Кіріспе

Палестиналық әскери белсендісі және белсенді (1944 жылы туған)

Лейла Халед (ليلى خالد, 1944 жылдың 9 сәуірінде туған) – палестиналық босқын, бұрынғы әскери белсенді және Палестинаны азат ету халық фронтының (ПАХФ) мүшесі. Халед 1969 жылы TWA 840 рейсін қақпалаудағы рөлімен және келесі жылы Иорданиядағы «Қара қыркүйек» науқаны аясында Доусон алқабындағы төрт бірдей ұшақтарды қақпалауға қатысқандығы үшін көпшілік назарына ілікті. Ұшақты қақпалаған алғашқы әйел ретінде, ол кейіннен ПАХФ-тың басқа мүшелері ұрлаған бейбіт тұтқындарға айырбастау арқылы босатылды.

Ерте өмір

Халед Палестинадағы Хайфа қаласында араб ата-анасының отбасында дүниеге келді. Оның отбасы 1948 жылғы 13 сәуірде 1948 жылғы палестиналықтардың қуғын-сүргіні мен қашуының аясында Ливанға қашып кетті. Араб ұлтшыл қозғалысы 1940 жылдардың соңында Джордж Хабаш құрған, ол кезде Бейрут американдық университетінің медицина студенті болған. Бұл қозғалыстың палестиналық бөлімшесі 1967 жылғы Алты күндік соғыстан кейін Палестинаны азат ету халық фронтына айналды. Халед Кувейтте біраз уақыт оқытумен айналысты және өзінің өмірбаянында Джон Кеннединің қаза болғанын естіген күні жылағанын еске алды.

TWA 840 рейсі (1969)

1969 жылы 29 тамызда Халед Римнен Тель-Авивке бағытталған TWA 840 рейсін қанатын қағып, Боинг 707 ұшағын Дамаскқа бұрған топтың құрамында болды. Кейбір бұқаралық ақпарат құралдарының хабарлауынша, ешкім зардап шеккен жоқ, бірақ жолаушылар ұшақтан түскен соң, қарақорғаушылар ұшақтың алдыңғы бөлігін жарып жіберді. Осы қанатын қағудан кейін, оның AK-47 автоматын ұстап, басына каффий шалған суреті көптеген басылымдарда жарияланды. Ол өзінің кім екенін жасыру және болашақта тағы да қанатын қағуға қатысу үшін мұрны мен жағына алты рет пластикалық операция жасады, сондай-ақ ол өзінің бейнесін танымал символ ретінде көргісі келмеді.

Эль-Ал 219-шы рейсі (1970)

1970 жылғы 6 қыркүйекте Халед пен никарагуалық-американ Патрик Аргуэлло Амстердамнан Нью-Йоркке бағытталған 219-шы рейсті, ПФЛП жасаған бірнеше дерлік бір уақыттағы ұшақ қадауларының бөлігі ретінде қадауға тырысты. Халед пен Аргуэлло ұшқыштар кабинасына кіруге рұқсат берілмесе, граната жаруға уәде етіп қорқытты. Ұшқыштар оған бағынбады, керісінше, ұшақты тік түсіріп жіберді. Оқиғалардың хронологиясы туралы мәліметтер әртүрлі болғанымен, осы салдарда болған қақтығыста біреу Аргуэллоның басына виски бөтелкесімен соқты. Аргуэлло экипаж мүшесін атып жарақаттады және жолаушыларға қарай жарылмаған граната лақтырды деген хабар бар; ал әуе күзшілері Аргуэллоны бірнеше рет атып, оны қаза қылды. Ұшқыш ұшақты Лондонның Хитроу әуежайына бұрып жіберді. Жедел жәрдем қызметі жараланған экипаж мүшесі мен Аргуэллоны ауруханаға жеткізді. Экипаж мүшесі аман қалды, ал Аргуэлло жедел жәрдемде көз жұмды. Халед тұтқындалды, бірақ кейіннен келісім шарты бойынша босатылды.

Кейінгі өмірі

Халед сұхбаттарында ол Ұлыбританияға деген сүйіспеншілігінің түрмедегі алғашқы келушісі, иммиграциялық қызметкер, оның неліктен жарамды визасыз елге келгенін білгісі келген кезде пайда болғанын айтты. Сондай-ақ, ол Илингте оны күзетуге тағайындалған екі полиция қызметкерімен қарым-қатынас орнатып, кейін олармен хат алмасып жүрді. Халед 2002 жылға дейін Ұлыбританияға сөз сөйлеу үшін қайтып оралды, бірақ 2005 жылы Ұлыбритания елшілігі оған виза беруден бас тартты. Ақырында ол Белфасттағы Féile an Phobail жиынында бейне байланыс арқылы сөйледі. Халедтің айтуынша, араб-израиль бейбіт процесі жоқ. Ол: «Бұл саяси процесс, онда күштердің теңгерімі ізраилдіктердің пайдасына, біздің еместер. Олардың барлық мүмкіндіктері бар, ал палестиналықтардың еш нәрсеге сүйенуі жоқ, әсіресе, ҰПҰ бірікпеген жағдайда» деді. Ол саясатқа қатысып, Палестина Ұлттық Кеңесінің мүшесі болды және Дүниежүзілік әлеуметтік форумға тұрақты қатысады. Ол дәрігер Файез Рашидке үйленді және екі ұлы Бадер мен Башармен бірге Иорданияның Амман қаласында тұрады. Ол дінге сенбейді. Ол палестиналық режиссер Лина Макбуль түсірген «Лейла Халед, Ұрлық жасаған» атты фильмнің кейіпкері болды, бұл фильм 2005 жылдың қараша айында Амстердамдағы Халықаралық деректі фильмдер фестивалінде көрсетілді. 2011 жылы Халед Швецияда лекциялық турнеге шықты, онда Коммунистік партия мен Швеция жұмысшыларының орталық ұйымының мамыр айындағы демонстрацияларында, қоғамдық өнер галереясында, Сёдертерн университетінде және Сол партия ұйымдастырған семинарда сөз сөйледі. 2020 жылдың қыркүйек айының ортасында Халед Сан-Франциско мемлекеттік университетінде Рабаб Абдулхади мен Томоми Кинукава ұйымдастырған виртуалды Zoom конференциясында сөйлеуге жоспарланған. «Еврейлерге қарсы жеккөрушілікті тоқтату» еврей коалициялық тобының лоббилеуінен кейін Zoom Video Communications, YouTube және Facebook АҚШ-тың экспорттық бақылау, санкциялар және терроризмге қарсы заңдарына сәйкес келуді нысана етіп, конференцияға өздерінің бейнеконференциялық бағдарламалық қамтамасы мен платформаларын пайдалануға тыйым салды.

Танымал мәдениетте

Ол суретші Әмер Шомалидің 14 түс пен 3500 ерін қызылынан жасалған "Икона" атты портретінің нысаны болды. The Teardrop Explodes тобының 1981 жылғы "Wilder" альбомындағы "Like Leila Khaled Said" әні Халедке арналған махаббат әні. Ән авторы Джулиан Коуп оның оған деген махаббат әні екенін айтты, "өйткені мен оны өте әдемі деп ойладым. Бірақ мен бүкіл оқиғаның жаман хабар екенін білемін". Джулиан Коуптың 2012 жылғы "Psychedelic Revolution" альбомының екінші дискісі "Лейла Халед фазасы" деп аталады. Алғашқы диск "Че Гевара фазасы" деп аталады. Альбомның мәтінінде саяси демонстрациялар, терроризм және қанаушылар туралы бірнеше сілтеме бар. Сондай-ақ, буклетте Лейла Халедтің суреті бар. 2018 жылдан бастап ол Солтүстік Ирландияның Белфаст қаласындағы Фолс-роудтағы Халықаралық қабырғадағы суретте бейнеленген. Сурет Эдди Адамстың АҚ-47 ұстаған және артында Палестина туы бар суретіне негізделген. Оның суретімен бірге ирландиялық республикашыл Оглах Чарли Хьюздің суреті және "Күресіміз жалғасуда" деген жазу бар. Оңтүстік Африканың Йоханнесбург қаласындағы Сандтон-Драйв көшесінің атауы 2018 жылғы 29 қарашада қалалық кеңестің дауыс беруімен Лейла Халед-Драйвке өзгертілді. Йоханнесбургтегі Американдық консулдық осы көшеде орналасқан. Даниялық Magtens Korridorer рок-тобының 2005 жылғы 26 қыркүйекте шыққан "Friværdi" альбомының 10-шы әні "Лейла Халед" деп аталады. Жазушы Крис Бучер "Доктор Ху" сериалындағы қаһарлы жауынгер Лила кейіпкеріне Халедтің есімін бергенін айтты. Халед Fun da mental тобының "Mother India" әнінде, "Love India" CD (2010) альбомында айтылады, бұл альбом Starbucks компаниясымен АҚШ-та кеңінен таралды. Жапондық рок әншісі Пантаның 2007 жылы шыққан "Olive no Ki no Shita de" альбомында "Лейланың балладасы" атты ән бар. Бұл әннің мәтінін Жапонияның бұрынғы Қызыл Армия мүшесі Фусако Шигенобу және оның қызы Мей Шигенобу жазған. 2012 жылы Халед Киотодағы жапондық солшыл топ ұйымдастырған Лод әуежайындағы қырғынның 40 жылдығына арналған салтанатқа шақырылды, онда Панта Халедтің алдында ән орындады. "Лейла Халед: Ұшақ қырып салушы" (Leila Khaled: Hijacker) – швед-палестиналық режиссер Лина Макбулдың 2006 жылы түсірген Лейла Халед туралы деректі фильмі.