекші болғаннан кейін ол Гейрді тізімде 13-ші орыннан 6-шы орынға көтерді және оны Кеден министрінен Тұрғын үйдің көлеңкелі министріне ауыстырды. 1975 жылғы сайлауда Ұлттық партия қайтадан билікке оралғанда, Гейр Үшінші Ұлттық үкіметте кабинетке қайта кірді. Сол уақыттан бастап 1984 жылғы сайлауда Ұлттық партияның жеңіліске ұшырағанға дейін Гейр бірқатар қиын міндеттерді атқарды, оның ішінде Денсаулық сақтау министрі және Әлеуметтік әл-ауқат министрі болып қызмет етті. Ол сонымен қатар Тұрғын үй министрі, Энергетика министрі, Көлік министрі, Темір жол министрі және басқа да бірқатар лауазымдарда жұмыс істеді.

Саяси көзқарастар

Гейр өзінің кейбір жеке пікірлерімен де көзге түсті. Гейр елдің басты консервативтік партиясының мүшесі болғанымен, әлеуметтік және моральдық мәселелерге қатысты "тіршілікке келуге және келуге рұхсат ету" принципін ұстанды, ол кейбір әріптестеріндегі "қаталдыққа" қарсы болды. Бұл сенімдері 1970 жылдардың аяғында абортты шектеу шараларына қарсы шыққан кезде ерекше көзге түсті. Барри Густафсонның Ұлттық партия тарихында Гейр "парламенттік абортты қолдайтын топтың ең тиімді стратегияшысы" деп сипатталды. Гейрдің абортты қолдауы оған көптеген Ұлттық партия мүшелерінің, тіпті партия жетекшісі Роберт Малдунның да наразылығын тудырды. Малдун Гейрге күдікпен қарады, себебі Гейр кейде партияның балама көшбасшысы ретінде талқыланды. Малдун мен Гейрдің саяси стильдері мүлдем өзгеше болды – Малдун қатал және қақтығысқа бейім деп танылса, Гейр әдепті және дипломаттық саясаткер ретінде көрінді. Партияның Малдунның "авторитарлық" стилін ұнатпаған мүшелері Гейрді мүмкін балама деп қарады.

Полковниктер төңкерісі

1980 жылы партияның бірқатар диссиденттері Мулдунның басшылығына қарсы сызба құра бастағанда, Гейр әлеуетті ізбасарлар тізімінде болды. Дегенмен, Гейр партия ішінде көпшілік қолдауға ие бола алмағандықтан, тым либералды саналды. Диссиденттер ақырында партияның орынбасары Брайан Талбойсты көшбасшылыққа үміткерлік етуге ынталандырды (кейін "Полковниктердің төңкерісі" деп аталды). Гейр бұл үміткерлікті жоспарлауға қатыспады, бірақ оны қолдады және Талбойсқа қарсы шығудың дұрыс идея екеніне көндіруге тырысты. Бірақ Талбойс соңында бас тартып, төңкеріс дауысқа салатын болмай қалды. Гейр қарсылық білдіруді жалғастырды, бірақ Талбойс партия бірлігін сақтаудың, Мулдунның зиянды басшылық стилін тоқтатудан маңыздырақ екенін айтты. Кейін, Талбойс саясаттан кеткеннен кейін, Гейр Мулдунның тағы бір қарсыласы Дерек Куиглиге, Талбойстың орынбасары болуына қолдау көрсетті. 1984 жылы Ұлттық партия жеңілгеннен кейін Мулдун Гейрді көлеңкелі көлік, теміржол, азаматтық авиация және метеорологиялық қызметтер министрі етіп тағайындады. Гейр, басқалармен бірге, Мулдунның басшылық лауазымынан мүмкіндігінше ертерек кетуін қалады. Бұл қысым Мулдунның қарсылығына қарамастан, жоспарланған басшылық сайлауды 1985 жылғы ақпаннан 1984 жылғы қарашаға жылжытуға әкеп соқты. Гейр Джим Маклей, Джим Болгер және Билл Берчпен бірге Мулдунның орнын басу үшін жарысқа түсті. Алайда, сайлауға дейін Бёрч пен ол жарыстан шығып кетті (Гейрдің қолдауы көбінесе Маклейге, ал Бёрчтің қолдауы Болгерге ауысты). Соңында Маклей жеңіске жетті. Маклей Гейрді еңбек және жұмыспен қамтудың көлеңкелі министрі етіп тағайындады. 1986 жылғы ақпанда күтпеген қайта құру кезінде Гейр (Мулдунның одақтасы Билл Берчпен бірге) айтарлықтай төмендетілді. Бұл жаңа, жас тұлғаларға орын беру мақсатында жасалды, олар партияны "жаңартуға" үміттенді. Алайда, бұл қадам Маклейге ауыр соққы болды, өйткені ол Гейр мен Берчті тікелей қарсылыққа қойды. Ұлттық партияның ең тәжірибелі өкілдері ретінде, екеуі де Маклейдің басты қарсыласы Джим Болгерді қолдау үшін айтарлықтай күш жинады. Болгер Маклейді оңай жеңіп, ал Гейр партия төрағасының орынбасары болды. Сонымен қатар, Болгер оған қаржы портфелін берді.

Басшы орынбасары

Гейр жетекшінің орынбасары болғаннан кейін көп ұзамай, ол тағы да бірнеше әріптестерімен келіспеушілікке түсті. Лейборист Фран Уайльдтың гомосексуализмге қатысты шектеулерді алып тастау жөніндегі жеке заң жобасы – «Гомосексуализмге қатысты заң реформасы» заң жобасы қызу пікірталас тудырды. Гейр заң жобасына қатысты белгілі бір тартымсыздық танытты, өйткені өзгерістер «көптен күтілгенімен» бірге, заң жобасының кейбір аспектілері шамадан тыс екенін ойлады. 1986 жылғы 2 шілдеде Гейрдің дауысы заң жобасын жабу туралы ұсынысты қабылдамады, бұл оны дауысқа салуға мүмкіндік берген болар еді. Қатты ауа райы салдарынан заң жобасын қолдағандардың көпшілігі сол күні Парламентке келе алмады, ал бірнеше дауыс заң жобасының тағдырын шеше алатындықтан, Гейр дауыс беруді жалғастыруға рұқсат берудің әділетсіз екенін сенеді. Егер ол жабуға дауыс бергенде, заң жобасы жеңіліске ұшырар еді, сондықтан заң жобасына қарсы болғандардың көпшілігі оның кейінгі сәттілігі үшін Гейрді кінәлады. Бір аптадан кейін, дауыс беру кезінде, ол тек аз ғана көпшілік дауыспен қабылданды – Гейр өзі де соңында қолдау көрсетті. Гейр бүкіл оқиғаны өте стрессті деп тапты және келісуге ниеттенгенін айтты. 1987 жылғы сайлауда Ұлттық партияның жеңіліске ұшырауынан кейін Гейрдің жетекші орынбасары лауазымына Рут Ричардсон талас жасады. Қарсылыққа тойтарыс беруге тырыспай, жақсы мінезді Гейр өз еркімен зейнеткерлікке шығып, Болгердің сүйікті орынбасары Дон Маккиннонға қолдау көрсетті, ол Ричардсонды бір дауыспен жеңіп, оның орнын басты. Мандаттың соңында зейнеткерлікке шығуға шешім қабылдаған Гейр артқа қарай отыруды жөн көрді. Болгер оны жазатайым оқиғалардан зардап шеккендерге өтемақы төлеу жөніндегі өкілі етіп тағайындады.

Дипломатиялық мансап

Гейр 1990 жылғы сайлауда парламенттен қанағат тұтып кетті. Кейін ол Лондонға Жоғары комиссары болып тағайындалды. Ол Солтүстік жағалаудағы Норткросс ауданында тұрды.

Солтүстік жағалау қаласының әкімі

Гейр 1995 жылдан 1998 жылға дейін Солтүстік Шор қаласының 3-ші мэрі болды, бұрынғы мэр Пол Титченерді жеңіп сайланды.

Кейінгі өмір және өлім

2010 жылы Гейр Окленд технология университетінде магистр дәрежесін аяқтады, оның диссертациясы Мэрилин Уоринг пен Грант Гиллонның жетекшілігімен Корольдік өкілі ретінде өзгерістерді басқару тақырыбына арналған еді. Гейр 2015 жылдың 17 тамызында дүние салды. Оның әйелі Фэй Гейр 2018 жылы қайтыс болды. 1994 жылғы Королеваның туған күні құрметіне оған Сент-Михаэль және Сент-Джордж орденінің серігі атағы берілді.