Франсиско Сиониль Хосе: Филиппин жазушысының өмірі мен шығармашылығы
F. Sionil José
Франсиско Сионил Хосе (1924-2022) – Филиппин жазушысы, әдебиеттен ұлттық артист. Колониализм, әлеуметтік теңсіздік туралы шығармалары 28 тілге аударылған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Филиппин жазушысы (1924–2022)
Filipino writer (1924–2022)
Франсиско Сиониль Хосе (3 желтоқсан 1924 – 6 қаңтар 2022) – филиппин жазушысы, ағылшын тілінде ең көп оқылатын жазушылардың бірі. 2001 жылы оған берілген Филиппиннің Әдебиет саласындағы Ұлттық суретшісі атағының иегері Хосе, романдары мен әңгімелерінде филиппин қоғамындағы тап күресі мен отаршылдықтың әлеуметтік себептерін көрсетеді. Оның ағылшын тілінде жазылған туындылары 28 тілге аударылған, оның ішінде корей, индонезия, чех, орыс, латыш, украин және голланд тілдері бар. Ол әдебиет бойынша Нобель сыйлығына филиппин азаматтарынан ең басты үміткер деп есептелді.
Francisco Sionil José (December 3, 1924 – January 6, 2022) was a Filipino writer who was one of the most widely read in the English language. A National Artist of the Philippines for Literature, which was bestowed upon him in 2001, José's novels and short stories depict the social underpinnings of class struggles and colonialism in Filipino society. His works—written in English—have been translated into 28 languages, including Korean, Indonesian, Czech, Russian, Latvian, Ukrainian and Dutch. He was often considered the leading Filipino candidate for the Nobel Prize in Literature.
Ерте өмір
Хосе Пангасинан провинциясының Росалес қаласында дүниеге келген, осы қала оның көптеген әңгімелерінің оқиға орыны болды. Балалық шағын Росалес ауданындағы Баррио Кабугаван қаласында өткізді, дәл сол жерде ол алғаш рет жазуға кіріскен. Хосе – Илокано тегінен шыққан, оның отбасы оның тууына дейін Пангасинанға көшіп келген. Кедейліктен қашып, оның ата-бабалары Илокостан Санта-Фе жолы арқылы Кагаян аңғарына қарай жол тартқан. Көптеген көшіп келген отбасылар сияқты, олар өмір бойы жинаған мүліктерін алып келді, соның ішінде ескі үйлерінен шығарылған бағаналарды және күрішті қағатын тас диірманды (астарын) әкелді. Хосе өзінің шығармалары арқылы әлеуметтік әділдікті жақтады және қарапайым филиппин отбасыларының өмірін жақсартуға ұмтылды. Ол халықаралық аренада танымал, сын тұрғысынан жоғары бағаланған филиппин авторларының бірі, бірақ өз елінде шынайы филиппин ағылшын тілі мен элитаға қарсы көзқарастарының салдарынан лайықты бағаланбайды.
José was born in Rosales, Pangasinan, the setting of many of his stories. He spent his childhood in Barrio Cabugawan, Rosales, where he first began to write. José is of Ilocano descent whose family had migrated to Pangasinan prior to his birth. Fleeing poverty, his forefathers traveled from Ilocos towards Cagayan Valley through the Santa Fe Trail. Like many migrant families, they brought their lifetime possessions with them, including uprooted posts of their old houses and their , a stone mortar for pounding rice. Throughout his career, José's writings espouse social justice and change to better the lives of average Filipino families. He is one of the most critically acclaimed Filipino authors internationally, although much underrated in his own country because of his authentic Filipino English and his anti elite views.
Өлім
Хосе 2022 жылдың 6 қаңтары түнінде 97 жасында Макати медициналық орталығында қайтыс болды. Оған ертеңі күні ангиопластика жасалуы жоспарланған еді.
José died on the night of January 6, 2022, aged 97, at the Makati Medical Center, where he was scheduled for an angioplasty the next day.
Марапаттар
Хоседің бес туындысы Карлос Паланканың әдебиет саласындағы естелік сыйлығын жеңіп алды: 1959 жылы «Құдай ұрлаушы» атты әңгімелер жинағы, 1979 жылы «Уайвая», 1980 жылы «Арбол де Фуэго» («От ағашы»), 1981 жылы «Масса» романы және 1979 жылы «Филиппин қарсылығының сценарийі» атты эссесі. 1980 жылдан бері түрлі сыйлық тағайындау ұйымдары Хосеге оның көрнекті еңбектері үшін және әдебиет саласындағы көрнекті филиппин азаматы ретінде сыйлықтар берді. Оның алғашқы сыйлығы – 1979 жылғы Манила қаласының әдебиет сыйлығы, оны Манила қаласының мэрі Рамон Багацин тапсырды. Келесі жылы оған журналистика, әдебиет және шығармашылық коммуникация саласындағы беделді Рамон Магсайсей сыйлығы табысталды. Осы кезеңде алған басқа сыйлықтарының ішінде әдебиет бойынша үздік Фулбрайт сыйлығы (1988) және Филиппин мәдени орталығының сыйлығы (1989) бар. Ғасырдың басында Хосе түрлі сыйлық тағайындау ұйымдарынан танылуын жалғастырды. Олардың ішінде 1999 жылғы Филиппин мәдени орталығының жүз жылдық сыйлығы, 2000 жылғы беделді «Шевалье де л’Ордр дез Ар э Летр» ордені және 2001 жылғы «Қасиетті қазына» (Кун Санто Зуйхо Шо) ордені бар. Сол жылы филиппин үкіметі оған филиппин әдебиетіне қосқан үлесі үшін «Ұлттық суретші» деген құрметті атақ берді. 2004 жылы Хосе Чилиде Пабло Неруданың туғанына 100 жыл толуына арналған сыйлықты жеңіп алды.
Five of José's works have won the Carlos Palanca Memorial Awards for Literature: his short stories The God Stealer in 1959, Waywaya in 1979, Arbol de Fuego (Firetree) in 1980, his novel Mass in 1981, and his essay A Scenario for Philippine Resistance in 1979. Since the 1980s, various award giving bodies have feted José with awards for his outstanding works and for being an outstanding Filipino in the field of literature. His first award was the 1979 City of Manila Award for Literature which was presented to him by Manila Mayor Ramon Bagatsing. The following year, he was given the prestigious Ramon Magsaysay Award for Journalism, Literature and Creative Communication Arts. Among his other awards during that period include the Outstanding Fulbrighters Award for Literature (1988) and the Cultural Center of the Philippines Award (Gawad para sa Sining) for Literature (1989). By the turn of the century, José continued to receive recognition from several award giving bodies. These include the Cultural Center of the Philippines Centennial Award in 1999, the prestigious Chevalier dans l'Ordre des Arts et Lettres in 2000, and the Order of Sacred Treasure (Kun Santo Zuiho Sho) in 2001. In that same year, the Philippine government bestowed upon him the prestigious title of National Artist for Literature for his outstanding contributions to Philippine literature. In 2004, José garnered the coveted Pablo Neruda Centennial Award in Chile.
Құжаттама фильмдердегі рөлдері
Франсиско Сиониль Хосе – Арт Макосинскинің филиппин саяхаты (документальді фильм, түсті, 28 минут, 16 мм. 1996 жылғы Виктория кино және бейнефестивалінде "Ең үздік деректі фильм" номинациясы бойынша "Алтын қысқа фильм" жүлдесінің иегері)
Francisco Sionil José – A Filipino Odyssey by Art Makosinski (Documentary, in color, 28min, 16mm. Winner of the Golden Shortie for Best Documentary at the 1996 Victoria Film and Video Festival)