Кіріспе

Аэропорт терминалының қақпасынан ұшаққа дейін созылатын жабық, жылжымалы көпір.

Реактивтік көпір (сондай-ақ, jetway, jetwalk, airgate, jetty, gangway, aerobridge/airbridge, finger, skybridge, airtube, жылдамдытылған ілгекті жолаушылар кіретін жүйе (E SPES) немесе өнеркәсіптік атауы – жолаушыларды қондыру көпірі (PBB) деп те аталады) – бұл жабық, жылжымалы жалғастырғыш, көбінесе аэропорт терминалының қақпасынан ұшаққа, ал кейде порттан қайыққа немесе кемеге дейін созылады, жолаушыларға сыртқа шықпай және ауа райының қолайсыздығына ұшырамастан қондыруға және түсуге мүмкіндік береді. Ғимараттың құрылысына, төбе биіктігіне, жанармай құю орындарына және пайдалану талаптарына байланысты реактивтік көпір бекітілген немесе жылжымалы, радиалды қозғалысқа ие және/немесе ұзындығын өзгерте алады. Ұшыру тірегінің тиісті биіктігінде орнатылған ғарыш кемесіне кіру үшін астронавттар да осындай құрылғыларды пайдаланады.

Тарих

Ұшақ көпірлері пайда болғанға дейін жолаушылар әдетте ұшаққа жер деңгейіндегі пандус арқылы жүріп, жылжымалы баспалдақтармен немесе ұшақта болған жағдайда әуе сатыларымен көтерілетін. Көптеген әуежайларда, әсіресе кішігірім әуежайларда және бюджеттік авиакомпанияларды қолдайтын терминалдарда жылжымалы баспалдақтар немесе "рампа баспалдақтары" пайдаланылады. United Airlines 1954 жылы алғашқы "Air Dock" прототипін сынап көрді. 1958 жылы United Airlines Чикагоның О’Хара әуежайына ойлап тапқан Lockheed Air Terminal компаниясы "Aero Gangplank" деп атаған алғашқы жұмысқа қосылған құрылғыны орнатты.

Артықшылықтар

Ұшақтарға кез келген ауа райында құрғақ жолмен кіруге мүмкіндік беретін және терминал қауіпсіздігін арттыратын көпірлер (jet bridges) бар. Олар көбінесе терминал ғимаратына бір жағынан айналмалы (немесе ротондалы) тіреу арқылы бекітіледі және солға немесе оңға бұрылуға қабілетті. Жүк тиеу көпірінің ұшындағы кабина әртүрлі өлшемдегі ұшақтарға бейімделу үшін көтеріліп-төмендеуге, созылып-қысқаруға және айналуға мүмкіндік береді. Гонконг, Сиэтл, Лос-Анджелес, Балтимор және Исламабад қалаларында осы көпірлер жиі қолданылады. Әдетте, аэропорттар жүк тиеу көпірлерін пайдалану үшін жылжымалы баспалдақтарға қарағанда жоғары төлем алады, сондықтан Ryanair сияқты бюджеттік авиакомпаниялар оларды пайдаланудан мүмкіндігінше жаңылған.

Шағын әуежайларда пайдалану

Кейде ұшқыш көпірлер кішкентай, бір қабатты әуежайларда қолданылады. Мұндай жағдайда баспалдақпен және кейде мүгедектер арбасымен көтерілу қажет болады. Осы сценарийде жолаушы қақпадан өтіп, содан кейін ұшқыш көпірдің биіктігіне жету үшін баспалдақпен жоғалап шығады. Мысалы, Саут-Бенд халықаралық әуежайында осыған ұқсас жағдай кездеседі. Балама ретінде, терминал ғимаратында пандус орнатылып, жолаушыларды күту залынан ұшқыш көпірдің биіктігіне көтеруге болады. Мысалы, Мичиган штатының Маркет қаласындағы Сойер халықаралық әуежайында Saab 340 турбовинті сияқты кішкентай жолаушы ұшақтарына жолаушыларды тией алатын ұшқыш көпірлер бар. Итака Томпкинс аймақтық әуежайында осы тәсілді қолданатын екі қақпа бар. Бұл, ұшқыш көпірді пайдалануды талап ететін ірі әуе компанияларын тарту мақсатында жасалады, сондай-ақ мүмкіндігі шектеулі адамдар үшін кішкентай ұшақтан түсуді жеңілдетуге және жаман ауа-райында түсірілу процесін жақсартуға мүмкіндік береді.

Пайдалануы және сыртқы түрі

Әуежай терминалындағы көпір терминал қабырғасындағы порталмен (қақпа деп аталады) байланыстырылады, ол қақпаның артында орналасқан. Ұшаққа жолаушыларды мінгізу басталғанда, жолаушылар билеттерін қақпа қызметкеріне ұсынады, ол оларды өтеді. Көпірдің іші есігі жоқ, жарықтандырылған тар дәліз сияқты болады. Жүк тиеу көпірлерінде әдетте терезелер болмайды, бірақ шыны қабырғалар жиі кездеседі. Қабырғалар әдетте әуе компанияларының стандарттарына сәйкес, көбінесе тыныштандыратын түстермен боялады. Кейбір көпірлердің ішкі немесе сыртқы қабырғаларында жарнамалар болуы мүмкін. Алып тасталатын көпірлердің едендері көбінесе тегіс болмайды, бұл мүгедектер коляскасында және қозғалыс қиындықтары бар адамдар үшін қауіп тудырады. Алып тасталатын туннельдік конструкцияны пайдалану арқасында жүк тиеу көпірлері әртүрлі ұзындыққа дейін созылып, қысқаруы мүмкін. Кейбір әуежайлар жүк тиеу көпірінің жеткізілім радиусын ұзарту үшін тұрақты жаяу жолдары қолданады. Тұрақты жаяу жолы терминал ғимаратынан басталып, жүк тиеу көпірінің ротондасына жалғасады. Кейде тұрақты көпірлер бірнеше жүк тиеу көпіріне жетеді. Кейбір траптар (мысалы, Эдмонтон халықаралық әуежайының солтүстік терминалындағы бірнеше ескі траптар) тіректерге емес, тікелей жерге орналасқан. Мұндай траптарды көбінесе шағын әуе компаниялары немесе конвенциялық траптар үшін тым төмен болатын ұшақтар (мысалы, Dash 8 және CRJ) пайдаланады. Жүк тиеу көпірінің кабинасы әртүрлі биіктіктегі ұшақтарға қосылу үшін көтеріліп, төмендедіріледі. Кабинаның биіктігі ұшақ есігінің биіктігімен сәйкес келеді, бұл көбінесе жүк тиеу көпірінің бойымен еңіс тудырады. Ескі жүйелердегі басқару элементтері көптеген жеке қозғалтқыш басқару түймелерін қамтиды, оларды тиімді пайдалану үшін оператордың жоғары біліктілігі мен тәжірибесі қажет. Қазіргі заманғы басқару консольдары әлдеқайда қарапайым: тек бірнеше түйме, графикалық дисплей консолі және бірнеше осьті джойстик бар, сыртқы түрі бейне ойын автоматындағы бейне ойын консоліне ұқсас.

Маркетинг

2000 жылдардың басына дейін, HSBC "Әлемнің жергілікті банкі" науқанын іске қосқанға дейін, ұшқыштардағы жарнамалық алаң сирек кездесетін. HSBC-нің бүкіл әлемдік маркетинг жетекшісі Питер Стрингем, компанияның жаһандық агенттігі Lowe-мен тығыз байланыста жұмыс істеді, бұл науқанға бірыңғай жаһандық платформа қажет болды. Стрингем реактивті жолдардың әлі пайдаланылмаған, жаһандық медиа екенін байқады. Сондықтан HSBC 81 ел мен аумақтағы маңызды елді мекендердегі реактивті жолдарға құқықтарды сатып алды.