Марио Рунко: Американдық ғарышкердің өмірі мен еңбектері

Кіріспе

Американдық ғарышкер (1952 жылы туған)

Марио Рунко кіші – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің бұрынғы офицері және NASA ғарышкері. Ол 1987 жылы ғарышкерлер қатарына іліккен. Ол үш ғарыш шаттл миссиясына қатысып, екінші миссиясында ашық ғарышқа шықты және қазір NASA және АҚШ Әскери-теңіз күштерінен зейнеткерлікке шыққан.

Ерте өмір және білім

Марио Рунко, кіші, 1952 жылдың 26 қаңтарында Нью-Йорк штатының Бронкс қаласында дүниеге келді.

STS-54

Тіпті алғашқы миссиясына ұшырылмас бұрын, Рунко екінші рейсіне (STS 54) миссия маманы (MS1) болып тағайындалды, ол ғарыш кемесінде ENDEAVOUR (OV 105) ұшатын болды. STS 54 1993 жылғы 13 қаңтарда KSC 39B ұшыру алаңшасынан ұшырылды және 1993 жылғы 19 қаңтарда Флоридадағы KSC 33 ұшақ қону алаңшасына (SLF) қонды, 96 орбитаны аяқтады. Алты күндік миссияның басты мақсаты бірінші күні NASA-ның Байланыс және деректерді тарату спутнигін (TDRS F) орнатумен орындалды. Сондай-ақ, жүк бөлімінде Диффузиялық рентген спектрометрі (DXS) болды. Бұл жұлдыздар эволюциясын зерттеуге арналған астрономиялық құрал біздің Галактикамыздың жақын маңайын сканирледі және ежелгі жұлдызды жарқылдың плазма қалдықтарынан шыққан деп саналатын төмен энергиялы рентген сәулелерін тіркеді. Экипаж мүшелері Грег Харбо (EV1) және Рунко (EV2) ISS құрылысын күтіп, 4,5 сағаттық ғарышқа шығу кезінде адамның сыртқы қызметтің шектерін бағалау үшін жасалған ғарышқа шығу кезінде 47-ші және 48-ші американдықтар болды. Бұл EVA бағалауларына қол тіреулерді пайдаланбастан жеке аяқ тіреуішті (PFR) орнатудың алғашқы және жалғыз әрекеті кірді, оны Рунко сәтті орындады және әлі күнге дейін осылай жасаған жалғыз адам. Рунконың ғарышқа шығушы әріптесі Марио ең қабілетті EVA маманы болғанын айтты. Ол жұмысты оңай атқарып, кез келген міндетті орындай білді. Ол қол тіреулерсіз жеке аяқ тіреуішке (PFR) кірді, бұл тапсырманы орындауға бола ма, жоқ па, оған қатысты жердегі бақылаушылар тігіміздер тігіп, ол мұны өмір бойы жасағандай көрінді, тіпті сенбеген жердегі бақылаушылар оны қайтадан жасауын сұрады, ол солай істеді. EVA-ның басында ол тіпті кішкентай құрал қорабын ұстады, өйткені менің ілгек ілгегім жабыла алмады (бұл менің әңгімем және мен оған жабысып тұрамын), өйткені біз өзімізбен бірге алып кетуге тиіс құралдарды жүк бөлімінің EVA құрал қорабынан немесе Персоналдық қолдау жинағынан (PSA) портативті шағын жұмыс станцияларына көшірдік. Марионың үлкен, күшті қолы болды, ол EVA үшін үлкен артықшылық, және ол хоккейші болды, сондықтан ол өте төзімді болды. Оның HST немесе ISS-те өз дағдыларын көрсетуге мүмкіндік алмағаны қызық. Соңында, "Ғарыштағы ойыншықтар физикасы" деп аталған, кейіннен танымал балаларға арналған білім беру видеосы болған, экипаж АҚШ-тың бастауыш сынып оқушыларының интерактивті аудиториясына ғарышта күнделікті ойыншықтардың қалай әрекет ететінін көрсетті. Миссия 5 күн, 23 сағат 38 минутқа созылды.

Even before launching for his first mission, Runco was assigned as a Mission Specialist (MS1) to his second flight, STS 54, which would fly on the Space Shuttle ENDEAVOUR (OV 105). STS 54 launched from KSC’s launch pad 39B launch pad 39B on January 13, 1993, and landed at the Shuttle Landing Facility (SLF) runway 33 at KSC in Florida on January 19, 1993, completing 96 orbits of the Earth. The six day mission’s primary objective was accomplished with his deployment of a NASA Tracking and Data Relay Satellite (TDRS F) on flight day 1. Also carried in the payload bay was the Diffuse X Ray Spectrometer (DXS). This astronomical instrument for studying stellar evolution scanned the local vicinity of our Milky Way galaxy and recorded the low energy X ray emanations believed to originate from the plasma remnants of an ancient supernova. Crewmate Greg Harbaugh (EV1) and Runco (EV2) also became the 47th and 48th Americans to walk in space during a 4.5 hour spacewalk designed to evaluate the limits of human performance during extravehicular activities (EVA) in anticipation of the construction of the ISS. Included in these EVA evaluations was the first and only attempt thus far at ingressing a personal foot restraint (PFR) without the use of handholds, which Runco accomplished successfully and is still the only person to have done so. Of Runco, his spacewalking crew mate commented, “Mario was the most naturally skilled EVA guy I ever saw. He moved with ease and was able to accomplish everything he was challenged to do. He ingressed the Personal Foot Restraint (PFR) without handholds, a task ground controllers were taking bets on as to whether it could be accomplished or not, look like he’d done it his whole life, and even did it a second time when disbelieving ground controllers asked him to do it again, which he did. Early in the EVA, he even caught a small tool case when it came loose after my tether hook failed to close (that’s my story and I’m sticking to it) as we were transferring the tool items we needed to take with us from the payload bay’s EVA tool box or Personnel Support Assembly (PSA) to our portable mini work stations. Mario had large strong hands, which are a huge asset for EVA, and he was a hockey player so he had tremendous endurance. I find it curious that he never got a chance to display his skills on HST or ISS.” Lastly, in what was called the "Physics of Toys In Space", which has since become a popular children's educational video, the crew also demonstrated how everyday toys behave in space to an interactive audience of elementary school students across the United States. Mission duration was 5 days, 23 hours and 38 minutes.

STS-77

Соңғы миссиясында ол ғарыш кемесі ENDEAVOUR (OV 105) бортындағы STS 77 экипажында Миссия маманы (MS 3) ретінде қызмет етті. 1996 жылғы 19 мамырда KSC 39B ұшыру алаңынан ұшырылған STS 77 бірнеше технологиялық дамыту эксперименттерін, сондай-ақ микрогравитация ғылымының эксперименттерін жүргізді. STS 77 сонымен қатар SpaceHab модулінің төртінші ұшуы болды, бұл жағдайда екі модуль, ENDEAVOUR жүк бөліміндегі эксперименттік зертхана ретінде тасымалданды. Технологиялық дамыту эксперименттеріне екі спутниктік құрылғы кірді, екеуі де Runco арқылы орбитаға шығарылды. Ғарышқа арналған автономды зерттеу құралы (SPARTAN) 207/Ісінді антенна экспериментін орбитаға шығару үшін Runco қашықтан басқарылатын манипулятор жүйесін (роботизированный қол) басқарды. Басқа спутниктік құрылғы – Жердің төменгі орбитасындағы сиретілген атмосфераның қарсылығын және Жердің магниттік өрісін пайдаланып, бағытты бақылау және тұрақтандыруға арналған Шағын спутниктік сынақ блогы (СТБ) болды. Оның жоғары ажыратымдылықтағы және төмен жарық деңгейінде суретке түсіруге арналған жабдықтарын және жоғары қарқынды прожекторды миссияның суретке түсіру жабдықтарына қосуы, сондай-ақ екінші SpaceHab модуліне екінші терезені орнату туралы талабы, спутникті орбитаға шығарғаннан кейін көп ұзамай істен шыққан лазерлік бағытты өлшеу жүйесі (AMS) де пайдалы жүк бөліміне орнатылған болатын, бұл экспериментті сақтап қалды. Ол бұл мүмкіндіктерді және өзінің фотосуретшілік тәжірибесін пайдаланып, Endeavour бірнеше күн бойы оның артынан ұшып, одан алыстағанда STU-ның видеосын түсірді. Бас тергеушілер AMS деректерінің орнына Runco-дан алынған видеоны пайдаланып, бағалауларын аяқтады. Тіпті STU-ның видео фрагменті НЛО-ның бар екенін дәлелдеу үшін интернетке жарияланды. Ол сонымен қатар түпнұсқа STS 54 білім беру видеосының жалғасы үшін "Ойыншықтар физикасы" көріністерін түсірді және 1998 жылы "Slimey to the Moon" сериясы үшін балалар телешоуы "Сезам көшесінде" (эпизодтар 3696**, 3698, 3731, 3776 және 3785) бірнеше рет пайда болды. STS 77 1996 жылғы 29 мамырда KSC-нің SLF 33-ұшу жолағына қонды, Жердің 161 айналымын аяқтады. Миссияның ұзақтығы 10 күн 39 минутты құрады.

On his last mission he served as a Mission Specialist (MS 3) on the crew of STS 77 aboard the Space Shuttle ENDEAVOUR (OV 105). Launching from KSC’s launch pad 39B on May 19, 1996, STS 77 carried a number of technology development experiments as well as a suite of microgravity science experiments. STS 77 also featured the fourth flight of a SpaceHab module, in this case a double module, as an experiment laboratory carried in ENDEAVOUR’s payload bay. The technology development experiments included two deployable satellites both of which were deployed by Runco. For the deploy of the Shuttle Pointed Autonomous Research Tool for Astronomy (SPARTAN) 207/Inflatable Antenna Experiment Runco was the Remote Manipulator System (Robotic Arm) operator. The other deployable was a small Satellite Test Unit (STU) which was designed to use the drag from the rarified atmosphere present in low Earth orbit and the Earth’s magnetic field for attitude control and stabilization. His foresight in having high resolution and low light level photography equipment and a high intensity spotlight added to the mission’s suite of photography equipment and insisting that a second overhead window rather than a blank be installed in the second of the twin SpaceHab modules, salvaged this experiment when its laser Attitude Measuring System (AMS), also installed in the payload bay, failed shortly after deploy of the satellite. He used these assets and his photographic expertise to capture video of the STU as Endeavour tracked and flew astern of it for several days. Principal investigators were able to use the video retrieved by Runco in lieu of the AMS data to complete their evaluations. A clip from this video of the STU have even been posted on the internet as proof of the existence of UFO’s. He also captured some additional "Physics of Toys" scenes for a sequel to the original STS 54 educational video and subsequently made several appearances on the children’s television show Sesame Street (Episodes 3696**, 3698, 3731, 3776, and 3785) in 1998 for the “Slimey to the Moon” series during Season 29 (1997 98). STS 77 landed at KSC’s SLF runway 33 on May 29, 1996, completing 161 orbits of the Earth. Mission duration was 10 days and 39 minutes.

Ғарышқа ұшқаннан кейінгі

Астронавт кеңсесін тастағаннан кейін Рунко ғарыш кемесі терезелерінің оптикасы және оларды пайдалану жөніндегі JSC жетекшісі болды. Ол Халықаралық ғарыш станциясына (ISS) және болашақ барлық ғарыш кемелеріне сапалы оптикалық терезелер орнатуға ұмтылды. Осыған байланысты, ол ISS-тің АҚШ лабораториялық модулі "Destiny" модулінің Nadir Science Window және Cupola Windows дизайнына көмектесті. Сондай-ақ ол "Destiny" ғылыми терезесінің үстіне орнатылған WORF-тің негізгі дизайнері болды және WORF-тан жұмыс істейтін Солтүстік Дакота университетінің ISS Ауыл шаруашылығы камерасының (ISS AgCam/ISSAC) қатысушы бас зерттеушісі болды. Одан бөлек, ол EarthKAM, Тони Майерстің соңғы фильмі "Ғажайып планета" түсірілімі үшін IMAX, Nanoracks, ISS SERVIR экологиялық зерттеу және визуализация жүйесі (I SERV) және Чиба университетінің (Жапония) "Метеор" байқау зерттеуі сияқты бірнеше WORF жүктемелерінің дизайнына көмектесті және оларды интеграциялауға жәрдемдесті.

Жеке өмір

Рунко Огайо штатының Сильвания қаласынан шыққан Сьюзан Кей Фрисске үйленді. Олардың екі баласы бар. Бұрын Нью-Джерси штатының полиция қызметкері болған, ал қазір USGS зерттеу гидрологы қызметін атқарады.

Жарияланымдар

1. Шульц, Кристофер Дж., Тимоти Дж. Ланг, Скай Лик, Марио Рунко және Уильям Стефанов. Халықаралық ғарыш станциясынан алынған суреттер мен бейнелердегі шағын айқындықты автоматты түрде анықтау әдісі. Америка Ғеофизикалық Одағы (AGU), Жер және ғарыш ғылымдары, 8, e2020EA001085, 02/12/2021. <https://doi.org/10.1029/2020EA00108>

1. Schultz, Christopher J., Timothy J. Lang, Skye Leak, Mario Runco, & William Stefanov. A Technique for Automated Detection of Lightning in Images and Video from the International Space Station for Scientific Understanding and Validation. American Geophysical Union (AGU), Earth and Space Science, 8, e2020EA001085, 02/12/2021. <https://doi. org/10.1029/2020EA00108>

2. Schultz, Christopher J., Timothy J. Lang, Skye Leake, Mario Runco, Jr., and Richard J. Blakeslee. Utilizing ISS Camera Systems for Scientific Analysis of Lightning Characteristics and Comparison with ISS LIS and GLM (NASA Document ID 20170011711 NASA Report MSFC E DAA TN50229). American Geophysical Union (AGU) Fall Meeting, New Orleans, LA, December 11, 2017. (Approved for Public Release) https://ntrs. nasa. gov/citations/20170011711>

3. Runco Jr., Mario, and Karen P. Scott. NASA Space Flight Human System Standard, Volume 2: Human Factors, Habitability, and Environmental Health (NASA Technical Standard 3001, Vol. 2), Baseline ed. Vol. 2 of 2. Washington, D. C. 20546 0001: NASA, 1 10 2011. pp. 11 12, 100, 104 07, 173 194 (Appendices A C). 2 vols. NASA Lyndon B. Johnson Space Center, Houston, Texas 77058 3696. Web. 10 May 2011. (Approved for Public Release) <https://standards. nasa. gov/standard/nasa/nasa std 3001 vol 2>

4. Runco Jr., Mario, and Karen P. Scott. Human Integration Design Handbook (NASA Handbook NASA/SP 2010 3407), Baseline ed. Washington, D. C. 20546 0001: NASA, 1 27 2010. pp. iii, 9 10, 592 624, 969 997 (Appendix A), 1066 1127 (Appendices C and D). 1 vols. NASA Lyndon B. Johnson Space Center 77058 3696. Web. 10 May 2011. (Approved for Public Release) <https://standards. nasa. gov/standard/nasa/nasa std 3001 vol 2>

5. Runco Jr., Mario, and Karen P. Scott. Optical Performance Requirements for Windows in Human Space Flight Applications (NASA/SP 2010 3407 Human Integration Design Handbook, Appendix D). Baseline ed. Washington, D. C. 20546 0001: NASA, 1 27 2010. pp. 1089 1127. 1 vols. NASA Lyndon B. Johnson Space Center 77058 3696. Web. 10 May 2011. (Approved for Public Release) <https://standards. nasa. gov/standard/nasa/nasa std 3001 vol 2>

6. Scott, Karen P. and Mario Runco Jr. Basic Optical Theory Applied to Windows (NASA/SP 2010 3407 Human Integration Design Handbook, Appendix C), Baseline ed. Washington, D. C. 20546 0001: NASA, 1 27 2010. pp. 1066 1078. 1 vols. NASA Lyndon B. Johnson Space Center 77058 3696. Web. 10 May 2011. (Approved for Public Release) <https://standards. nasa. gov/standard/nasa/nasa std 3001 vol 2>

7. Scott, Karen P. and Mario Runco Jr. Optical Design Guidelines for Good Windows (NASA/SP 2010 3407 Human Integration Design Handbook, Appendix C), Baseline ed. Washington, D. C. 20546 0001: NASA, 1 27 2010. pp. 1079 1088. 1 vols. NASA Lyndon B. Johnson Space Center 77058 3696. Web. 10 May 2011. (Approved for Public Release) <https://standards. nasa. gov/standard/nasa/nasa std 3001 vol 2>

8. Runco Jr., Mario and Karen P. Scott. Requirements for Optical Properties for Windows Used in Crewed Spacecraft (JSC 63307), Baseline ed. Houston, Texas 77058 3696: NASA, 6 28 2007. pp. 1 11, A1 A3. 1 vols. NASA Lyndon B. Johnson Space Center. Web. 10 May 2011. (Approved for Public Release) <NASA JSC Scientific and Technical Information Center [STIC] Library>

9. Runco Jr., Mario, and Karen P. Scott (cataloged under Dory, Jonathan). Constellation Program Human System Integration Requirements, (CxP70024, JSC CN 26834), Baseline Revision E, Houston, TX 77058 3696: NASA, November 19, 2010, Requirements Section 3.4 Architecture, Subsection 3.4.4 Hatches, Paragraph 3.4.4.2.1.4 and Subsection 3.4.5 Windows, pp. 95 98; Verification Requirements Section 4.4 Architecture, Subsection 4.4.4 Hatches, Paragraph 4.4.4.2.1.4 and Subsection 4.4.5 Windows, pp. 243 247; Appendix M; and optical/window related portions of Appendices A and J. (Approved for Public Release) <https://ntrs. nasa. gov/citations/20170008757 >

10. Runco, Mario, Dean B. Eppler, Karen P. Scott2, & Susan K. Runco. Earth Science and Remote Sensing from the International Space Station utilizing the Destiny Laboratory’s Science Window and the Window Observational Research Facility. Proceedings of the 30th International Symposium on Remote Sensing of Environment (ISRSE), Information for Risk Management and Sustainable Development, Pages 737 740; Honolulu, Hawaii; November 10 14, 2003 (Symposium organized by the East West Center [EWC], Honolulu, Hawaii; the International Society of Photogrammetry and Remote Sensing [ISPRS], Bethesda, Maryland [American Chapter]; and the International Center for Remote Sensing of Environment, Tucson, Arizona) []. 11. Scott, Karen P., Leonard W. Brownlow, & Mario Runco. International Space Station Cupola Scratch Pane Window Optical Test Results (The Aerospace Corp. Assessment JA3138, Publication #: ATR 2003(7828) 1), Houston, TX 77058: NASA JSC Contract No. NAS9 00090, Flight System Safety and Mission Assurance Division, NASA Lyndon B. Johnson Space Center 77058 3696, January 17, 2003. (Approved for Public Release) < NASA JSC Scientific and Technical Information Center Library>

12. Vaupel, D. E., and Prince, K. R., Koehler, A. J., and Runco, Mario, 1977, Potentiometric surfaces of the upper glacial and Magothy aquifers and selected streamflow statistics, 1943 1972, on Long Island, New York: U. S. Geological Survey Open File Report 77 528, 23 p. (Approved for Public Release) http://pubs. usgs. gov/ha/ha730/ch m/M references. html

2. Шульц, Кристофер Дж., Тимоти Дж. Ланг, Скай Лик, Марио Рунко, және Ричард Дж. Блейксли. Шағын айқындықтың ғылыми талдауы және ISS LIS және GLM деректерімен салыстыру үшін ISS камера жүйелерін пайдалану (NASA Document ID 20170011711 NASA Report MSFC E DAA TN50229). Америка Ғеофизикалық Одағының (AGU) күзгі жиыны, Нью-Орлеан, Луизиана, 2017 жылдың 11 желтоқсаны. (Жалпы қолдануға рұқсат етілді) https://ntrs.nasa.gov/citations/20170011711

3. Рунко, Марио және Карен П. Скотт. NASA ғарыш ұшуындағы адам жүйесінің стандарты, 2-том: Адам факторы, тұру жағдайлары және қоршаған ортаның денсаулығы (NASA Техникалық стандарты 3001, 2-том), Базалық нұсқа. 2-томнан 2. Вашингтон, округ Колумбия 20546 0001: NASA, 1 қазан 2011. 11-12, 100, 104-07, 173-194 (A-C қосымшалары). 2 том. NASA Линдон Б. Джонсон ғарыш орталығы, Хьюстон, Техас 77058-3696. Желі. 10 мамыр 2011. (Жалпы қолдануға рұқсат етілді) https://standards.nasa.gov/standard/nasa/nasa-std-3001-vol-2

4. Рунко, Марио және Карен П. Скотт. Адам интеграциялық дизайны туралы нұсқаулық (NASA Handbook NASA/SP 2010-3407), Базалық редакция. Вашингтон, округ Колумбия 20546 0001: NASA, 27 қаңтар 2010. iii, 9-10, 592-624, 969-997 (A қосымшасы), 1066-1127 (C және D қосымшалары). 1 том. NASA Линдон Б. Джонсон ғарыш орталығы, 77058-3696. Желі. 10 мамыр 2011. (Жалпы қолдануға рұқсат етілді) https://standards.nasa.gov/standard/nasa/nasa-std-3001-vol-2

5. Рунко, Марио және Карен П. Скотт. Адамды ғарышқа ұшыруда қолданылатын терезелердің оптикалық өнімділік талаптары (NASA/SP 2010-3407 Human Integration Design Handbook, D қосымшасы). Базалық нұсқа. Вашингтон, округ Колумбия 20546 0001: NASA, 27 қаңтар 2010. 1089-1127. 1 том. NASA Линдон Б. Джонсон ғарыш орталығы, 77058-3696. Желі. 10 мамыр 2011. (Жалпы қолдануға рұқсат етілді) https://standards.nasa.gov/standard/nasa/nasa-std-3001-vol-2

6. Скотт, Карен П. және Марио Рунко. Терезелерге қолданылатын негізгі оптикалық теория (NASA/SP 2010-3407 Адам интеграциялық дизайны бойынша нұсқаулық, C қосымшасы), Базалық редакция. Вашингтон, округ Колумбия 20546 0001: NASA, 27 қаңтар 2010. 1066-1078. 1 том. NASA Линдон Б. Джонсон ғарыш орталығы, 77058-3696. Желі. 10 мамыр 2011. (Жалпы қолдануға рұқсат етілді) https://standards.nasa.gov/standard/nasa/nasa-std-3001-vol-2

7. Скотт, Карен П. және Марио Рунко. Жақсы терезелерге арналған оптикалық дизайн нұсқаулары (NASA/SP 2010-3407 Адам интеграциялық дизайны бойынша нұсқаулық, C қосымшасы), Базалық редакция. Вашингтон, округ Колумбия 20546 0001: NASA, 27 қаңтар 2010. 1079-1088. 1 том. NASA Линдон Б. Джонсон ғарыш орталығы, 77058-3696. Желі. 10 мамыр 2011. (Жалпы қолдануға рұқсат етілді) https://standards.nasa.gov/standard/nasa/nasa-std-3001-vol-2

8. Рунко, Марио және Карен П. Скотт. Адамды алып жүретін ғарыш кемелерінде қолданылатын терезелердің оптикалық қасиеттеріне қойылатын талаптар (JSC 63307), Базалық нұсқа. Хьюстон, Техас 77058-3696: NASA, 28 маусым 2007. 1-11, A1-A3. 1 том. NASA Линдон Б. Джонсон ғарыш орталығы. Желі. 10 мамыр 2011. (Жалпы қолдануға рұқсат етілді) <NASA JSC Ғылыми және техникалық ақпарат орталығы [STIC] Кітапханасы>

9. Рунко, Марио және Карен П. Скотт (Дори, Джонатан тізімделген). Constellation Program Human System Integration Requirements, (CxP70024, JSC CN 26834), Базалық E түзетуі, Хьюстон, Техас 77058-3696: NASA, 19 қараша 2010, 3.4 бөлім Талаптар, 3.4.4 тармақшасы Люктер, 3.4.4.2.1.4 тармағы және 3.4.5 тармақшасы Терезелер, 95-98 беттер; 4.4 бөлім Тексеру талаптары, 4.4.4 тармақшасы Люктер, 4.4.4.2.1.4 тармағы және 4.4.5 тармақшасы Терезелер, 243-247 беттер; M қосымшасы; және A және J қосымшаларының оптикалық/терезеге қатысты бөліктері. (Жалпы қолдануға рұқсат етілді) https://ntrs.nasa.gov/citations/20170008757

10. Рунко, Марио, Дин Б. Эпплер, Карен П. Скотт және Сюзан К. Рунко. Жер туралы ғылым және қашықтан зондтау Халықаралық ғарыш станциясынан Destiny зертханасының ғылыми терезесі мен Терезелік бақылау ғылыми-зерттеу құрылғысын пайдалана отырып. Қоршаған ортаны қашықтан бақылау жөніндегі 30-шы халықаралық симпозиумның (ISRSE) материалдары, Тәуекелді басқару және тұрақты даму жөніндегі ақпарат, 737-740 беттер; Гонолулу, Гавайи; 2003 жылғы 10-14 қараша (Шығыс-Батыс орталығы [EWC], Гонолулу, Гавайи; Халықаралық фотограмметрия және қашықтан бақылау қоғамы [ISPRS], Бетезда, Мэриленд [Америкалық бөлім]; және Халықаралық қоршаған ортаны қашықтан бақылау орталығы, Тусон, Аризона) [].

11. Скотт, Карен П., Леонард В. Браунлоу және Марио Рунко. Халықаралық ғарыш станциясының куполындағы сызаттарды тексеру терезелерінің оптикалық сынақ нәтижелері (The Aerospace Corp. бағалауы JA3138, Басылым №: ATR 2003(7828) 1), Хьюстон, Техас 77058: NASA JSC шарт № NAS9-00090, Ұшу жүйесінің қауіпсіздігі және міссияны қамтамасыз ету бөлімі, NASA Линдон Б. Джонсон ғарыш орталығы 77058-3696, 17 қаңтар 2003. (Жалпы қолдануға рұқсат етілді) <NASA JSC Ғылыми және техникалық ақпарат орталығы Кітапханасы>

12. Vaupel, D. E., және Prince, K. R., Koehler, A. J., және Рунко, Марио, 1977, Жоғарғы мұздық және Маготи сулы қабаттарының потенциалды беттері және 1943-1972 жылдардағы таңдалған ағын статистикасы, Нью-Йорк штатындағы Лонг-Айленд: АҚШ Геологиялық қызметінің Ашық файлдық есебі 77-528, 23 бет. (Жалпы қолдануға рұқсат етілді) http://pubs.usgs.gov/ha/ha730/ch_m/M_references.html