Кіріспе

Вольфганг Амадей Моцарттың аяқталмаған операсы

L'oca del Cairo (Каир қазы немесе Каирлік қаз, K. 422) – Вольфганг Амадей Моцарттың 1783 жылдың шілдесінде бастап, қазан айында тоқтатқан үш актілі аяқталмаған итальяндық опера буффа. Гиамбаттиста Варесконың толық либреттосы сақталған. Моцарт бірінші актідегі он номердің жетісін, сондай-ақ бірнеше речитативтерді және тағы бір арияның эскизін жазды; қазірге қолжетімді музыка шамамен 45 минутты құрайды. Операның түпнұсқа қолжазбасы Берлин мемлекеттік кітапханасында сақтаулы.

Өмірбаян

Моцарттың хаттарынан көрініп тұрғанындай, ол Венадағы итальяндық труппа үшін жаңа мәтінге комикалық опера жазуды ниеттенген. Ол жақында ғана Лоренцо Да Понтемен танысқан еді, ол кейін Моцарттың ең табысты операларының бірнешесіне либретто жазды, бірақ Да Понте қол жетімді болмағандықтан Моцарт Моцарттың бұрынғы операсы «Идоменей»-дің либреттисін жазған Джанбатиста Варескоға жүгінді. Моцарттың ақынға шұғыл қажеттігі оның «театр туралы ең аз білімі мен тәжірибесі жоқ» адаммен жұмыс істеуге дайындығымен куәландырылады. Соңында Моцарт жобаның нәтижесіз екенін түсініп, алты айдан кейін Варесконың либреттосын тастады, себебі оның әжуалы аяқталуы Троялық жылқы туралы аңыздың күлкілі пародиісі еді.

Өнер тарихы

Басқа музыкаларды пайдалану арқылы бірнеше нұсқасы дайындалды. Алғашқы орындалысы (концертте) 1860 жылғы сәуірде Франкфуртта, «Lo sposo deluso» және бірнеше концерттік ариялардан үзінділермен өтті. Алғашқы сахналық қойылымы 1867 жылғы 6 маусымда Парижде Луи Мартинеттің «Париждік Фантазиялар театрында» бельгиялық либретто авторы WD=Q40397504 жасаған француз тіліндегі «L'oie du Caire» адаптациясымен болды. Ол жаңа қорытынды мен дирижер Шарль Константиннің музыкалық өңдеулерін қосты, ол музыканы оркестрге түсіріп, операны толықтыру үшін Моцарттың басқа да шығармаларын қосты. «L'oca del Cairo», «Lo sposo deluso» және «Der Schauspieldirektor» үзінділері 2002 жылы Bampton Classical Opera ұйымдастырған «Waiting for Figaro» спектаклінде біріктірілді. 1991 жылы Берлиндегі de «L'oca del Cairo» және «Lo sposo deluso» операларының біріктірілген нұсқасын «Die Gans von Kairo» деп қойып, Питер Лундтың жаңа либреттосын және de-нің қосымша шығармаларын пайдаланды. Лунд сюжеттің абсурдтығын баяндайтын үш музаны қосты, либретто авторының кездейсоқтығын көрсетіп, осылайша операның аяқталмауына себеп болған тарихи оқиғаларға қатысты ойын айтты.