Кіріспе

Тәжік КСР-інің туы – алтын балға мен орақ астында ақ және жасыл жолақтары бар қызыл совет туы, өлшемдері: 1/2 қызыл, 1/5 ақ, 1/10 жасыл, 1/5 қызыл. Туда қызыл, ақ және жасыл түстердегі пан-ирандық түстер енгізілген, бұл республиканың парсы текті мәдениетін көрсетеді. Ту 1953 жылғы 20 наурызда Тәжік КСР Жоғарғы Кеңесінің қаулысымен бекітілді: Қызыл түс республиканың бірлігін және жұмысшылар революциясын, ақ түс – тәжік ауыл шаруашылығының негізі болып табылатын мақта өндірісін, ал жасыл түс – басқа да ауыл шаруашылығы өнімдерін білдіреді. 1953 жылдан бастап тудың екінші жағы ерекшеленді. Тудың екінші жағы алдыңғы жағымен бірдей болды, бірақ сары балға мен орақтан айырмашылығы бар еді. 1991 жылы Тәжікстан тәуелсіз мемлекет болғаннан кейін, екінші жағы 1992 жылы жаңа ту жасалып, қабылданғанға дейін ұлттық ту ретінде пайдаланылды.

Тарихи жалаулар

Тәжікстанның тұңғыш туы 1929 жылы енгізілді. Оған дейін Тәжікстан Бұхара КСР-нің құрамында болды (1924 жылы бір бөлігі Түркістан КСР-іне берілді); Ресей революциясына дейін ол Бұхара әмірлігінің құрамында болды (1873 жылдан бастап Ресей империясының протектораты). 23 ақпан 1929 – 1929 сәуір Тажик АССР-інің бірінші туы. 23 ақпанда қабылданды, сол жақ жоғарғы бұрышында герб орналасқан. 1929 сәуір – 1931 жылғы 24 ақпан Тажик АССР-інің туы. 1931 жылғы 24 ақпан – 1935 жылғы 4 шілде Тажик КСР-інің туы, латын әрпімен (ç. i.ş. toç). 1935 жылғы 4 шілде – 1936 жылғы 26 мамыр Тажик КСР-інің туы, латын әрпімен (ÇSS Tocikiston). 1936 жылғы 26 қыркүйек – 1938 жыл Тажик КСР-інің туы, латын (ÇSS Tocikiston) және кириллица әрпімен, балға мен орақпен. 1938 – 1940 жылғы 28 қыркүйек Тажик КСР-інің туы, латын (RSS Tocikiston) және кириллица әрпімен. 1940 жылғы 28 қыркүйек – 1953 жыл Тажик КСР-інің туы, тек кириллица әрпімен, тәжік (РСС Тоҷикистон) және орыс (Таджикская ССР) тілдерінде. 1953 жылғы 20 сәуір – 1991 жылғы 9 қыркүйек Тажик ССР-інің туы – ортасында үлкен ақ және кішкентай жасыл жолақтары бар қызыл жалау (алтын балға мен орақтан төмен). Түстер республиканың парсы мәдениетіне байланысты таңдалған. 1953 жылғы 20 сәуір – 1992 жылғы 24 қараша (кері жағы). 1991 жылғы 10 қыркүйек – 1992 жылғы 24 қараша Тажик КСР-інің туы, балға мен орақсыз, сондай-ақ кері жағы. Мәскеудегі төңкеріс әрекетінен кейін Тәжікстан Кеңес Одағынан тәуелсіздігін жариялады. 1991 жылғы 9 қыркүйекте тәуелсіздік алғаннан кейін, Тажик КСР-інің туының кері жағы 1992 жылғы қарашада жаңа тәжік туы қабылданғанға дейін Тәжікстанның ұлттық туы ретінде қолданылды, бұл Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін туын толығымен жаңартқан соңғы ел болды.