Кіріспе

Сары химиялық қосылыс: көптеген бояулардың құрылыс блогы
chembox
| Verifiedfields = өзгертілген
| Watchedfields = өзгертілген
| verifiedrevid = 457132283
| Name = 9,10 Антрахинон
| OtherNames =
| Section1 =
| Section2 = Chembox қасиеттері
| C=14 | H=8 | O=2
| Appearance = Сары түсті қатты зат
| Density = 1.438 г/см³
| BoilingPtC = 377
| BoilingPt ref = Бұл процесті алғаш рет BASF компаниясы енгізді. Ол сондай-ақ Рикерт-Альдер реакциясы арқылы, кері Диелс-Альдер реакциясы ретінде де пайда болады.

Реакциялар

Гидрогенациялау дигидроантрахинонды (антрагидрохинонды) береді. Мыспен тотығудан кеміту антронды береді. Күкірт қышқылымен сульфондау антрахинон-1-сульфоқышқылын береді, ол натрий хлоратымен реакцияласып, 1-хлорантрахинон береді.

Қағаз жасаудағы дигестрлік қоспа

9,10 Антрахинон қағаз массасын сілтілік процестер арқылы – крафт, сілтілік сульфит немесе Сода AQ процестері сияқты – өндіру кезінде дигестерге қосылатын зат ретінде қолданылады. Антрахинон – тотығу-тотығу катализаторы. Реакция механизмі бір электронды трансфер (SET) қатысуы мүмкін. Антрахинон қағаз массасындағы полисахаридтердің – яғни, целлюлоза мен гемицеллюлозаның – тотығуға бейім бөлігін тотықтырады, осылайша оларды сілтілік ыдыраудан (қабығынан айырудан) қорғайды. Антрахинон 9,10 дигидроксиантраценге дейін тотығуға ұшырайды, ол лигнинмен реакцияға түседі. Лигнин ыдырайды және суда жақсы ериді, соның салдарынан қағаз массасынан жуу оңайлатылады, ал антрахинон қайта жаңартылады. Бұл процесте қағаз массасының шығымы 1–3% артты, ал каппа саны төмендеді.

Ағымы бар батареяларда пайдалану

9,10 Антрахинон ұзақ мерзімді электр энергиясын сақтауға мүмкіндік беретін ағымдық аккумуляторда электролит ретінде пайдаланылады.

Арнайы мақсаттағы пайдалану

9,10 антрахинон тұқымдарды құстардан қорғау үшін, сондай-ақ спутниктік шарларда газ генераторы ретінде қолданылады. Ол ланолинмен қосылып, Жаңа Зеландияда қойларды кейа шабуылдарынан қорғау үшін жүнге шашылатын спрей ретінде де пайдаланылған.

Басқа изомерлер

Антрахинонның басқа да бірнеше изомерлері болуы мүмкін, оның ішінде 1,2, 1,4 және 2,6 антрахинондары. Олардың маңызы салыстырмалы түрде төмен. Бұл термин сонымен қатар, кейбір сутек атомдары басқа атомдармен немесе функционалдық топтармен алмастырылған антрахинон ретінде қарастырылатын кез келген қосылыстың жалпылама мағынасында да қолданылады. Бұл туындылар техникалық тұрғыдан пайдалы немесе тірі организмдерде маңызды рөл атқаратын заттарды қамтиды. Соңғы кезде, антрахинон туындыларының бір класы ПММА матрицасына легирленгенде (қосылғанда) өзін-өзі жазып түзету қасиеттеріне ие екені көрсетілді.

Қауіпсіздік

Антрахинонның тіркелмегендігі, суға өте нашар ерітінуімен байланысты болуы мүмкін. Субституцияланған антрахинондардың метаболизміне келетін болсақ, UGT1A8 генімен кодталған фермент антрахинондарды қоса алғанда, көптеген субстраттармен глюкуронидаза активтілігін көрсетеді.