Кіріспе

Америкалық бизнесмен, қаржыгер, қайырымдылық жасаушы және табиғатты қорғаушы (1910-2004)

Лоренс Спилман Рокфеллер (26 мамыр 1910 – 11 шілде 2004) – американдық бизнесмен, қаржыгер, қайырымдылық жасаушы және табиғатты қорғаушы. Рокфеллер Джон Д. Рокфеллер және Эбби Олдрич Рокфеллердің үшінші ұлы және төртінші баласы болған. Рокфеллер бауырлары қорының қамқоршысы ретінде ол Intel, Apple Computer және көптеген басқа да сәтті жаңадан құрылған компанияларға венчурлік капитал ұсынды. Рокфеллер жабайы табиғатты сақтау, экология және жануарлар дүниесін қорғау саласындағы қызметімен танымал болды. Оның күресі – табиғатты қорғау этикасын қалыптастыру болды, ал Леди Бёрд Джонсон оны Американың жетекші табиғатты қорғаушысы деп жариялады.

Ерте өмір және неке

Рокфеллер Нью-Йорк қаласында Джон Дэвисон Рокфеллер кіші және Абигейл Грин "Эбби" Олдричтің төртінші баласы ретінде дүниеге келді. Оның бауырлары Эбби, Джон III, Нельсон, Уинтроп және Дэвид болды. Ол 1932 жылы Принстон университетін бітірді және екі жыл Гарвард құқық мектебінде оқыды, бірақ заңгер болғысы келмейтінін шешті. 1934 жылдың 22 тамызында Вермонт штатының Вудсток қаласында Лоренс балалық шағынан таныс Мэри Френчке үйленді, оның анасы Мэри Монтегю Биллингс Френч Лоренстің анасымен дос болған. Ағасы Нельсон Дартмут колледжінде оқығанда Мэридің ағасымен бір бөлмеде тұрды. Мэри Солтүстік Тынық мұхиты темір жолының президенті Фредерик Биллингстің немере қызы еді. Лоренс пен Мэридің үш қызы мен бір ұлы болды. Олар – Лора Рокфеллер Чейзин, Марион Рокфеллер Вебер, доктор Люси Р. Валетцки және Лоренс С. "Ларри" Рокфеллер кіші. Оның сегіз немересі және он екі шөбересі болды.

Бизнес, қайырымдылық, қызығушылықтар

1937 жылы ол Нью-Йорк қор биржасында әкесінің орнына ие болды. Ол 1940 жылдан 1982 жылға дейін 42 жыл бойы Рокфеллер бауырлары қорының негіздеуші сенімгері болды; осы кезеңде ол 22 жыл бойы президент (1958–1968) және кейін төраға (1968–1980) қызметін атқарды, бұл Қор тарихындағы кез келген басшыдан ұзақ мерзімді қызмет еді. Сондай-ақ ол 1967 жылдан 1977 жылға дейін Рокфеллер отбасы қорының негіздеуші сенімгері болды. 1946 жылы ол бес бауырымен және жалғыз әпкесі Бабспен бірлесіп, бірлескен серіктестік құрды. 1969 жылы бұл серіктестік сәтті Venrock Associates болып дамыды, ол Intel және Apple Computer компанияларына бастапқы маңызды қаржыландыруды ұсынды, сондай-ақ денсаулық сақтау саласындағы көптеген фирмалардың арасында көптеген басқа да жаңа технологиялық компанияларға көмектесті. Жылдар өте келе оның инвестициялық қызығушылықтары аэроғарыш, электроника, жоғары температуралық физика, композиттік материалдар, оптика, лазерлер, деректерді өңдеу, термоника, құралдар және ядролық энергия салаларын қамтыды. Отбасының филантропиялық байланыстары да ұзақ жылдар бойы сақталды, олардың ішінде Заманауи өнер мұражайы, Рокфеллер университеті және Мемориал Слоан Кеттеринг қатерлі ісіктер орталығы бар. Рокфеллер авиацияға қызығушылық танытты; соғыстан кейін ол Еуропа үстінде көптеген әуе шайқастарында жеңіске жеткен капитан Эдди Рикенбеккермен жақын қарым-қатынас орнатты. Рокфеллер ұшуды үйреніп, Рикенбеккердің коммерциялық әуе сапарының өркендеуі туралы айқын әңгімелерін өте ықпалды деп тапты. Рокфеллердің айтарлықтай инвестициясынан кейін он жыл ішінде Eastern Airlines Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін пайда болған ең табысты әуе компаниясына айналды. Ол оның ең ірі акционері болды. Ол сондай-ақ Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі McDonnell Aircraft Corp. әскери мердігерін қаржыландырды. 1966 жылы президент Линдон Джонсон Рокфеллерді жаңадан құрылған Тұрғын үй және қалалық даму министрі лауазымына қарастырды. Алайда бұл лауазымға Америка тарихындағы бірінші афроамерикалық кабинет мүшесі Роберт С. Уивер тағайындалды. Рокфеллер 1922 жылы әйелімен бірге Reader's Digest журналын құрған Девитт Уоллеспен ұзақ жылдар бойы дос және серіктес болды. Уоллес, отбасының Колониалды Уильямсбургінің негізгі демеушісі, Лоуренсті компанияның тәуелсіз директоры етіп тағайындады. Ол Рокфеллердің басты мүдделерінің бірі – ұлттық парктеріне қолдау көрсетумен қатар, халықты ақпараттандыру және білім берудің патриоттық миссиясын сақтауын қалады. Рокфеллер өзінің курортты басқару компаниясы Rockresorts, Inc. арқылы АҚШ Виргин аралдарындағы Сент-Джондағы Канель шығанағында (1956; бүгін атақты тұлғалар үшін сүйікті курорт) экологиялық бағытталған қонақүйлер ашты, олардың кейбір мүліктері кейін Виргин аралдары ұлттық паркіне берілді; Пуэрто-Рикода, Британ Виргин аралдарындағы Виргин Гордада және Гавайиде, қазіргі кездегі экотуризм деп аталатын қозғалысқа үлес қосты. Соңғысы – Мауна-Кеа жағажайлық қонақ үйі 1965 жылы Гавай аралының Кохала жағалауында салынды. Оның ең танымал бас менеджері Ади Колер болды, ол кейін әйгілі қонақ үйдің құрылысы туралы McKenna Publishing Group баспасынан шыққан «Мырза Мауна Кеа» кітабында жазды. Виргин-Гордадан өтіп бара жатып, Рокфеллер «жабайы жағажай» деп атаған жарты мильдік ай тәрізді шығанақты көрді. 1958 жылы Little Dix Bay болатын жерді жоспарлау және сатып алу басталды. Курорт 1964 жылы ашылды және 2014 жылдың 18 қаңтарында Литтл Дикс Бей өзінің 50 жылдығын тойлады. 1993 жылы курорт Rosewood Hotels & Resorts-тің бір бөлігіне айналды, бірақ Рокфеллердің табиғатпен үйлесімділік және тепе-теңдік туралы көзқарасына адал болып, әдеттегіден қашуды ұсынады. АҚШ Виргин аралдарының басқа жерлерінде Rockresorts Сент-Круадағы Карамбола курортын жасады, бұл керемет жағажайда, ол сондай-ақ «Trading Places» фильмінің соңғы сахнасының түсірілім орны ретінде танымал болды. Рокфеллер Мемориалдық Слоан Кеттеринг қатерлі ісіктер орталығын оның дамуының маңызды кезеңінде қаржыландырды. Ол сондай-ақ Уильям Ирвин Томпсонның Линдисфарн қауымдастығын, ой-сананы және шегінуді қаржыландырды. Ол Нью-Йорк зоологиялық қоғамында үлкен рөл атқарды, басқа да отбасы мүшелері мен қайырымдылық ұйымдарының қолдауымен бірге; ол ұзақ жылдар бойы сенімді адам (1935–1986), президент (1968–1971) және төраға (1971–1985) болды. 1983 жылы Лоуренс Рокфеллер Сабра Джонс құрған Нью-Йорктегі The Mirror Theater Ltd театр компаниясын құруға негізгі қаражатты берді. The Mirror Theatre Ltd 1983 жылы Бродвейде «Алиса ғажайыптар елінде» атты пьесаны Вирджиния театрында қойды және оның Mirror Repertory Company көптеген пьесаларды қойды. Рокфеллер сондай-ақ PEAR зертханасының санаға негізделген физикалық құбылыстарды зерттеуін қаржылады. Ол анасы Абби Олдрич Рокфеллерден алған буддизм және Азия мәдениетіне де қызығушылық танытты. Ол Гарвард медицина мектебінің профессоры доктор Джон Э. Мактың «Космосқа жол билеті» кітабының авторының зерттеуін қаржылады. Ол сондай-ақ доктор Стивен М. Грирдің Disclosure Project жұмысын қолдағандығы хабарланды. Рокфеллер Роджер А. Уэйрге, әсіресе Уэйрдің Иисус және Мария Магдалена туралы зерттеулеріне де демеушілік жасады. Рокфеллер есірткіге қарсы күрестегі қатаң жазаларды, оның үлкен ағасы Нельсон қолдаған «Рокфеллер есірткі заңдарын» да сынады. Ол 2002 жылдың маусымында New York Times газетіне жазған хатында: «Тым қатаң заңдар мен жазалар үкіметке сенімділікті азайтты, бұл демократияның жұмыс істеуі үшін өте маңызды» деді.

НЛО

Кейін Рокфеллер НЛО-ға қызығушылық танытты. 1993 жылы ол өзінің немере қызы, Винтроп Рокфеллердің келіншегі және сол кездегі Рокфеллер отбасы қорының президенті Энн Бартлимен бірге Клинтонның Ақ үйіне НЛО ақпаратын жариялау туралы бастама ұсынды. Олар үкіметтен, оның ішінде ЦРУ және АҚШ Әуе күштерінен сақталған НЛО туралы барлық ақпаратты құпиясыздандырып, халыққа жария етуді сұрады. Рокфеллердің пікірінше, құпиясыздандыруға тиіс алғашқы және ең маңызды жағдай – Розуэллдегі НЛО оқиғасы еді. 1994 жылдың қыркүйегінде Әуе күштері оқиғаның НЛО-мен байланысы жоқ екенін мәлімдеді. 1995 жылы Рокфеллер Клинтонға бастамасының нәтижелері туралы хабарлады. Клинтон 1994 жылдың соңында Ұлттық мұрағаттағы көптеген құжаттарды құпиясыздандыру жөнінде жарлыққа қол қойды, бірақ ол НЛО-ға қатысты файлдарға тікелей сілтеме жасаған жоқ.

Өсімдік пиктограммалары

Лоренс Рокфеллер Ұлыбританиядағы ең ірі егін шеңберлері (пиктограммалар) туралы зерттеуге қаржы бөлді.

Қорғау

Ол табиғатты қорғау саласындағы еңбектерімен танымал болды (Леди Бёрд Джонсон 1967 жылы оны «Американың жетекші табиғатты қорғаушысы» деп атады), сондай-ақ жабайы табиғатты қорғауға және Ашық демалыс ресурстарын зерттеу комиссиясының төрағасы болды. Ол сонымен қатар Леди Бёрд Джонсонның табиғатты қорғау сыйлығының иегері атанды. Ол ондаған федералды, штаттық және жергілікті комиссияларда қызмет етті және Дуайт Д. Эйзенхауэрден бастап барлық президенттерге демалыс, жабайы табиғатты сақтау және экология мәселелері бойынша кеңес берді. Ол Америка табиғатты қорғау қауымдастығын құрды және көптеген басқа экологиялық ұйымдарды қолдады. Ол Гранд-Теттон ұлттық паркін кеңейтуге қаржы жұмсады және Вайоминг, Калифорния, Виргин аралдары, Вермонт, Мэн және Гавайиде ұлттық парктерді құруға және кеңейтуге зор үлес қосты. Туған штаты Нью-Йоркте ол парктер мен қалалық ашық кеңістіктерді құруға көмектесу үшін қосымша қаражат пен ықпалын пайдаланды. Сол жерде, Palisades Interstate Park Commission мүшесі ретінде, ол қалалық кеңеюді тоқтатуға көмектесетін парктер желісін құруға атсалысты. 1991 жылдың қыркүйегінде ол табиғатты қорғау және тарихи ескерткіштерді сақтаудағы еңбегі үшін Конгресс Алтын медалімен марапатталды. Президент Джордж Буш-тің тапсыруымен, бұл медаль тарихында (1777 жылдан бері) алғаш рет табиғатқа қатысты мәселелер үшін берілді, бұл Рокфеллерді «Табиғатты қорғаудың мырзасы» деп атады, ол осы мәселені американдықтардың ден қоюына әкелді. Рокфеллер марапаттау кезінде «Америкада табиғатты қорғау этикасын қалыптастырудан» артық ештеңе маңызды емес екенін айтты. 1992 жылы Рокфеллер және оның әйелі Мэри Вермонт штатындағы Вудсток қаласындағы жазғы үйлерін және шаруашылықтарын Ұлттық парктер қызметіне сыйға тартты, бұл табиғатты қорғау тарихына арналған ұлттық паркті құрды, қазір ол Marsh Billings Rockefeller ұлттық тарихи паркі деп аталады. 2001 жылы Рокфеллер өзінің 1106 акр (4.5 км²) JY ранчосының меншігін Вайоминг штатындағы Гранд-Теттон ұлттық паркіне берді. Оны Федералды үкімет атынан вице-президент Дик Чейни қабылдады (қараңыз, төмендегі сыртқы сілтемелер).

Жеке өмір

Мэри Рокфеллер 1997 жылы 86 жасында дүние салды. Әйелі Мэри қайтыс болғаннан кейін Рокфеллер Нью-Йоркке қайтып келді. Ол 2004 жылдың 11 шілдесінде 94 жасында табиғи себептерден, өкпе фиброзынан ұйықтағанда қайтыс болды. Лоренс Рокфеллерден төрт баласы қалды. Ол әйелінің қасына Слиппи-Холлоудағы Рокфеллерлер отбасы зиратына жерленді.