Мутье, Швейцария: Берн кантонынан Jura кантонына өтуге дауыс берді. Тарихы 1154 жылға дейін барып жетеді. Кантондар арасындағы құқықтар ауысуы жүріп жатыр.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мутье (мютйе) – Швейцариядағы муниципалитет. Қазіргі уақытта қала Берн кантонының Юра бернуа әкімшілік округіне қарасты. 2021 жылдың 28 наурызында халық Берн кантонынан бөлініп, Юра кантонына қосылу үшін дауыс берді; алайда, бұл шешім дереу күшіне енбейді және кантондық билік органдары арасындағы өкілеттіктерді берудің ұзақ процесін талап етеді.
Moutier (mutje) is a municipality in Switzerland. Currently, the town belongs to the Jura bernois administrative district of the canton of Bern. On 28 March 2021, the population voted to secede from the canton of Bern and join the Canton of Jura; the decision however is not immediately operative and entails a lengthy process of transfer of competences between cantonal authorities.
Тарих
Мутье алғаш рет 1154 жылы "datum Monasterii" деген тіркесте айтылады. 1181 жылы ол "apud Monasterium" ("Монастырьда") деп аталады. 1950 жылы Мутье қала мәртебесін алып, бірнеше құрылыс жобалары жүзеге асырылды. Сол жылы жүзу бассейні ашылды. 1955 жылы жаңа ғимаратымен бірге екінші бастауыш мектеп ашылды, сондай-ақ орта мектепке жаңа ғимарат салынды. 1961 жылы жаңа теміржол станциясы ашылды. 1962 жылы ескі орта мектеп қала әкімшілігінің ғимаратына айналдырылды. 1973 жылы Чантемерледе бастауыш мектеп ашылды, ал 1976 жылы жаңа аудандық аурухана салынды. Қалада екі мұражай бар: Бехлер вилласы – Юра өнер мұражайы және Юнкер вилласы – Автоматты токарлық станоктар мұражайы. Берн кантонында қалу туралы екі халық сұрауы өтті, оның ішінде 1998 жылғысы 41 дауыс айырмасымен қабылданды. 2017 жылдың 18 маусымында муниципалитет референдум өткізіп, азаматтардан "Мутье қаласы Юра Республикасы мен кантонының құрамына кірсін бе?" деп сұрады. Референдум нәтижесінде азаматтардың 51,7%-ы Мутьедің Юра кантонына қосылуын қолдады. Бірақ бұл дауыс беру нәтижесі жарамсыз деп жарияланды. 2021 жылдың 28 наурызында өткен қайта референдумда Мутье сайлаушыларының 54,9%-ы Берннен бөлініп, Юраға қосылуды тағы да қолдады. Сол жылы өнеркәсіптік ғимараттар жалпы аумақтың 1,3%-ын, тұрғын үйлер мен ғимараттар 6,9%-ын, ал көлік инфрақұрылымы 3,5%-ын құрады. Электрмен жабдықтау және сумен қамтамасыз ету инфрақұрылымы, сондай-ақ басқа да арнайы дамыған аумақтар аумақтың 1,5%-ын құрады. Орманды жерлердің 52,4%-ы тығыз орманмен жабылған, ал 2,6%-ы жеміс бақтарымен немесе шағын ағаш тоғайларымен жабылған. Егіс жерлерінің 3,7%-ы егін өсіруге, 14,1%-ы жайылымға, ал 11,6%-ы альпілік жайылымға пайдаланылады. Муниципалитеттегі барлық су ағын су.
Moutier is first mentioned in 1154 in the phrase datum Monasterii. In 1181, it was mentioned as apud Monasterium ('at the Abbey'). In 1950, Moutier became a city and a number of construction projects followed. A swimming pool opened in that same year. In 1955 a second primary school opened along with a new building for the secondary school. A new train station opened in 1961. In 1962 the old secondary school was converted into a town hall. A primary school in Chantemerle opened in 1973 and a new district hospital was built in 1976. There are two museums in town, the villa Bechler with the Jurassic Museum of Arts and the villa Junker with the Museum of Automatic Lathes. Two other plebiscites also came down on the side of remaining in the Canton of Bern, including one in 1998 which passed with a thin majority of 41 votes. On 18 June 2017, the municipality held a referendum, asking citizens 'Do you want the city of Moutier to belong to the Republic and Canton of Jura?' The result of the referendum was 51.7% of the citizenry voting in favour of Moutier joining the Canton of Jura. The vote has since been declared invalid. On 28 March 2021, a repeated referendum saw 54.9% of Moutier voters once again vote in favour of seceding from Bern to join Jura. During the same year, industrial buildings made up 1.3% of the total area while housing and buildings made up 6.9% and transportation infrastructure made up 3.5%. Power and water infrastructure as well as other special developed areas made up 1.5% of the area. Out of the forested land, 52.4% of the total land area is heavily forested and 2.6% is covered with orchards or small clusters of trees. Of the agricultural land, 3.7% is used for growing crops, 14.1% is used as pastures, and 11.6% is used for alpine pastures. All the water in the municipality is flowing water.
Елтаңба
Қалалық елтаңбаның сипаттамасы: қызыл фонға күміс монастырь бейнеленген.
The blazon of the municipal coat of arms is Gules a Monastery Argent.
Ұлттық маңызы бар мұра нысандары
Шатыр және De Chalière зираты ұлттық маңызы бар швейцариялық мұра ретінде тіркелген. Мутье қаласының тұрғын аймағының барлығы Швейцария мұрасы тізіміне енген.
The chapel and cemetery De Chalière is listed as a Swiss heritage site of national significance. The entire urbanized village of Moutier is part of the Inventory of Swiss Heritage Sites.
Саясат
2011 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған партия – 23,7% дауыс алған Социал-демократиялық партия (СП) болды. Келесі үш ең көп дауыс жинаған партиялар – Швейцариялық халық партиясы (SVP) (22,7%), Христиан-демократиялық халық партиясы (CVP) (17,7%) және тағы бір жергілікті партия (15,1%) болды. Федералды сайлауда барлығы 1898 дауыс берілді, сайлауға қатысу көрсеткіші 38,2% құрады.
In the 2011 federal election, the most popular party was the Social Democratic Party (SP) which received 23.7% of the vote. The next three most popular parties were the Swiss People's Party (SVP) (22.7%), the Christian Democratic People's Party (CVP) (17.7%) and another local party (15.1%). In the federal election, a total of 1,898 votes were cast, and the voter turnout was 38.2%.
Экономика
Бұл аймақта жоғары дәлдікті станоктарды шығаратын көптеген зауыттар бар, әсіресе CNC және CAD/CAM өңдеу орталықтары, соның ішінде Tornos Bechler SA және Schaublin Machines SA. 2011 жылы Мутьеде жұмыссыздық деңгейі 2,71% құрады. 2008 жылы муниципалитетте барлығы 3916 адам жұмыс істеді. Олардың 46-сы біріншілік экономикалық секторда, ал шамамен 17 кәсіпорны осы секторда жұмыс істеді. Екіншілік секторда 2121 адам жұмыс істеді, ал осы секторда 114 кәсіпорын жұмыс істеді. Үшіншілік секторда 1749 адам жұмыс істеді, оның ішінде 262 кәсіпорын осы секторда жұмыс істеді. 2000 жылы муниципалитетке 2315 жұмысшы келді, ал муниципалитеттен 1241 жұмысшы кетті. Муниципалитет жұмысшы күшін таза импорттайды, әр кеткен адамға 1,9 жұмысшы келеді. Барлығы 2603 жұмысшы (муниципалитеттегі 4825 жұмысшының 53,9%) Мутьеде тұрып, жұмыс істеді. Мутьеге келетін жұмысшылардың шамамен 4,0%-ы Швейцариядан тыс елдерден келді. Жұмыс істейтін халықтың 13,2%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 55,9%-ы жеке көлікпен барады. Салыстыру үшін, сол жылы бүкіл кантон бойынша көрсеткіштер 14,2% және 22,0% болды, ал жалпы ұлттық көрсеткіштер 12,3% және 21,1% болды. 2009 жылы муниципалитетте барлығы 3307 салық төлеуші болды. Олардың 929-ы жылына 75 000 швейцариялық франктан астам табыс тапты. Жылына 15 000-20 000 франк көлемінде табыс тапқан 39 адам болды. Мутьедегі 75 000 швейцариялық франктан асатын табыс тобының орташа табысы 108 914 швейцариялық франк, ал Швейцария бойынша орташа табыс 130 478 швейцариялық франк құрады. 2011 жылы халықтың 7,5%-ы үкіметтен тікелей қаржылық көмек алды.
The area has many factories that produce high precision machine tools, particularly CNC & CAD/CAM machining centers, including Tornos Bechler SA & Schaublin Machines SA. as of 2011, Moutier had an unemployment rate of 2.71%. as of 2008, there were a total of 3,916 people employed in the municipality. Of these, there were 46 people employed in the primary economic sector and about 17 businesses involved in this sector. 2,121 people were employed in the secondary sector and there were 114 businesses in this sector. 1,749 people were employed in the tertiary sector, with 262 businesses in this sector. In 2000, there were 2,315 workers who commuted into the municipality and 1,241 workers who commuted away. The municipality is a net importer of workers, with about 1.9 workers entering the municipality for every one leaving. A total of 2,603 workers (53.9% of the 4,825 total workers in the municipality) both lived and worked in Moutier. About 4.0% of the workforce coming into Moutier are coming from outside Switzerland. Of the working population, 13.2% used public transportation to get to work, and 55.9% used a private car. For comparison, the rate for the entire canton in the same year, was 14.2% and 22.0%, while the nationwide rate was 12.3% and 21.1% respectively. In 2009, there were a total of 3,307 tax payers in the municipality. Of that total, 929 made over 75,000 CHF per year. There were 39 people who made between 15,000 and 20,000 per year. The average income of the over 75,000 CHF group in Moutier was 108,914 CHF, while the average across all of Switzerland was 130,478 CHF. In 2011, a total of 7.5% of the population received direct financial assistance from the government.
Дін
2000 жылғы санақ бойынша 3,684 адам немесе 47,8% - рим католиктері, ал 2,201 адам немесе 28,6% - швейцариялық реформаланған шіркеуге жатқан. Қалған халықтың ішінде 50 адам православие шіркеуінің мүшесі (немесе халықтың 0,65% - ы), 11 адам (немесе халықтың 0,14% - ы) христиандық католик шіркеуіне жатқан, ал 415 адам (немесе халықтың 5,39% - ы) басқа христиан шіркеуіне жатқан. Яһуди дінін ұстанушылар үш адам (немесе халықтың шамамен 0,04% - ы) және мұсылмандығы 266 адам (немесе халықтың шамамен 3,45% - ы) болды. Одан бөлек 15 адам буддист, екеуі индуист, ал үшеуі басқа дін өкілдері еді. Барлығы 766 (9,95%) тұрғын ешбір шіркеуге жатпайтын, агностик немесе атеист болған. Соңында 285 адам (3,70%) сұраққа жауап бермеді.
From the 2000 census, 3,684 or 47.8% were Roman Catholic, while 2,201 or 28.6% belonged to the Swiss Reformed Church. Of the rest of the population, there were 50 members of an Orthodox church (or about 0.65% of the population), there were 11 individuals (or about 0.14% of the population) who belonged to the Christian Catholic Church, and there were 415 individuals (or about 5.39% of the population) who belonged to another Christian church. There were three individuals (or about 0.04% of the population) who were Jewish, and 266 (or about 3.45% of the population) who were Muslim. There were 15 individuals who were Buddhist, two who were Hindu and three individuals who belonged to another church. A total of 766 (9.95%) residents belonged to no church, were agnostic or atheist. Finally, 285 individuals (3.70%) did not answer the question.
Білім
Мотье қаласында халықтың 48,6%-ы міндетті емес жоғары орта білімін аяқтаған, ал 14,8%-ы қосымша жоғары білім (университет немесе Fachhochschule) алған. 2011–2012 оқу жылында Мотьеде барлығы 918 оқушы сабаққа қатысқан. Қалалық округте 8 балабақша сыныбы бар, онда барлығы 144 оқушы оқыды. Балабақша оқушыларының 27,8%-ы Швейцарияда тұрақты немесе уақытша тұратын (Швейцария азаматы емес) және 22,9%-ы сыныптағы тілден өзге ана тіліне ие. Муниципалитетте 27 бастауыш сынып пен 456 оқушы бар. Бастауыш сынып оқушыларының 32,9%-ы Швейцарияда тұрақты немесе уақытша тұратын (Швейцария азаматы емес) және 15,6%-ы сыныптағы тілден өзге ана тіліне ие. Сол жылы 17 орта сыныпта барлығы 318 оқушы оқыды. Олардың 29,2%-ы Швейцарияда тұрақты немесе уақытша тұратын (Швейцария азаматы емес) және 27,0%-ы сыныптағы тілден өзге ана тіліне ие. 2000 жылы муниципалитеттегі барлық мектептерге барлығы 1207 оқушы келді. Олардың 930-ы осы муниципалитетте тұрып, оқыды, ал 277-сі басқа муниципалитеттен келген. Сол жылы 204 тұрғын муниципалитеттен тыс мектептерде оқыды.
In Moutier about 48.6% of the population have completed non mandatory upper secondary education, and 14.8% have completed additional higher education (either university or a Fachhochschule). During the 2011–12 school year, there were a total of 918 students attending classes in Moutier. There were 8 kindergarten classes with a total of 144 students in the municipality. Of the kindergarten students, 27.8% were permanent or temporary residents of Switzerland (not citizens) and 22.9% have a different mother language than the classroom language. The municipality had 27 primary classes and 456 students. Of the primary students, 32.9% were permanent or temporary residents of Switzerland (not citizens) and 15.6% have a different mother language than the classroom language. During the same year, there were 17 lower secondary classes with a total of 318 students. There were 29.2% who were permanent or temporary residents of Switzerland (not citizens) and 27.0% have a different mother language than the classroom language. as of 2000, there were a total of 1,207 students attending any school in the municipality. Of those, 930 both lived and attended school in the municipality, while 277 students came from another municipality. During the same year, 204 residents attended schools outside the municipality.