Кіріспе

Миллиардер – белгілі бір валютаның, әдетте АҚШ доллары, евро немесе фунт стерлинг сияқты негізгі валютаның, кем дегенде бір миллиард (1,000,000,000, яғни мың миллион) бірлігіне ие адам. Бұл өте жоғары кірісті жеке тұлғалар ұғымының бір саласы. Американың Forbes бизнес журналы жыл сайын белгілі АҚШ доллары миллиардерлерінің жаһандық тізімін жариялайды және осы тізімнің интернеттік нұсқасын нақты уақытта жаңартып отырады. Америкалық мұнай магнаты Джон Д. Рокфеллер 1916 жылы әлемдегі алғашқы расталған АҚШ доллары миллиардері атанды. 2018 жылғы мәліметтер бойынша, әлемде 2200-ден астам АҚШ доллары миллиардері бар, олардың жалпы байлығы 9,1 триллион АҚШ долларынан асады. 2017 жылғы Oxfam есебінде ең бай сегіз миллиардердің жиынтық байлығы "адамзаттың жартысына" тең деп көрсетілген. 2021 жылға қарай сегіз адам АҚШ долларында жүз миллиардтан астам байлыққа ие болды, яғни әрқайсысының таза кірісі кем дегенде 100 миллиард доллар құрайды.

Қазіргі АҚШ долларымен миллиардтаған адамдар

2019 жылдың қараша айында жарияланған UBS/PwC Billionaires Report 2019 есебіне сәйкес, бүгінгі таңда әлемде 66 елден 2 101 АҚШ доллары миллиардтаған адам бар, олардың жалпы активтері 8,5 триллион долларды құрайды. Есепте сондай-ақ, миллиардерлер өздері басқаратын компаниялардың тұрақтылығы мен сәттілігіне маңызды оң әсер етеді делінген. Акция нарығында тіркелген миллиардерлер басқаратын компаниялардың кірісі 17,8 пайызды көрсетсе, MSCI AC World индексі 9,1 пайызды құрады. Есеп авторларының пікірінше, бұл «миллиардер эффектісі» еңбекқорлық тәуекелге барумен және ұзақ мерзімді жоспарлауға, инвестиция жасауға дайындықпен байланысты. Миллиардерлердің көп бөлігі ер адамдар, себебі 2015 жылғы тізімде әйел миллиардерлердің үлесі 11%-дан аспады (1826-дан 197-сі). Қытайда 213, Үндістанда 90, ал Ресейде 88 миллиардер бар. 2015 жылы 40 жасқа дейінгі 46 миллиардер ғана тіркелді. Әртүрлі органдар жеке активтерді анықтау және оларды бағалау үшін әртүрлі әдістемелерді қолданады, сондай-ақ жеке қаржы туралы барлық ақпарат ашық қолжетімді емес. 2019 жылы Forbes АҚШ-та рекордтық 607 миллиардерді санады. 2020 жылдардың барысында, дерек көзіне және жылға байланысты, әлемдегі ең бай адам Джефф Безос, Бернар Арно және оның отбасы немесе Илон Маск деп есептелді.

Білім және жұмыс тәжірибесі

Миллиардерлер өте әртүрлі әлеуметтік орталардан шыққан. Ең ірі 400 миллиардердің білім және жұмыс тарихын қарастырғанда, білім мен табыс арасында айқын байланыс байқалмайды. Миллиардерлердің шамамен 30%-ы жоғары білімі жоқ, бұл көрсеткіш басқа білім деңгейлерінен едәуір жоғары. Университет білімінің ең көп таралған саласы – қаржы және экономика, ол миллиардерлердің біліміне барлық дерлік 15,5%-ын ғана үлеске білдірді. Кез келген университет бітіруі мен миллиардер болу арасында тікелей байланыс жоқ. Ең үздік 10 университет барлығы 400 миллиардердің ішінде 99-ын ғана даярлаған, ал жоғары білімі жоқ миллиардерлердің саны одан көп. Әскери қызметтен 21 миллиардер шыққан, бұл көрсеткіш кез келген жекелеген университеттің көрсеткішінен асып түседі. 2016 жылғы Oxfam есебінде көрсетілгендей, 2010 мен 2015 жылдар аралығында ең төмен табысқа ие 95% халқының байлығы 38%-ға төмендеді, себебі әлемдегі халық саны 400 миллионға артты.