Кіріспе

Кариб теңізінің ірі шығанағы, Белиз, Гватемала және Гондурас жағалауларын тіліп кіреді. Гондурас шығанағы – Кариб теңізінің ірі шығанағы, Белиз, Гватемала және Гондурас жағалауларын қиып алады. Солтүстіктен оңтүстікке қарай шамамен 200 км-ге (125 миль) Белиздің Дангрига қаласынан Гондурасқа қарай Ла-Сейбаға дейін созылады. Гондурас шығанағының ішкі бөлігі Белиз барьерлік рифімен шектеледі, ол 900 км (600 миль) ұзындықтағы Мезоамерикалық барьерлік риф жүйесінің оңтүстік бөлігін құрайды – бұл әлемдегі екінші ірі коралл риф жүйесі. Белиз барьерлік рифіне көптеген кішкентай аралдар кіреді, олар кейлер деп аталады және жиынтығында Пеликан Кейлер деп белгілі. Гондурас шығанағында жағалау және ашық сулардың күрделі динамикасы мен мұхит ағындары байқалады, олар жағалау теңіз суларының алуан түрлі экожүйесін қалыптастырды, оның ішінде жағалау эстуарийлері, тосқауыл жағажайлар, лагуналар, аралық тұзды батпақтар, мангр ормандары, теңіз шөптері, кішкентай аралдар және барьерлік рифтер бар. Бұл шығанаға 12 өзеннің су жинағынан ағын су түседі, олардың жалпы шығыны секундына шамамен 1,232,000 литр (300,000 галлонға жуық) құрайды. Туристер көбінесе Пеликан Кейлерге, әсіресе Кей Каулкер және Амбергрис Кейге қайықпен саяхаттайды. 1961 жылы «Хэтти» дауылы Гондурас шығанағынан өтіп, Белиздігі ғимараттарды қиратты. 1717–1718 жылдардың қысында әйгілі қарақшы Блэкбирд Мексиканың Вера-Круз портына және Гондурас шығанағы арқылы өтетін кемелерді тонады. 1718 жылдың сәуір айында Турнеф атолында Блэкбирд ағаш кесетін «Adventure» шлюпын басып алып, оның капитаны Дэвид Херриотты өзіне қосылуға мәжбүр етті. Содан кейін Блэкбирд Израиль Хэндсті «Adventure» кемесінің капитаны етіп тағайындап, Солтүстік Каролинаға қарай бет бұрды.

Ағымдағы

Халықаралық гидрографиялық ұйым шығанақтың шекараларын белгілемеген. Оның ең солтүстік нүктесі Белиз қаласы, Дангрига немесе Гладден Спит ретінде көрсетіледі; ал ең шығыс нүктесі Пунта-Сал, Пунта-Изопо немесе Ла-Сейба болып табылады. Солтүстік шекаралары Белиз мемлекетінің Белиз немесе Стэнн-Крик аудандарында, ал шығыс шекаралары Гондурас мемлекетінің Атлантида департаментінде жатыр.

Тарихи

XVI-XX ғасырларда бұл шығанақтың шектері Катоше мүйісінен Грасиас-а-Диос мүйісіне дейін деп саналған.

20 ғасыр

1989 жылғы 12 желтоқсанда Орталық Америка интеграциялық жүйесі аймақтағы қоршаған ортаны қорғау саясатын, жобаларын және бағдарламаларын үйлестіруге жауапты Қоршаған орта және даму жөніндегі комиссияны құрды. 1994 жылғы 12 қазанда Орталық Американың тұрақты дамуы үшін Альянсқа қол қойылғаннан кейін Комиссия өзінің алғашқы аймақтық экологиялық басқару жоспарын қабылдады. 1995 және 2005 жылдары Комиссия Голфо шығанағындағы жұмысына гранттық қаржыландыруды қамтамасыз етті. 1996 жылы Белизде, Гватемалада және Гондураста тоғыз үкіметтік емес ұйым Гондурас шығанағын сақтау үшін үшұлттық альянс (TRIGOH деп те аталады) құрды. Альянс Голфо шығанағындағы теңіз және жағалау қорғалатын аймақтарын басқару саясатын үйлестіруге және олардың басқару және зерттеу қызметін үйлестіруге тырысады.

Жер бетіндегі

Сағаттың солтүстік (яғни Белиз) жағалаулары көбінесе құмды жағажайлар, тұзды сулы батпақтар және шельфтік лагуналардан тұрады. Онда шағын сағалар, мангров ормандары, теңіз шөптері, жартасты және кедергілі рифтер, сондай-ақ мангров және коралл аралдары кездеседі. Сағаттың аузындағы жағалау (яғни Гватемала жағалауы) негізінен мангров бұталарынан, үлкен сағалардан, теңіз шөптерінен және жағажайлардан құралған. Оңтүстік жағалауы (Гондураста) ұзын жағажайлармен, кең мангроустармен және мангров және коралл аралдарымен сипатталады.

Теңізші

Гүлф шығанағының континенттік шельфі жағалаудан шамамен 15–40 километрге дейін созылады. Солтүстік шельфте Белиз тосқанының Саподилла Кайс аралдарына дейінгі бөлігі орналасқан. Гүлфтың аузындағы шельфте континенттік текті бес параллель су асты жотасы бар, олар солтүстік-шығысқа қарай тіктеп тұрады. Ол Солтүстік Америка және Кариб тектоникалық плиталарын бөлетін Суан аралы жарылысымен тілінген, сондай-ақ Кайман ойысының оңтүстік шекарасын құрайды.

Климат

Перс шығанағының климаты тропикалық немесе субтропикалық (яғни Am және Af Коппен климаттық жіктелімдері). Жыл бойы температура аз өзгереді, орташа есеппен, бірақ қыс айларында Солтүстік Америкадан соққан суық солтүстік желдері мен пассаттардың әсерінен сәл теңделеді. Жаңбыр мен ылғал маусымдық; маусым-қазанда айына орташа жаңбыр мөлшері, ал қараша-мамырдағы құрғақ мезгілде айына болады. Жауын-шашын маусымын жыл сайынғы Интертропикалық конвергенция аймағының солтүстікке жылжуы әкеледі. Жаңбыр мен ылғал мөлшері де орналасқан жеріне қарай өзгереді, жағалау аймақтарында жылдық жаңбыр мөлшері шамамен 118–157 дюйм (3000–4000 мм) құрайды, ал Майя тауларында кейбіреулері болады. Солтүстік-шығыс пассаттары шығанақтың жылдық жел үлгісіне ең басты ықпал етеді; олардың жылдамдығы секундына 3 метрден (9.84 футтан) 8 метрге (26.25 футқа) дейін жетеді. Тамыз және қазан айлары аралығында тропикалық дауылдар мен ғажайып дауылдар жиі болады, шығанақтың солтүстік-шығыс бөлігінде (Белиз) ғасыр сайын орташа есеппен 60 дауыл, ал оңтүстік-батыс жағалауында (Гватемала және Гондурас) ғасыр сайын орташа есеппен 20 дауыл тіркеледі.

Жер бетіндегі

Перс шығанағының солтүстік (яғни Белиз) жағалауы негізінен үш геологиялық құрылымнан тұрады: метаморфизацияланған шөгінділер (яғни метаседименттер) және Майя тауларындағы гранит интрузиялары, сондай-ақ шығыс, оңтүстік-шығыс және оңтүстікке қарай осы таулардың алдындағы жағалау аллювиалды шөгінділер. Метаседименттер – Белиздің ең ежелгі тау жыныстары, олар палеозой дәуірінде шамамен 300 миллион жыл бұрын қалыптасқан. Олар Санта-Роза тобының құрамына кіреді және ұсақ түйірлі филлиттерден, тақташалардан және саз тастардан тұрады. Аллювиалды шөгінділер терциар кезеңінде, шамамен 10 миллион жыл бұрын пайда болған. Негізгі топырақ түрлері: Оссори (метаседименттерден), Стоппер (граниттен), Мелинда және Пулетан (аллювиалды шөгінділерден) және тинтал топырақтары (яғни ылғалды, батпақты топырақтар). Белиздің жартастық рифі бұл жағалауды ашық теңіз толқындарынан қорғайды. Сондықтан, осы жағалау бойындағы солтүстік-оңтүстік жағалау ағыны негізінен риф ішінде пайда болатын толқындармен басқарылады. Перс шығанағының аузындағы жағалау (яғни Гватемала жағалауы) негізінен квартерлік дәуірдегі аллювиалды материалдан тұрады. Оңтүстік (яғни Гондурас) жағалауы негізінен шөгінді аллювийден (үстіңгі қабаттар, қиыршық тас, құм және саз) және гранит, гранодиорит және диориттің интрузивті плутондық құрылымдарынан тұрады. Бұл тау жыныстары квартер және креда дәуірлерінде қалыптасқан. Осы жағалаудың батыстан шығысқа қарайғы ағынына негізінен ашық теңіз толқындары әсер етеді, олар шығыстан батысқа қарай жағалауға жақындауға бейім.

Теңізші

Бұл шығанақ Каиман шұңқырының бір бөлігі, Кариб теңізіндегі бес терең сулы алқаптың бірі. Онда Белиздің барьерлік рифі, Аматик шығанағы, Гватемаланың Атлантикалық жағалауы және Гондурас жағалауының шығыс бөлігімен қалыптасқан ашық теңіз лагунасы орналасқан. Шығанақтың батыс бөлігі құрлықтық шельфте жатыр, ол жағалаудан 60 шақырымға созылады, сондықтан оның тереңдігі 30 метрден кем. Сарстон, Дулс және Мотагуа өзендерінен құйылатын мол тұщы сулар, мысалы, Хантинг Кейдегідей, шығанақтың аузындағы кораллдардың дамуын бірнеше оқшауланған учаскелермен шектейді. Шығанақтың солтүстік-шығыс бөлігіне қарай құрлықтық шельф күрт құлдырайды, шельфтің жиегінен шамамен 98 футтан Каиман шұңқырында шамамен 6,560 футқа дейін төмендейді.

Құрылу

Мексика шығанағының солтүстік жағалауы Юкатан түбегіндегі қазіргі орнына 150 миллион жыл бұрын, Жура дәуірінің соңында жеткен. Ол 40 миллион жыл бұрын Эоцен дәуірінде Орталық Америка платформасымен бірігіп, осылайша Гондурас шығанағының қазіргі орнында немесе оның маңында шығанақ немесе ойыс пайда болды.

Су айдындары

Сегіз негізгі және 17 қосалқы су алаптары шығанақты сумен толықтырады. Олардың жалпы ауданы шамамен 2,240 шаршы мильді (Белиз), 7,070 шаршы мильді (Гватемала) және 11,430 шаршы мильді (Гондурас) құрайды. Аталған алаптарда 13 ірі және көптеген ұсақ өзендер бар. Ірі өзендер секундына орташа есеппен белгілі бір көлемде тұщы суды, ал ұсақ өзендер – секундына шамамен 7,060 куб фунт суды шығарады. Жыл сайын шығанақ өз су алаптарынан 17.75–18.23 куб миль (74–76 км³) су алады. Белиз өзендерінен шығанаққа құйылатын шөгінділердің орташа құрамы: 80% саз, 15% балшық және 5% құм. Тұщы су және шөгінділердің ең көп мөлшерде ағызуы жаңбырлы маусымда болады, ол құрғақ маусымдағы ағызудан 59 есе артық. Гондурас шығанағының негізгі су алаптары:

Су алабы | Ел | Аудан | Өзендер
---|---|---|---
Майя таулары | Белиз | 5,800 | Сити, Свасси, Гранде, Мохо, Сарстон
Сарстон | Белиз | 2,218 | Сарстон
Дульсе–Изабал | Гватемала | 3,435 | Дульсе
Мотагуа | Гватемала | 12,670 | Мотагуа, Сан-Франциско, Питерос, Инглес
Хамелекон | Гондурас | 4,350 | Хамелекон
Кумайел | Гондурас | 2,141 | Мотагуа
Улуа | Гондурас | 21,230 | Улуа
Лиан | Гондурас | 3,045 | Лиан

Гондурас шығанағына құятын ірі өзендер:

Өзен | Ел | Су ағыны | Су | Шөгінді
---|---|---|---|---
Сити | Белиз | 32 | мәлімет жоқ | -
Стэнн Крик | Белиз | 40 | 1.7 | -
Свасси | Белиз | 27 | мәлімет жоқ | -
Монки | Белиз | 63 | 2.7 | -
Гранде | Белиз | 26 | 1.1 | -
Мохо | Белиз | 37 | 1.6 | -
Сарстон | Белиз | 160 | 6.9 | -
Дульсе | Гватемала | 300 | 13.0 | -
Мотагуа | Гватемала | 530 | 22.9 | -
Сан-Франциско | Гватемала | мәлімет жоқ | мәлімет жоқ | -
Питерос | Гватемала | мәлімет жоқ | мәлімет жоқ | -
Улуа | Гондурас | 690 | 29.8 | -
Хамелекон | Гондурас | 370 | 15.1 | -

Ағымдар

Перс шығанағының ашық теңізі Кариб ағысының және Кайман траншеясының оңтүстік-батыс бұрышында пайда болатын жартылай тұрақты циклоникалық бұрқасын әсеріне ұшырайды. Соңғысы шамамен 19°N 86°W координаталарында орналасқан және теріс теңіз беті биіктігі аномалиясын тудырады, ал шеткі ағымдардың жылдамдығы секундына 7,9–15,8 дюйм (0,2–0,4 м/с) аралығында болады. Кариб ағысы Гондурас континенттік шельфінің жанындағы терең суларда шығыстан батысқа қарай ағады. Осы процесте, әрбір бірнеше ай сайын, орталық су деңгейі 812 дюймге (2030 см) төмендейтін циклоникалық, сағат тіліне қарсы айналатын бұрқастар пайда болады, олар Гондурас жағалауымен Белиз барьерлік рифіне қарай 23 ай бойы батысқа қарай жылжиды. Шығанақтың солтүстік (Белиз) жағалауында тұрақты солтүстік-шығыс желдері оңтүстікке қарайғы тұрақты төмендеуді қамтамасыз етеді, олардың жылдамдығы секундына 3,9–7,9 дюйм (0,1–0,2 м/с) құрайды. Бұл оңтүстікке қарайғы ағыс, өз кезегінде, шығанақтың аузы мен оңтүстік жағалауы (Гватемала және Гондурас жағалаулары) бойында сағат тіліне қарсы айналатын бұрқасын тудырады.

Жауын-шашын

Шығанақта аралас, көбінесе жартылай тәуліктік микротолқын байқалады, орташа теңіз бетінің көтерілуі шамамен 1.18-2.76 дюйм (0.03-0.07 м) аралығында. Басым жартылай тәуліктік және тәуліктік толқын компоненттері Гондурас жағалауымен батысқа және Белиз барьерлік рифімен солтүстікке қарай таралады. Белиз барьерлік рифінің тар каналдарында толқыннан туындаған ағындар сезілуі мүмкін, мұнда олар секундына 15.75 дюймға (0.4 м/с) жетеді. Астрономиялық толқындар әлсіз, ал кейде метеорологиялық толқындар оларға толыққанды үстемдік етеді. Мысалы, 1998 жылдың 27 қазанында «Митч» дауылы кезінде Глэдден-Спиттегі су деңгейі 9.2 футқа (2.8 м) көтерілді.

Толқындар

Солтүстік-шығыс және шығыс желдері жел толқындарын және толқуларды тудырады, әсіресе желтоқсан мен мамыр айларында. Бұл желдер қараша мен сәуір айларында Солтүстік Америкадан бірден үш күнге дейін созылатын суық солтүстік және солтүстік-батыс желдерімен күшейтіледі. Толқындардың биіктігі әдетте 3,28–9,84 фут (1–3 метр) аралығында болады, ал толқын периоды 3–7 секундты құрайды, бірақ дауылдар олардың биіктігін 32,81 футқа (10 метр) және периодын 12,7 секундқа дейін арттыруы мүмкін. Толқынның орташа бағыты 255° (яғни батыс-оңтүстік-батысқа қарай) болып табылады. Жаңбырлы маусымдағы найзағайлар көбінесе әртүрлі бағыттардан соққан қатты желдермен бірге жүреді, одан кейін тыныш күндер келеді.

Су

Теңіз бетінің температурасы шығанақта қаңтар-ақпан айларында бастап тамыз-қыркүйекке дейін өзгереді, ал төменгі температуралар күшті пассат желдерінің әсерінен туындаған жағалаулық ағынмен байланысты. Шығанақтың жоғарғы аралас қабаты, температурасы мен тұздылығы біркелкі, солтүстік-батыс бөлігінде шамамен 49 фут (15 м) тереңдікте, температурасы A дейін жетеді. Теңіз жағалауынан алшақтағанда 49-66 фут (15-20 м) тереңдікте термоклин қабаты қалыптасады. Шығанақтағы теңіз бетінің тұздылығы теңізде орташа есеппен 36 200 бөлік (36,2 г/кг) құрайды, бірақ жағалауға жақындағанда, әсіресе Аматик шығанағы сияқты сағаларда ылғалды маусымда 5 000–10 000 ppm (5–10 г/кг) дейін төмендейді. Шығанақта көріну қабілеті сағалар маңында 1 метрден кем, ал Белиз барьерлік рифінің ішінде 33 метрге дейін жетеді. Ерітілген оттегінің мөлшері жағалаудағы канализация ағындарының жанында 0,9 ppm (0,9 мг/л) құрайды, ал Белиз барьерлік рифінің жанында 5,2–9,6 ppm (5,2–9,6 мг/л) аралығында болады. pH көрсеткіші теңіз өсімдіктері жоқ аймақтарда (мысалы, теңіз шөптері) 5,8-ден, лагуналар мен сағаларда 7,4-ке дейін, ал коралл рифтерінің жанында 8,8-ге дейін жетеді. Нитраттар мен фосфаттардың концентрациясы коралл рифтерінің жанында анықтау шегінен төмен деңгейден бастап, сағалар маңында 7,0 мкМ және 1,0 мкМ-ға дейін жетеді. Хлорофилл a концентрациясы анықталмайтын деңгейден 0,55 ppm (0,55 мг/л) дейін өзгереді.

Экожүйелер

Перс шығанағындағы ең маңызды экожүйелер – мангр тоғайлары, теңіз шөптері және коралл рифтері. Бұл экожүйелер Жер бетіндегі ең өнімділерінің қатарына жатады, орташа таза біріншілік өнімділік бойынша, сонымен қатар су сапасының өзгеруіне ең осал.

Мангроу орман

Бұл аймақтағы мангро ормандарының басым бөлігін қызыл мангролар құрайды, бірақ қара, ақ және түймелі мангролар да кездеседі. Мангро тоғайлары эстуарийлерде шөгінділерді ұстап тұратын құрылым ретінде қызмет етеді, осылайша коралл рифтерін шөгінділенуден қорғайды және жағалау теңіз жануарлары үшін негізгі тамақ көзі және өрбу ортасын қамтамасыз етеді. Олар сонымен қатар ішкі елді мекендер үшін тропикалық дауылдардан физикалық қорғаныш болып табылады. Ең ірі ормандар Сарстон-Темаш және Порт Гондурас-Пайнс Крик аймақтарында (Белиздің оңтүстік жағалауында және Гватемаланың Атлантика жағалауында) орналасқан. Кішігірім ормандар Ливингстон, Дульсе өзені, Пуэрто-Барриос, Пунта-де-Манабике және Жанетт Кавас ұлттық паркінің жанында табылған. Мангро тоғайлары Белиз жерінің кемінде бөлігін және Гватемаланың Атлантика жағалауының бір бөлігін жабады.

Теңіз шөптер төсемі

Бұл шығанақтың теңіз шөптері көбінесе тасбақа шөбімен басым, бірақ шабақ, манат және лента шөптері де кездеседі. Теңіз шөптесін жайылымдары негізінен Белиз жағалауында, Аматик шығанағында және Грациоса шығанағындағыдай, мөлдір, құмды түбі бар, толқындардан қорғалған, ағыс суларда таралған. Олар шығанақтың бір бөлігін жабады, тығыздығы бір шаршы футқа 133 (бір шаршы метрге 1433) өсімдікке жетеді. Олар теңіз мекендеушілеріне тамақ көзі болып табылады және жағалауды тұрақтандыруға көмектеседі. Белизde олар королева конхының маңызды мекені болып табылады, бұл елдегі екінші ең маңызды коммерциялық балық түрі.

Коралл рифтері

Сауд шығанағындағы ең маңызды коралл рифтері – Белиз барьерлік рифі, ол әлемдегі екінші үлкен риф – Мезоамерикалық барьерлік рифтің бір бөлігі. Ол лагуналық рифтерден, жағалау бойындағы рифтерден және ашық теңіздегі атоллдардан құралған. Онда 60-қа жуық коралл, 350 моллюск және 500 балық түрі мекендейді. Гватемала және Гондурас жағалауларында шашыраңқы коралл тобырлары кездеседі.

Биологиялық әртүрлілік

Бұл шығанақтың теңіз өмірі ерекше түрлі. Онда көптеген қорғауға алынған және жойылу қаупі бар теңіз түрлері бар, ең бастысы – Батыс Үндістан манаттары, жасыл, былғары және жәді торналар. 1998 жылы Белиздің жағалау және теңіз аймақтарындағы туыстар мен түрлердің тізімі. Таксономдық топтар Жағалау Теңіз Туыстар Түрлер Туыстар Түрлер Балықтар 37 173 229 472 Омыртқасыздар 29 45 296 456 Бауырымен жорғалаушылар 17 124 5 7 Екімешілер 6 7 0 0 Жәндіктер 152 240 0 0 Құстар 128 177 34 47 Сүтқоректілер 37 39 4 5 Өсімдіктер 188 235 66 315 Барлығы 594 627 338 1302

Қорғау

Белиз Перс шығанағында қорғалатын аумақтар жүйесін құрған алғашқы ел болды. 1924 жылғы "Мемлекеттік жерлер туралы" жарлық Кеңестегі губернаторға мемлекеттік жерлердің бір бөлігін қорғалатын аумақтар ретінде жіктеуге рұқсат берді. Осылай жіктелген алғашқы аумақ – 1 қыркүйек 1928 жылы құрылған құс қорығы Half Moon Caye Crown Reserve болды. Гватемала және Гондурас 1990 жылдары қорғалатын аумақтарды құрды. Белиз, Гватемала және Гондурас аумақтарының сәйкесінше 43, 29 және 27 пайызы қандай да бір қорғау түрінде. Перс шығанағында халықаралық қорғалатын аймақ құруға жасалған әрекеттер Белиз бен Гватемала арасындағы аумақтық дауға байланысты қиындыққа тап болды. 2003 жылы Гондурас шығанағындағы теңіз және құрлықтағы қорғалатын аумақтар. Атауы Елі Аумағы Swasey Bladen Белиз 5,981 Майя таулары Белиз 51,845 Колумбия өзені Белиз 41,658 Маймыл Caye Белиз 591 Терең өзен Белиз 31,798 Мачака арнасы Белиз 1,520 Рио Бланко Белиз 40 Сарстон-Темаш Белиз 16,956 Агуакалиенте Белиз 2,222 Пайнс арнасы Белиз 12,819 Порт Гондурас Белиз 40,468 Гладден Спит & Силк Кейс Белиз 10,510 Саподилла Кейс Белиз 13,517 Рио Дулсе Гватемала 7,200 Рио Сарстон Гватемала 9,600 Чокон Мачакас Гватемала 6,265 Манантиаллер Серро Сан Хил Гватемала 47,433 Сиерра Санта Круз Гватемала 46,600 Сиерра Карал Гватемала 25,200 Пунта-де-Манабике Гватемала 139,300 Санто-Томас-де-Кастилья Гватемала 1,000 Кусуко Гондурас мәлімделмеген Jeannette Kawas Гондурас мәлімделмеген Пунта Исопо Гондурас мәлімделмеген Lancetilla Гондурас мәлімделмеген

Демография

Толедо және Стэнн Крик аудандары (Белиз), Гватемаланың Изабал департаменті және Гондурас Республикасының Кортес және Атлантида департаменттері бұл шығанақтың негізгі бөлігін құрайды, алайда шығанақтың су жиналатын алабында тағы да аудандар мен департаменттер орналасқан. Бұл аудандар көбінесе ауылдық, этникалық құрамы алуан түрлі және егіншілікпен айналысады.

Ауыл шаруашылығы

Ауыл шаруашылығы Персид шығанағындағы басым экономикалық қызмет болып табылады, мысалы, Белиздің оңтүстік аудандарында еңбекке қабілетті халықтың 30 пайызынан астамы осы салада жұмыс істейді. Ауыл шаруашылығы өзін-өзі қамтамасыз ету және сауда мақсатында жүзеге асырылады, кофе, какао және банан негізгі экспорттық тауарлар болып табылады. Банан Персид шығанағының үш елінде де маңызды экспорттық өнім, ал кофе Гватемала және Гондурас үшін маңызды өнім болып саналады. Шағын шаруалар көбінесе жүгері, бұршақ және майсильо егіншілігімен айналысады.

Балық шаруашылығы

Персид шығанағында коммерциялық мақсатта ауланатын көптеген түрлер бар, соның ішінде креветка, тікенді лобстер, королева-коньки және қабықты балықтар (мысалы, семсер балығы, журел, теңіз басы, барракуда, тунец, пежерри және анчоус). Жыл сайын шығанақтан шамамен 14,3 миллион фунт балық ұсталады, оның құны шамамен 22,8 миллион АҚШ долларына жетеді, негізгі табыс көзі – тікенді лобстер, королева-коньки, креветка және сардина. Белиз жағалауы, әсіресе Мохо, Темаш және Сарстон өзендерінің жағасында, 200-ге жуық шағын аулаушы және 10 ірі траулер жылына 150 000 фунттан астам креветка ұстайды. Шығанақтың оңтүстік жағалауында 1415 гватемалалық және 647 гондурастық шағын аулаушылар қызмет етеді.

Аквакультура

Белиз шығанағының жағалауында төрт аквакультура шаруашылығы жұмыс істейді. Олар негізінен ақ аяқты креветка өсіреді. 1999 жылы осы шаруашылықтар 722 акр жерге орналасқан 107 қоймада жыл сайын екі миллион фунттан астам өнім өндіріп, оны жергілікті тұтынуға және экспортқа бағыттады.

Туризм

Туризм Перс шығанағы елдері үшін екінші ең ірі шетелдік валюта көзі болып табылады. Белизде туризм тарихи тұрғыдан елдің солтүстік бөлігіндегі, шығанақтан тыс жатқан аралдар мен рифтерге шоғырланған. Мысалы, 2001 жылы туристердің бар болғаны 11,1 пайызы елдің оңтүстік аймақтарына бағытталды, бұл туристік орналасу орындарынан түскен табыстың тек 6 пайызын құрады. Қызметтер көбінесе экологиялық-мәдени сипатта болды, басты тартымдылықтары майя археологиялық ескерткіштері және түрлі теңіз және жағалау парктері еді. Гватемала мен Гондурас жағалауларындағы туристік инфрақұрылым (Гондурас шығанағындағы аралдардан басқа) шектеулі.

Көлік

Персид шығанағындағы маңызды порттар – Белиз елiндегi Биг Крик және Белиз қаласы порттары, Гватемаладағы Пуэрто Барриос және Пуэрто Санто Томас, Гондурастағы Пуэрто Кортес. Гондурас порты Орталық Америкадағы жалғыз терең сулы порт және жүктерге ең жақсы жабдықталған порттардың бiрi болып табылады. 2001 жылы осы порттар шамамен 4000 кеменi қабылдап, 12 миллион метрикалық тонна жүк тасымалдады. Гондурас шығанағындағы бес iрi портқа кемелердiң тоқтау саны және тасымалданған жүк көлемi:

Портқа келген кемелер саны Жүк

1996 2001 1996 2001
Белиз қаласы 231 196 449,378 704,837
Биг Крик 54 77 65,868 90,232
Санто Томас дерек жоқ 1,263 3,185,949 4,245,118
Пуэрто Барриос 462 535 1,152,000 1,679,700
Пуэрто Кортес 1,325 1,786 3,992,700 5,661,940
Барлығы > 2,072 3,857 8,845,895 12,381,827

Өнеркәсіп

Өнеркәсіптік өндіріс Мексика шығанағында, әсіресе Белиз жағалауында шектеулі, онда 2003 жылы тек екі цитрус жемісі және бір күріш өңдеу орны ірі кәсіпорындар болып табылды. Гватемала мен Гондурас өндірісі Мексика шығанағының су жиналатын алаптарына негізгі арнасын бағыттайды.