Кіріспе

АҚШ-тың федералды заңы

1916 жылғы Федералды шаруа қожалықтарына қарыз беру туралы заң – ауылдық шаруа отбасыларына қарыз беруді көбейтуге бағытталған АҚШ-тың федералды заңы. Ол бұл мақсатқа федералды шаруа қожалықтары қарыз кеңесін, он екі аймақтық шаруа қожалықтары қарыз банктерін және ондаған шаруа қожалықтары қарыз бірлестіктерін құру арқылы қол жеткізді. Бұл заңға АҚШ Президенті Вудро Вильсон қол қойды.

Өмірбаян

1908 жылы Теодор Рузвельт әкімшілігі ауылдық отбасылардың алдында тұрған мәселелерді зерттеуге тапсырыс берді. АҚШ тарихының осы кезеңінде осы отбасылар американдықтардың ең ірі демографиялық тобын құрады. Комиссия ауыл шаруашылығымен айналысатын шаруалардың несиеге қол жеткізуі ең ауыр проблемалардың бірі екенін анықтады және кооперативтік несие жүйесін енгізуді ұсынды. Төрт жыл өткен соң президенттер Уильям Говард Тафт және Вудро Вильсон Еуропадағы шаруалар үшін кооперативтік несие жүйелерін зерттеу үшін американдықтардан тұратын комиссия жіберді. Сол кездегі мұндай еуропалық бағдарламалардың құрамына кооперативтік жер ипотекалық банктер және ауылдық несие одақтары кірді. Комиссия кооперативтік несие жүйесінің ең тиімді түрі жер ипотекасын қаржыландыру үшін ұзақ мерзімді несиелерді, ал күнделікті бизнес қажеттіліктерін қаржыландыру үшін қысқа мерзімді несиелерді қамтуы керек деген қорытындыға келді.

Ауыл шаруашылығындағы фермерлерге әсері

Заңның ең көзге түсетін бөлігі жеке фермерлер мен олардың отбасыларына берілетін несиелер болды. Заңға сәйкес, фермерлер жерлерінің құнынан 50%-ға дейін және жақсартуларының құнынан 20%-ға дейін қарыз ала алатын болды. Ең төменгі несие сомасы 100 доллар, ал ең жоғарғысы – 10 000 долларға дейін белгіленді. Заң арқылы берілген несиелер 5 жылдан 40 жылға дейінгі мерзімде амортизациялық төлемдер арқылы өтелді. Қарыз алушылар сондай-ақ Ұлттық фермерлік несие қауымдастығының акцияларын сатып алды. Бұл қауымдастық фермерден фермерге ақша беруге мүмкіндік беретін кооперативтік агенттік ретінде жұмыс істеді. Мұндай жүйеге Германиядағы сәттілігімен танымал «Ландшафт» кооперативтік несие жүйесі үлкен әсер етті. Заңның тағы бір маңызды бөлігі – шығарылған ипотекалық облигациялар болды. Ипотекалық несиелерге алынатын пайыздық мөлшерлеме облигацияларға алынатын пайыздық мөлшерлемеден 1 проценттен аспауы тиіс еді. Бұл айырма облигацияларды шығарушылардың әкімшілік шығындарын жабуға жеткілікті болды, бірақ айтарлықтай пайда әкелмеді. Сонымен қатар, облигациялардың ең жоғары пайыздық мөлшерлемесі 6 процентті құрады, бұл фермерлердің қарыз алу бағасының Заң қабылданғанға дейін болғаннан әлдеқайда төмендеуін қамтамасыз етті. Бұл акт Уилсонның трасттар мен ірі бизнеске қарсы күрескен беделін нығайтты. Кішкентай фермерлерге бәсекеге қабілетті несиелер ұсыну арқылы олар ірі бизнеспен теңдей бәсекелесе алды. Осының нәтижесінде ауыл шаруашылығы монополияларының пайда болу ықтималдығы азайды. Уилсонның комиссиясы ұлттық несие жүйесіне қысқа мерзімді несиелерді де қосуды ұсынғанмен, Заңда бұл маңызды элемент жоқ еді. Бәсекелестіктің күшеюі және ауыл шаруашылығы машиналарын пайдалану қажеттілігіне байланысты, 1923 жылғы «Ауыл шаруашылығы несиелері туралы» заңға қысқа мерзімді несиелер жүйесі енгізілді. Бұл заңға Нью-Гэмпшир штатынан сенатор Генри Ф. Холлис (D) және Оңтүстік Каролина штатынан өкіл Асбери Ф. Левер (D) демеушілік етті. Бұл 1914 жылғы Холлис Балкли заңының қайта ұсынылған нұсқасы болды, ол Уилсонның қарсылығына байланысты Конгресс өткізбеген.

Орындау құрылымы

Заң федералды жер банктерін және ұлттық шаруашылық несиелік қауымдастықтарын бақылау және қадағалау үшін Федералды шаруашылық несиелік кеңесін құрды. Ол сондай-ақ ипотекалық несиелер мен облигациялар бойынша эталондық пайыздық мөлшерлемелерді белгілеуге жауапты болды. Егер нақты банктер жауапкершіліктен тыс несие беріп жатыр деп саналса, кеңес араласу құқығына ие болды. Он екі Федералды жер банкі кем дегенде 750 000 доллар көлемінде капитал ұстауы тиіс болды. Банк акцияларының иегерлері ұлттық шаруашылық несиелік қауымдастықтары және басқа да мүдделі инвесторлар, соның ішінде жеке тұлғалар, корпорациялар немесе қорлар болды. Егер капитал жеткіліксіз болса, АҚШ Қаржы министрлігі (Федералды шаруашылық несиелік кеңесі арқылы) тапшылықты толтырды. Басқа көздерден қосымша жазылымдар түскен жағдайда, банктердегі федералдық үлеске қатысты мәмілелер тоқтатылды. Ұлттық шаруашылық несиелік қауымдастықтары – 10 немесе одан көп ипотекалық несиесі бар фермерлердің бірлестігі, олар федералды жер банкінің 5% немесе одан да көп үлесіне бірлесіп иелік ететін топтар еді. Құрылғаннан кейін, олар Федералды шаруашылық несиелік кеңесінің жарғылық тексеру рәсімінен өтуге тиіс болды. Бұл құрылым жеке фермерлердің мүдделерін банктермен үйлестіруге бағытталған, себебі фермерлер екі қызмет атқарды: қарыз алушы және несие беруші.

Кейінгі тарихы

Герберт Гувердің басшылығымен 1929 жылғы Ауыл шаруашылығы өнімдерін сату туралы заң, жарты миллиард долларлық айналымдық қормен, Федералды ауыл шаруашылығы несиелері жөніндегі кеңес негізінде Федералды шаруалар кеңесін құрды. Бұл кеңес бұрынғы Федералды ауыл шаруашылығы несиелері заңымен құрылған еді.