Кіріспе

Құқықтық шешімде айтылған мәлімдеме, құқықтық термин.

Құқықтық жазуда диктум (латынша "айтылған нәрсе"; көпше түрі dicta) – соттың жасаған мәлімдемесі. Ол прецедент ретінде міндетті болуы да, болмауы да мүмкін.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ заң терминологиясында диктант – бұл оны айтқан адамның танылған құзыретін ескере отырып, беделді (бірақ міндетті емес) деп саналатын пікір білдіру. Диктаның бірнеше түрі бар, бірақ олардың бір-бірімен байланысты болуына байланысты, АҚШ-тағы заңгерлер кез келген сот мәлімдемесін білдіру үшін диктантты қолданады, ол сот алдындағы мәселенің шегінен асып түседі. Осы мағынадағы диктанттар stare decisis қағидасы бойынша міндетті емес, бірақ авторитетті шешімде немесе авторитетті судья, немесе екеуінде де айтылғандықтан, күшті ықпалдастыру әсеріне ие. Осы түрлеріне мыналар жатады:
dictum proprium: пікірін білдірген судья айтқан, бірақ оны барлық сот келісіп қабылдамайтын және істі шешу үшін қажет емес жеке пікір. gratis dictum: адамның міндетті түрде айтуға міндетті емес сөзі, немесе соттың іс материалында көтерілмеген мәселе немесе сұрақ бойынша пікірталасы, немесе оның ағымдағы іске қолданылмайтын ережені ұсынуы. judicial dictum: тікелей қатысы бар, адвокаттармен талқыланған және дәлелденген, тіпті сот қараған, бірақ шешімге қажет емес мәселе бойынша соттың пікірі. obiter dictum латын тілінде «өтпелі сөз» деген мағынаны білдіреді және сот шешімін жасай отырып айтылған түсінікке қатысты, ол іс бойынша шешім қабылдау үшін қажет емес, сондықтан прецедент емес (бірақ ықпалдастырушы деп есептелуі мүмкін). simplex dictum: дәлелденбеген немесе догматикалық мәлімдеме.

Англия

Ағылшын құқығында диктум – сот шешімінің құрамында айтылған кез келген мәлімдеме. Осылайша, бұл терминге сот шешімінің негіздерінің қажетті бөлігі емес, тыйымсыз, аралықта айтылған дикта (obiter dicta) кіреді (шешімнің негіздері – ratio decidendi деп аталады). Ағылшын заңгерлері, әдетте, дикталарды обітер дикта және одан басқа жіктейді.