Кіріспе
Құшақтасу – адамзаттың дерлік барлық қауымдастығында кездесетін махаббаттың бір түрі, онда екі немесе одан көп адам бір-бірінің мойнына, арқасына немесе белге қолымен құшақтап, жақын тұрады. Егер екі адамнан артық болса, бұл топтық құшақтасу деп аталады.
A hug is a form of endearment, found in virtually all human communities, in which two or more people put their arms around the neck, back, or waist of one another and hold each other closely. If more than two people are involved, it may be referred to as a group hug.
Этимология
Сөздің шығу тегі белгісіз, бірақ екі гипотеза бар. Біріншісі, "құшақтау" етістігі (алғаш рет 1560 жылдары қолданылған) көне норвеж тіліндегі hugga сөзімен байланысты болуы мүмкін, ол жұбату немесе көңіл көтеру дегенді білдіреді. Екінші гипотеза бойынша, бұл сөз неміс тіліндегі hegen сөзімен байланысты болуы мүмкін, ол тәрбиелеу немесе қамқорлық жасау дегенді білдіреді және бастапқыда қоршаумен қоршауды білдірген.
Сипаттамалары
Кейде сүйісумен бірге, құшақтасу – сөзсіз қарым-қатынастың бір түрі. Мәдениетке, жағдайға және қарым-қатынасқа байланысты, құшақтасу таныстық, махаббат, сүйіспеншілік, достық, бауырластық, тартымдылық немесе көңіл айтуды білдіре алады. Құшақтасу қолдау, мейірім және көңіл көтеру сезімін береді, әсіресе сөз жеткілікті болмағанда. Құшақтасу көбінесе сүйіспеншілік пен эмоционалдық жылуды көрсетеді, кейде ұзақ уақыттан кейін қайта кездескенде немесе аяқталған адамды көргенде қуаныштан немесе бақыттан туындайды. Өзара емес құшақтасу қарым-қатынастағы мәселені көрсетуі мүмкін. Құшақтасудың ұзақтығы бір секундтық қысқа қысымнан, екінші адамды толық қамтымай, ұзаққа созылатын ұстауға дейін өзгеруі мүмкін. Кез келген жағдайға қарай құшақтасудың ұзақтығы әлеуметтік және мәдени жағдайлармен анықталады. Махаббаттастардың және кейде басқалардың арасында жамбастар да біріне-бірі тиелуі мүмкін. Құшақтасудың эмоционалдығы оның бағытына да әсер етеді. Құшақтасудың бағыты көбінесе қолдануға қарай болады, оң қолмен жұмыс істейтін адамдар оң қолымен бастауға бейім, бірақ жоғары эмоционалдық күйде адамдар сол қолымен бастауға бейім. Бұл шағын, бірақ маңызды әсер оң жарты шардың эмоционалдық өңдеуімен байланысты.
Мәдениеттік аспектілер
Аз таралған болса да, құшақтасу белгілі бір әлеуметтік топтарда салт-дәстүрдің немесе әлеуметтік амалдың бір бөлігі ретінде орын алуы мүмкін. Франция, Испания және Латын Америкасы сияқты кейбір мәдениеттерде еркек достар қуанышпен амалдасқанда құшақтасып (сондай-ақ, бір-бірін арқасынан шапалақтап) қалуы әдет. Батыс әйелдері арасында да беттен сүйген кезде жасалатын осындай құшақтасу кеңінен таралды. Португалия мен Бразилияда хаттар мен электрондық хабарламаларды Um abraço немесе Abraço ("құшақтасу") деген сөздермен аяқтау, көбінесе ерлер арасында кездеседі. Ауызша қарым-қатынаста да осыған ұқсас сөздер қолданылуы мүмкін. Рим-католик шіркеуінің қасиетті миссасында бейбіт сәлемдесу рәсімінде құшақтасуды сүйіп немесе қол алысып алмастыруға болады. 2009 жылдың мамыр айында «Нью-Йорк Таймс» газеті АҚШ-та «қазіргі кезде жасөспірімдер кездескенде немесе қоштасқанда құшақтасуды ұнататынын» хабарлады. АҚШ-тағы бірқатар мектептер құшақтасуға тыйым салды, бұл кейбір жағдайларда студенттердің наразылық акцияларына әкеп соқты. 2015 жылы Канадада жүргізілген журналистік зерттеу Квебек провинциясындағы жас франкофондар арасында құшақтасудың танымал екенін көрсетті. Денемен байланыстың басқа түрлерінен айырмашылығы, құшақтасу көптеген елдерде, діндерде және мәдениеттерде, отбасылар ішінде, сондай-ақ жас және жыныс ерекшеліктеріне қарамастан, ашық және жеке түрде жасалуы мүмкін, бірақ бұл адамдар бір-бірімен жақсы таныс екенін көрсетеді. Қол алысудан (немесе тігізбеуден) құшақтасуға көшу – достықтың жақын болуын білдіреді. Күтпеген құшақтама адамның жеке кеңістігіне тікелей араласу ретінде қарастырылуы мүмкін, бірақ егер ол өзара болса, онда ол құшақтаманы қабылдағанын көрсетеді. Кейбір батыс мәдениеттерінің сарапшылары жұмыста ыңғайсыз жағдайларды болдырмау үшін, әсіресе құшақтасуды ұнатпайтын адамдармен құшақтасудан аулақ болуға кеңес береді. Сондай-ақ, адам, әсіресе бала, қуыршақ немесе ойыншық құмалаққа жабысып, құшақтауы мүмкін. Кішкентай балалар бейтаныс адамнан қорқу сезімі туғанда ата-аналарын құшақтайды, бірақ бұл жағдайда құшақтау сүйіспеншілік емес, қорғаныш іздеудің көрінісі болуы мүмкін. Кейбір мәдениеттерде құшақтасу сүйіспеншілік немесе махаббаттың белгісі ретінде қолданылмайды, мысалы, Намибиядағы химба тайпасында. Рамазан айындағы Ислам оразасы кезінде, егер адам өзін ұстай білсе, күндіз жақындарына құшақтасуға рұқсат етіледі (халал). Бірақ егер бұл құмарлық сезімдерімен бірге болса, онда ол күнә (харам) болып саналады. Ислам қауымдастықтарының көпшілігінде бір отбасынан емес, қарама-қарсы жыныстағы адамдардың құшақтасуына тыйым салынған.
Денсаулыққа арналған жәрдемақылар
Құшақтасудың денсаулыққа пайдалы екені дәлелденген. Бір зерттеу тіпті құшақтасу окситоцин деңгейін көтеріп, қан қысымын төмендетуге көмектесетінін көрсеткен. Құшақтасу стрестік гормон – кортизолдың бөлінуіне қарсы әсер етеді, егер жақын серіктес стрестік жағдайға түсу алдында құшақтасса. Бірақ, бұл әсер тек әйелдерде ғана байқалды, ерлерде емес. Зерттеулер көрсеткендей, 20 секунд немесе одан ұзақ құшақтасу окситоциннің бөлінуіне ықпал етеді.
Топтық құшақтау
Топтық құшақтасу – екінен астам адамның бір-бірін құшақтап, қолдарын бір-біріне орап, өзара байланыстарын дене бітімі арқылы көрсететін әрекет. Топтық құшақтасу топтық терапияда сеанстан кейін қатысушылардың арасындағы бірлік сезімін нығайтуға көмектесетін пайдалы құрал екені анықталды, алайда денеге тиісуден ұялатын топ мүшелері үшін ыңғайсыздық тудыруы мүмкін.