Кіріспе

FN Minimi (қысқаша; "mini machine gun") – бельгиялық 5,56 мм жеңіл машиналық қару, сонымен қатар Эрнест Вервье FN Herstal үшін жасаған взводтық автоматты қару. 1970 жылдардың соңында пайдалануға енгізілген, ол 75-тен астам елде қолданылады. Қару Herstal-дегі FN зауытында және олардың АҚШ-тағы FN Manufacturing LLC еншілес компаниясында өндіріледі. Миними ашық иінтіректен атуға арналған. Бұл ауамен салқындатылатын, газбен жұмыс істейтін, ұзақ иінтіректі поршеньді қару, ол тек толық автоматты режимде оқ атуға қабілетті. Оны лентадан немесе дүрылдан оқ атуға болады. Миними бірнеше нұсқада жасалады: стандартты модель – взводты немесе бөлімшелік қолдау қаруы ретінде, қысқартылған "Пара" нұсқасы – әуе десантшылары үшін, ал көлік моделі – жауынгерлік машиналарға қосалқы қару ретінде.

Жұмыс істеу механизмі

Миними газбен жұмыс істейтін ұзын соққылы поршеньдік жүйені қолданады. Баррелі екі массивті құлыптағыш тістігі бар айналмалы бұрандамен құлыпталады, бұранда тасушыдағы спиральді жетек арқылы батареяға бекітіледі. Оқ атар кезде, кеңейген газдың баррельдегі мундштуктің жанындағы тесіктен өтуі нәтижесінде поршень артқа қарай итеріледі. Поршеньдің иінтірегі бұранда тасушыға әсер етеді, ол бұранда құлыпталған күйде қабылдағыш қабырғаларына дәнекерленген екі рельс бойымен артқа қарай қозғала бастайды. Бұл тізбек, бұранда тасушыдағы жетек айналып, бұранданы босатуға дейін, камерадағы қысымның қауіпсіз деңгейге төмендеуін қамтамасыз ететін сәл кешігуді қамтамасыз етеді, соның арқасында бос патрон корпусы салқындап, жиырылуға уақыт алады, бұл камера қабырғаларына қарсы үйкелісті азайтады, осылайша оқтың шығарылуының сенімділігі артады. Миними ашық бұрандадан оқ атып, ұзақ және үздіксіз ату кезінде оқтың жану қаупін азайтады, себебі патрон жану алдында камераға қысқа ғана уақытқа енгізіледі, ал бұранда мен бұранда тасушының қозғалысы әр оқтан кейін камера мен баррель арқылы ауаны өткізеді, баррельді салқындатады және жылуды кетіреді. Газ цилиндрінен шығатын газ жоғары бағытталады, бұл атушының орнын көрсететін шаң мен қоқыстың көтерілуін болдырмайды.

Ерекшеліктері

Минимиде екі күйдегі, қалыпты және қиын жағдайларда қолмен реттелетін газ клапаны бар. Қиын жағдайға қойғанда, оқ атудың циклдік жылдамдығы минутына 700–850-ден минутына 950–1150-ге дейін артады және бұл тек қана ерекше қоршаған орта жағдайында немесе қарудың газ түтігінде күшті ластану болған кезде қолданылады. Серіппелі экстрактор бұранданың ішінде, ал бұрылатын иектор қабылдағыш корпусының ішінде орналасқан. Атылған гильзалар қабылдағыштың оң жағындағы төменгі бөлігіндегі тесік арқылы шығарылады, бұл тесік серіппелі шаң қорғағышымен сыпырықтан қорғалған. Миними инемен оқ атып, бұранда тасымалдағышы ине механизмі ретінде жұмыс істейді. Минимиде, қақпақтың үстінде орналасқан, түйреуіш түймешік түріндегі қауіпсіздік құрылғысы бар. "Қару қауіпсіз" күйінде ол тұтқыш механизмін тоқтатады; түймешікті оңға қарай итеру, қарудың сол жағындағы қызыл жиекті көрсетеді және қару оқ атуға дайын екенін білдіреді. Бастапқыда FAL және FNC мылтықтарының қара полимерлі тапанша тұтқасы қолданылған, бірақ қазіргі уақытта Миними қабылдағышқа кішірек бұрышпен орнатылған бүйірлік ойықтары бар, өзгертілген тұтқамен жабдықталған. Минимиде, штамталған болаттан жасалған дәнекерленген қабылдағыш бар. Стандартты және Para нұсқалары газ түтігіне орнатылған және қолды қорғаудың астына жиналған, бекітілген, бүгілетін биподпен жабдықталған. Биподтың биіктігін реттеуге болады және әрбір аяғында үш биіктік деңгейі бар. Бипод екі жаққа 15° бұрылу мүмкіндігін ұсынады. Бипод толық созылғанда, оқ осі М60 биіктігіне дейін көтеріледі. Минимиді бельгиялық FN360° үш аяқты немесе американдық M122 тіреуішін M60 иінтірегімен пайдаланып атуға болады. Көлік құралына орнатылған Минимиде, броньды ұрыс машинасының ішінде қашықтан оқ атуға мүмкіндік беретін электр қуатымен жұмыс істейтін оқ ату механизмі орнатылған. Стандартты жеңіл пулемет нұсқасы ұзын стволмен және иық тірегі бар алюминийден жасалған қаңқасымен жабдықталған. Ұзартылған Para моделі қысқартылған стволмен және жиналмалы металл иық тірегімен жабдықталған, ал көлік құралына орнатылған модельде ствол бар, бірақ иық тірегі немесе атуға арналған қарапайым көздер жоқ. Барлық модельдер М249-да қолданылатын, оқ ату жылдамдығын тұрақтандыруға және кері соққы күшін азайтуға көмектесетін гидравликалық буфері бар, тұрақты синтетикалық иық тірегімен де жабдықталуы мүмкін.

Тамақтандыру

Қару сол жақтан M27 оқ-дәрі белдеулерін (7,62 мм M13 белдеуінің кіші нұсқасы) бөлшектеу арқылы, қабылдағыштың түбіне бекітілген 200 оқтың сыйымдылығы бар полимерлі оқ-дәрі жәшігіне салынып, немесе M16 және FNC сияқты басқа НАТО 5,56 мм шабуыл мылтықтарында қолданылатын ажыратылатын STANAG дүңгіршектері арқылы беріледі. Дүңгіршекпен ату тек қосымша шара ретінде, белдеулі оқ-дәрілер таусылғанда қолданылады. Оқ-дәрі белдеуі азық беру табақшасына енгізіледі, ал дүңгіршектер азық беру табақшасының астында 45° бұрышпен орналасқан дүңгіршек тесігіне орналастырылады. Белдеу азық беру табақшасына салынатын болса, ол дүңгіршек тесігін жабады. Сол сияқты, дүңгіршек тесігіне толық енгізілген дүңгіршек белдеудің бір уақытта салынуына кедеріс жасайды. Дүңгіршек тесігі пайдаланылмағанда, тісті L тәрізді иілмелі қақпақпен жабылады, ол дүңгіршектің сәйкес ойысына кіріп, дүңгіршекті босатуға арналған құрылқы болып табылады. Бұл мүмкіндікті FN компаниясының Морис В. Бурле әзірлеген, ол Минимиді кез келген өзгеріссіз белдеуден дүңгіршекке ауыстыруға мүмкіндік береді. Паллды типтегі азық беру механизмі бастапқыда Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде MG 42-де қолданылған MAG жалпы мақсаттағы пулеметінде қолданылған жүйеге негізделген. Белдеу, иірмелі доңғалақтың алға және артқа жылжуы кезінде екі кезеңде жылжытылады, бұл тегіс және үздіксіз азық беру циклын қамтамасыз етеді. Азық беру механизмінің үстіңгі жабынында азық беру жолында оқ бар екенін көрсететін құрылғы орналасқан.

Бәсеке

Минимиде қолданылатын баррельдер ұзаққа созылған ату үшін жоғары жылу сыйымдылығына ие, хромдалған, иілген ойықтары бар (алты оң жақты ойық) және екі нұсқада жасалады: 178 мм (1:7 дюйм) бұрылыс жылдамдығы ауыр бельгиялық 5.56×45 мм SS109 оғын тұрақтандыру үшін, немесе американдық M193 оқ-дәрісімен қолдану үшін 305 мм (1:12 дюйм) бұрылыс. Баррельдерді жылдам ауыстыруға болады; қарудың сол жағында орналасқан рычаг баррельді босатып, атушыға оны алға қарай итеріп, бекіткіштен шығаруға мүмкіндік береді. Баррельге бекітілген жүк көтеру тұтқасы баррельді ауыстыру процесіне көмектеседі. Жақсы дайындалған әскер баррельді 6-7 секунд ішінде ауыстырып, қаруды нысанаға бағыттауға дайындығын қамтамасыз ете алады. Minimi-дің алғашқы үлгілерінде FN FAL, FN CAL және FN FNC мылтықтарындағыдай бүйірлік тесіктері бар жарық сөндіргіш болды; ал жаңа өндірілген нұсқаларында қысқа, конус пішіндес ойықты жарық сөндіргіш орнатылған.

Көрікті жерлер

Стандартты және Пара модельдерінің екеуі де желге және биіктікке реттелетін артқы көзбен жабдықталған, ол белгілі бір қашықтықтарда көру үшін ойық қамтамасыз етеді. Көз радиусы – . Алдыңғы көз газ блогының тірегіне орнатылған және биіктік пен желге қарай реттелуге болады. Minimi моделінің алғашқы нұсқаларында артқы көз оқ-дәрі жинағыш қақпағының алдына орнатылған, ал алдыңғы тірегі оқпанға бекітіліп, ұңғысының жақын тұсына орналасқан. Стандартты НАТО түнгі және күндізгі көріністерін пайдалануға мүмкіндік беретін адаптерді де қолдануға болады.

Қосымша құралдар

Минимимен бірге келетін стандартты жабдыққа үш оқ-дәрі жәшігі, қолғаптың ішіне салынған тазалау құралы, май құйғыш бөтелке, белдік және пулеметтен бос оқтар атуға арналған түтік кіреді.

М249

Минимидің M249 нұсқасы 1982 жылы АҚШ әскері қабылдаған; 1984 жылдан бері АҚШ әскері үшін өндіріс толығымен АҚШ-та, Оңтүстік Каролина штатындағы FN Manufacturing LLC еншілес компаниясы арқылы жүзеге асырылуда. АҚШ әскерінің M249 өнімділігін жақсарту бағдарламасы (PIP) аясында M249 мыналармен жаңартылды: жаңа синтетикалық доңғалақ және өзгертілген буферлік жиынтық, бір позициялық газ реттегіш, M16A2-ден алынған «құс клеткасы» типті жарық шығаруға арналған құрылғы/компенсатор, полимерлік стволдің жылудан қорғағышы және бүгілетін тасымалдау тұтқасы. Нәтижесінде қарудың салмағы артты. PIP жаңартуларының көптеген бөліктері кейіннен FN компаниясы Minimi үшін де қолданылды. Picatinny рельс адаптері бар Para жеңіл нұсқасы Minimi арнайы мақсаттағы қару (SPW) деп аталады. Салмақты азайту үшін дүрыл қабылдағыш порты алынып тасталды және стандартты тактикалық аксессуарларды пайдалануға мүмкіндік беретін MIL STD 1913 стандартындағы рельсті қол қорғауыш қолданылды. АҚШ арнайы операциялар күштері сұраған SPW-ның тағы бір нұсқасы – Mk 46 Mod 0, ол жеңіл тік сайлы стволмен жабдықталған, бірақ дүрыл қабылдағыш жүйесі, көлікке орнату шүмектері және тасымалдау тұтқасы жоқ. Рельсті қолдың алдыңғы бөлігі модульділікті және тапсырмаға бейімделуді қамтамасыз етеді, соның арқасында фонарьларды, тік тұтқаларды және инфрақызыл лазерлік нысаналарды пайдалануға болады. АҚШ Әскери-теңіз күштері алдыңғы рельсі және жеңіл титан екіаяқты тұғыры жақсартылған Mk 46 Mod 1 нұсқасын қабылдады.

Ең төменгі 7,62

Миними прототипі бастапқыда 7.62×51 мм НАТО оқ-дәрісімен жасалған, кейіннен 5.56 мм оқ-дәрісі үшін қайта жобаланған. 2000 жылдардың басында АҚШ Әскерлік Арнайы Операциялар Командасы (USSOCOM) Mk 48 Mod 0 үшін талаптарды қабылдаған кезде, Минимидің бастапқы жоспарлары қайта қаралып, осы жаңа модельді әзірлеу үшін пайдаланылды. Mk 48 Mod 0 туралы жағымды пікірлер мен Минимидің күшті нұсқасына деген сұраныстың өсуі нәтижесінде FN Herstal Minimi 7.62-ні ұсынды. 2006 жылдың қарашасында FN Herstal баспасөз хабарламасында Minimi 7.62 жақында "нарыққа шығарылды" және "тұрақты немесе телескопиялық тіреуішпен және стандартты немесе үш рельсті қол сақшысымен" қол жетімді екені айтылды. Калибрінен басқа, Minimi 7.62 реттелмейтін, өзін-өзі реттейтін газ жүйесімен және тіреуіш жинағындағы гидравликалық серпімді буфермен жабдықталған. Minimi 7.62 үлкен оқ-дәрі үшін калибрленген, әртүрлі нысаналау жүйесіне де ие. Арқалық нысана , қадамдармен реттеледі. Нысананы желге қарай түзетуге де болады. Minimi 7.62 TR – зауыттан Picatinny рельсті қол сақшысымен жабдықталған нұсқасы. Австралия әскерінде Minimi 7.62 "Maximi" деп аталады.

Миними Mk3

2013 жылдың қараша айында FN Herstal компаниясы Minimi 5.56 Mk3 және Minimi 7.62 Mk3 үлгілеріндегі Minimi жеңіл пулеметтерінің Mk3 нұсқасын таныстырды. Mk3 жаңартулары соңғы 10-15 жылдағы операциялық тәжірибе және пайдаланушылардың пікірлеріне негізделген. Тұғыры 5 күйге дейін реттеледі, сонымен қатар иек тірегінің биіктігі де реттеледі, бүктелетін иық тірегі және гидравликалық амортизатор қарастырылған. Оқ-дәрі лентасынан оқтарды ұстап тұру үшін патрон ұстағыштары бар зарядтау науасы жасалған. Қол қорғауышында үш алдыңғы Picatinny рельстері орналасқан. Жаңа екіаяқты тұғыр 3 күйге дейін биіктігін реттеуге мүмкіндік береді және артқа бүгілген кезде, қосымша жабдықтар орнатылған жағдайда да қол қорғауышының пішінімен үйлесімді болады. Басқа мүмкіндіктерге эргономикалық түрде жаңартылған құрғыш және ұзын штырь арқылы орнатылатын, стволдің қызуынан қорғайтын опционалды қызықтырғыш қақпақ кіреді. Minimi 7.62 Mk3 5.56×45 мм оқтарымен ату үшін қайта жабдықталуы мүмкін. Minimi пулеметтерінің иегерлері Mk3 мүмкіндіктерін пайдаланып, қаруларын толық немесе ішінара жаңарта алады.

Бұрынғы пайдаланушылар

Ауған Ұлттық Армиясы Талибан көтерілісі кезінде АҚШ-тан жеткізілген M249 автоматтарынан пайдаланды.