Кіріспе

АҚШ-тың «Жаңа мәміле» дәуіріндегі федералды заңы – 1933 жылғы Ауыл шаруашылығын реттеу заңы.

Ауыл шаруашылығын реттеу заңы (AAA) – АҚШ-тың «Жаңа мәміле» дәуіріндегі федералды заң. Ол ауыл шаруашылығы өнімдеріне бағаны көтеру және артық өнімді азайту мақсатымен қабылданды. Үкімет мал сатып алып, сойысқа жіберіп, шаруаларға жерлерінің бір бөлігін егінге жатқызбау үшін субсидия төледі. Бұл субсидияларға қаражат ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдейтін компаниялардан алынатын арнайы салық есебінен түсті. Заң субсидияларды бөлуді бақылау үшін АҚШ Ауыл шаруашылығы министрлігінің құрамындағы «AAA» (1933–1942) деп аталатын Ауыл шаруашылығын реттеу басқармасын құрды. 1929 жылғы Федералдық шаруа қожалықтарын құру туралы заң осы заңға дейінгі маңызды қадам ретінде қарастырылды. AAA, «Жаңа мәміле» бағдарламаларымен бірге, АҚШ-та экономикалық әл-ауқат мәселелерін шешуге федералды үкіметтің алғашқы маңызды әрекеті болды.

Өмірбаян

1933 жылы наурыз айында президент Франклин Рузвельт билікке келген кезде, АҚШ Ұлы депрессияның ең қиын кезеңін басынан өткеріп жатты. "Фермерлер 1890 жылдардан бері ең ауыр экономикалық жағдайға түсті және ауыл шаруашылығы өнімдерінің бағасы ең төмен деңгейге жетті". Рузвельт президенттік міндетін атқара бастағаннан кейін көп ұзамай, құлдырап бара жатқан экономиканы жақсарту үшін Жүз күндік Конгресс шақырды. Мысалы, ауыл шаруашылығы өнімдерінің артық көлемін азайту мақсатында, үкімет фермерлерге егін өндірісін қысқарту үшін, сондай-ақ жүкті шошқаларды және жас торайларды сатуға ақы төледі. Апельсиндерді жеуге жарамсыз ету үшін керосинге малып, ал арзан болғандықтан жүгеріні отын ретінде жағатын болды. Осы кезеңде Ауыл шаруашылығын реттеу заңы шамамен 99% фермерлерге әсер етті.

Жалға алушы шаруашылық

Жалға алушы шаруашылық Азаматтық соғыстан кейінгі Оңтүстікте мақта және темекі өндірісін сипаттайтын еді. 1930 жылдардың басында ауыл шаруашылығы экономикасы құлдыраған кезде барлық фермерлер қиындыққа тап болды, бірақ жалға алушы фермерлер мен үлескерлер ең ауыр соққыға ұшырады. Бағаны теңестіру (1909–1914 жылдардағы «алтын жылдардағы» деңгейге дейін өнім бағасын көтеру) мақсатын іске асыру үшін заң өнім өндірісін қысқартты. Бұл мақсатқа жер иелерімен арадағы келісімшарттар арқылы қол жеткізілді, олар өздерінің жерлерінің бір бөлігінде мақта өсірмеуге міндеттелді. Заң бойынша, олар жерлерін жалға алған фермерлерге және үлескерлерге ақшаның бір бөлігін төлеуге тиіс болды; бірақ Конгресстегі Оңтүстік демократтары наразылық білдіргеннен кейін Ауыл шаруашылығы министрі 7-тарауды қайта қарастырып, енді үлескерлерге тікелей төлемдер жібермейтін болды, бұл жалға алушыларға зиян келтірді. Заңның салдарынан жер иелеріне тікелей жұмыс істейтін шаруалар ең көп жұмыссыздыққа тап болды. Мақта өсіруге арналған жердің үштен бір бөлігін қысқарту, оны өндіруге қатысатын жұмысшылардың саны да азаймаса, мүмкін емес деп ойлайтындар аз болды. Зерттеушілер заң күшіне енгеннен кейінгі статистика «1930 және 1935 жылдар аралығында мақта өсірушілердің және, едәуір дәрежеде, жалға алушылардың санының төмендеуіне тұрақты және кең таралған бейімділік байқалады» деген қорытынды жасады. Қаралар арасындағы азаю көрсеткіші ақтарға қарағанда әлдеқайда жоғары болды. Сонымен қатар, жылдық жылжымалылықтың жоғары деңгейі күрт төмендеді, себебі жалға алушылар мен егіншілер көбінесе бір жер иесінде ұзақ уақыт қалды. Фрей мен Смит зерттеушілерінің пікірінше, «ААА бақылау бағдарламасы [мақта бағасын] көтергендіктен, ол мақта жалдаушылар мен егіншілердің тұтынатын тауарлар мен қызметтердің көлемін арттырды деп тұжырымдаймыз». Бұған қоса, жер иелері көбінесе жалға алушылар мен егіншілерге мақта өндірісінен алынған жерді жеке пайдалану үшін азық-түлік және мал азырау үшін пайдалануға рұқсат берді, бұл олардың тұрмыс деңгейін одан әрі жақсартты. Жылдық айналымның жоғары деңгейі де күрт төмендеді, себебі жалға алушылар мен егіншілер көбінесе бір жер иесінде қалатын болды. Бұл зерттеушілер «Жалпы алғанда, плантаторлар негрлерді ақтарға қарағанда жалға алушылар мен егіншілер ретінде артық көреді» деген қорытынды жасады. Миссисипидегі «Дельта» және «Провиденс» кооперативтік шаруашылықтары мен Оңтүстік жалға алушы фермерлер одағы 1930 жылдары негізінен жалға алушы фермерлер мен үлескерлерге салынған қиындықтарға жауап ретінде құрылды. Бұл заң американдық ауыл шаруашылығын ынталандырса да, кемшіліктері де болды. Мысалы, ол ірі фермерлер мен азық-түлік өңдеушілерге артықшылық берді, ал шағын фермерлер мен үлескерлерге азырақ пайда келді. 1945 жылдан кейін мақта жинау машиналарын кеңінен пайдалану нәтижесінде шағын фермерлер мен егіншілер қалаға көшіп кетті.

Томас түзетуі

Заңның ІІІ тарауы ретінде қосылған Томас түзетуі, Жаңа келісімнің шаруаларға көмек көрсету заң жобасының «үшінші күші» болды. Оклахома штатының сенаторы Элмер Томас жасаған бұл түзету популисттік, оңай ақша саясатын және Жаңа экономика теорияларын үйлестірді. Томас қарызкор мен кредитордың екеуіне де әділ болатын, тұрақты «адал доллар» құруды көздеді. Түзетуде Президент валютаны кеңейткісі келген жағдайда, алдымен Федералды резервтің Ашық нарық комитетіне 3 миллиард долларға дейін федералдық облигацияларды сатып алуға рұқсат беруі керек екені айтылды. Егер ашық нарықтағы операциялар жеткіліксіз болса, Президенттің алдында бірнеше мүмкіндік болды. Ол АҚШ Қаржы министрлігіне 3 миллиард долларға дейін «жасыл доллар» басып шығаруды, доллардың алтын мазмұнын 50 пайызға дейін төмендетуді немесе Еуропа елдерінің Бірінші дүниежүзілік соғыстағы қарыздарын өтеу үшін, бір унциясына 50 центтен аспайтын бағамен 100 миллион доллар көлемінде күміс қабылдауды тапсыруға болады. Сонымен қатар, Рузвельт 2067 нөмірлі жарлыққа қол қойды, ол АҚШ монета айналымын жаңа өндірілген күмістің барлық ішкі өндірісін унциясына 64,5 центтен сатып алуға міндеттеді. «Рузвельт Томас түзетуін ең тиімді пайдаланды». Алайда, бөлшек сауда бағалары көтерілуін тоқтатпады. Томас түзетуінің ең маңызды салдары ақша-кредит саясатындағы үкіметтік биліктің күшеюі болуы мүмкін. Бұл түзету жеке тұлғалардың күміс қорларын азайтуға (вероятно, инфляцияға немесе қаржы жүйесінің күйреуіне қарсы сақтандыру ретінде) және айналымдағы валютаның көлемін ұлғайтуға әсер етті.

Конституцияға қайшы деп танылды

1936 жылғы 6 қаңтарда Жоғарғы Сот «АҚШ против Батлер» ісінде бұл салықты өңдеушілерге салу арқылы фермерлерге қайтарып беру жолымен заңның конституцияға қайшы екенін шешті. Ауыл шаруашылығын реттеу штаттардың құзыретіне жатты. Осыған байланысты, федералды үкімет құзыреттілігінің болмауына байланысты штаттарды «Аграрлық түзету туралы» заңды қабылдауға міндеттей алмады. Дегенмен, 1938 жылғы «Аграрлық түзету туралы» заң бұл техникалық мәселелерді жойды және шаруашылық бағдарламасы жалғасты.

Уэер тобы

AAA-ның келесі қызметкерлері де Уэйр тобының мүшелері деп айыпталды, оларды Уиттакер Чемберс 1948 жылғы 3 тамызда HUAC-қа шақырылып берген куәлігінде атады: Гарольд Уэйр, Джон Абт, Ли Прессман, Алгер Хисс, Дональд Хисс, Натан Витт, Генри Коллинз, Марион Бакрах (оның күйеуі Говард Бакрах та AAA қызметкері болған), Джон Херрман және Натаниел Вейл.