Джентльмендік келісімшарттар: құрмет пен уәдеге негізделген келісімдер
Gentlemen's agreement
Джентльмендік келісім – бұл заңдық күші жоқ, құрмет пен әдепке негізделген уағдаласқа. Жазбаша немесе ауызша болуы мүмкін, міндеттемелерді орындауға бағытталған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бейресми, міндетті емес келісім, кейде ар-намысқа негізделген.
Informal, non binding agreement, sometimes based on honor
«Ерлер келісімі» – екі немесе одан көп тараптар арасындағы ресми емес және заңды түрде міндетті емес келісім. Ол көбінесе ауызша болады, бірақ жазбаша түрі де болуы мүмкін, немесе тараптардың өзара тиімді әдептері арқылы немесе белгілі бір конвенция бойынша айтылмаған келісімнің бір бөлігі ретінде түсінілуі мүмкін. «Ерлер келісімі»нің мәні – оның орындалуы тараптардың ар-намысына сенуге негізделген, ол заңды түрде орындала бермейді. Бұл заңды келісімдерден немесе шарттардан өзгеше. «Әйелдер келісімі» – «ерлер келісімі»нің әйелдер арасындағы аналогы.
A gentlemen's agreement, or gentleman's agreement, is an informal and legally non binding agreement between two or more parties. It is typically oral, but it may be written or simply understood as part of an unspoken agreement by convention or through mutually beneficial etiquette. The essence of a gentlemen's agreement is that it relies upon the honor of the parties for its fulfillment, rather than being in any way enforceable. It is distinct from a legal agreement or contract. A ladies' agreement, or lady's agreement, is the female equivalent of a gentlemen's agreement.
Тарих
Бұл тіркес 1821 жылы британдық парламенттік тізімдерде және 1835 жылы Массачусетс штатының мемлекеттік тізімдерінде кездеседі. Оксфорд ағылшын тілінің сөздігі П. Г. Водхаустың 1929 жылғы «Мырза Маллинер сөйлейді» әңгімелер жинағын бұл терминнің алғашқы пайда болуы деп көрсетеді.
The phrase appears in the British parliamentary records in 1821 and in the Massachusetts public records in 1835. The Oxford English Dictionary cites P. G. Wodehouse's 1929 story collection Mr Mulliner Speaking as the first appearance of the term.
Өнеркәсіп
ХХ ғасырдың басында «бағаны бақылауға бағытталған джентльмендер арасындағы келісім» деп анықталған джентльмендер келісімі бір дереккөз бойынша «пулдың» ең бос формасы болып табылады. Мұндай келісімдер кез келген саланың өкілдері арасында жасалған, әсіресе темір және болат өнеркәсібінде олар жиі кездеседі. Соңғы түрінде өндіріс көлемін немесе бағаны реттеу үшін ешқандай ресми ұйым болған жоқ, сондай-ақ ереже бұзылған жағдайда санкциялар да қарастырылмаған. Неміс өндірушілері жоғары қуатты седан мен универсал автомобильдердің максималды жылдамдығын шектейді. Дегенмен, Mercedes-Benz сияқты кейбір автокөлік өндірушілер жылдамдық шектегішті арттыру немесе алып тастау опцияларын ұсынады. 1999 жылы Suzuki Hayabusa мотоциклінің жылдамдығы шектен асып кеткендіктен, Еуропада тыйым салу немесе қатаң реттеу шаралары қабылдануы мүмкін деген қауіп туды. Осыған байланысты, жапондық және еуропалық мотоцикл өндірушілері 1999 жылдың соңында 300 км/сағ (186 миль/сағ) жылдамдық шегіне келісті. Ең жылдам өндіріс мотоциклдерінің тізіміне қараңыз.
A gentleman's agreement, defined in the early 20th century as "an agreement between gentlemen looking toward the control of prices," was reported by one source to be the loosest form of a "pool." Such agreements have been reported to be found in every type of industry and are numerous in the steel and iron industries. The latter type lacked any formal organization to regulate output or prices or any provisions for forfeiture in the event of an infraction. German manufacturers limit the top speed of high performance saloons (sedans) and station wagons to However some automakers such as Mercedes Benz offer options to increase or remove the speed limiter. When the Suzuki Hayabusa motorcycle exceeded in 1999, fears of a European ban or regulatory crackdown led Japanese and European motorcycle makers to agree to a limit of 300 km/h (186 mph) in late 1999. See List of fastest production motorcycles.
Халықаралық қатынастар
Батыс жағалауда жапонға қарсы күшті сезімдер қалыптасқаннан кейін, АҚШ президенті Теодор Рузвельт Қытай иммиграциясына тыйым салынған сияқты, Жапонияны ренжітуден қашыңқы болғандықтан, жапон иммиграциясына тыйым салатын заң қабылдағысы келмеді. Оның орнына, АҚШ пен Жапония арасында 1907-1908 жылдарға арналған бейресми "Джентльмендік келісім" және оған сәйкес бейресми "Әйелдер келісімі" жасалды. Осы келісімдер бойынша Жапония АҚШ-қа өте аз немесе ешкімнің көшпеуін қамтамасыз етті. Келісімдерді АҚШ-тың Мемлекеттік хатшысы Элиу Рут және Жапонияның Сыртқы істер министрі Тадасу Хаяши жасады. Келісім жапон жұмысшыларының Америка Құрама Штаттарына эмиграциясына тыйым салды және Калифорния штатының Сан-Франциско мектеп кеңесінің жапондықтарды қорлаған және ашуландырған сегрегациялық бұйрығын жойды. Бұл келісім сол кезде АҚШ-тан бөлек және ерекше қарастырылған Гавайи аймағына қолданбады. Келісімдер 1924 жылға дейін күшінде болды, содан кейін Конгресс Жапониядан иммиграцияға толық тыйым салды. Сол уақытта Канададағы жапонға қарсы сезімдер де "1908 жылғы джентльмендік келісім" деп те аталатын Хаяши-Лемье келісіміне әкелді, ол мазмұны мен салдары жағынан ұқсас шарттарды қамтыды.
After intense anti Japanese sentiment developed on the West Coast, US President Theodore Roosevelt did not want to anger Japan by passing legislation to bar Japanese immigration to the United States, as had been done for Chinese immigration. Instead, there was an informal "Gentlemen's Agreement" (1907–8) and a corresponding informal Ladies' Agreement between the United States and Japan, whereby Japan made sure there was very little or no movement to the US. The agreements were made by US Secretary of State Elihu Root and Japan's Foreign Minister, Tadasu Hayashi. The agreement banned emigration of Japanese laborers to the United States and rescinded the segregation order of the San Francisco School Board in California, which had humiliated and angered the Japanese. The agreement did not apply to the Territory of Hawaii, which was treated at the time as separate and distinct from the US. The agreements remained effective until 1924, when Congress forbade all immigration from Japan. Similar anti Japanese sentiment in Canada at the same time led to the Hayashi Lemieux Agreement, also referred to as the "Gentlemen's Agreement of 1908", with substantially similar clauses and effects.
Сауда саясаты
Ерлер келісімдері валюталық немесе сауда саясатын үйлестіру сияқты халықаралық іс-әрекеттерді реттеуге пайдаланылады. Эдмунд Османчиктің "Біріккен Ұлттар Ұйымы және халықаралық келісімдер энциклопедиясында" айтылғандай, бұл «жазбаша түрде емес, ауызша жасалған, бірақ толыққанды заңдық күші бар келісімге арналған халықаралық термин» ретінде анықталған. Мұндай келісімдердің түрі мемлекетке ресми шартқа түсу үшін қажетті ішкі заң талаптарын орындаудан бас тартуға мүмкіндік береді. Тағы бір автордың пікірінше, барлық халықаралық келісімдер ерлер келісімдері болып табылады, себебі соғыс болмаса, олардың ешқайсысын күштеңдіру мүмкін емес.
Gentlemen's agreements have come to regulate international activities such as the coordination of monetary or trade policies. According to Edmund Osmańczyk in the Encyclopedia of the United Nations and International Agreements, it is also defined as "an international term for an agreement made orally rather than in writing, yet fully legally valid". This type of agreement may allow a nation to avoid the domestic legal requirements to enter into a formal treaty, According to another author, all international agreements are gentlemen's agreements because, short of war, they are all unenforceable.
Дискриминациялық тактика ретінде
Ерлер келісімдері – АҚШ-тағы жоғарғы сыныпты аудандар мен қала маңындағы аудандардың біртектілігін сақтау үшін, мүліктік шектеулерден де жиі қолданылатын дискриминациялық тактика болған. Осы келісімдердің жасырын сипаты оларды дәлелдеуді немесе анықтауды өте қиын еткен, тіпті АҚШ Жоғарғы Сотының «Шеллиге қарсы Креймер» және «Барроусқа қарсы Джексон» істері бойынша шешімдерінен кейін де олар ұзақ уақыт бойы тиімді болды.
Gentlemen's agreements were a widely used discriminatory tactic reportedly more common than restrictive covenants in preserving the homogeneity of upper class neighborhoods and suburbs in the United States. The nature of these agreements made them extremely difficult to prove or to track, and were effective long after the United States Supreme Court's rulings in Shelley v. Kraemer and Barrows v. Jackson.
Инклюзивті балама
Бұл өрнек Еуропалық гендерлік теңдік институтының гендерге сезімтал коммуникация құралдары жинағында тізілген, онда "бейресми келісім" деген нұсқа ұсынылады.
The expression is listed in the European Institute for Gender Equality's Gender sensitive communication toolkit, where "informal agreement" is suggested as an alternative.