Кіріспе

1995 жылы Урсула К. Ле Гуиннің әңгімелер мен повестьтер жинағы.

"Кешірімге төрт жол" – американдық жазушы Урсула К. Ле Гуиннің төрт әңгімесі мен повестьтен тұратын жинақ. Барлық төрт туынды болашақта өтеді және Екуменнің мүшелері – Йоу және Верал планеталары туралы айтады. Бұл планеталар Ле Гуиннің көптеген романдарында және әңгімелерінде әрқау ретінде қолданылған. 2017 жылы жинақ "Хайниш романдары мен әңгімелерінің" екінші томында және электрондық кітап түрінде қайта жарық көрді, оған Ле Гуиннің тағы бір туындысы қосылды және "Кешірімге бес жол" деп аталды.

Орнату

Кітаптағы оқиғалар алыс күн жүйесіндегі екі планетада, Уэрел мен Йоуде өтеді, олар ежелгі Хайниш орналастырған адамдармен мекенделген. (Бұл "Уэрел" Ле Гуиннің "Шеткерлік планета" және "Иллюзиялар қаласы" кітаптарындағы Уэрел деген әлемнен өзгеше.) Уэрелде ашық терілі этникалық топтарды қара терілі этникалық топтар институционалды түрде құлдыққа салудың ұзақ тарихы бар (соңғылары бұрынғыларын кемсітетін "dusties" деген сөзді қолданады). Экумен Уэрелиандармен қайта байланысқанда, туған шок Вей Део деген Уэрелиан мемлекетін ғарыш бағдарламасын жасауға және жүйедегі басқа мекен етуге жарамды планета, Йоуені қоныстандыруға итермеледі, осы мақсатта негізінен құлдарды тасымалдады. Көп ұзамай Йоуэдегі құлдар сәтті көтеріліс жасап, тәуелсіздікке қол жеткізді, бұл оқиға төрт повестьтің оқиғаларына қатысты салыстырмалы түрде жақын уақытта болды. Уэрел мемлекеттері Йоуэдегі "активтер" де солай істеуге тырысады деп алаңдайды.

Мазмұны

"Сыбайлас жемқорлық" Йосс, Еугенийдің азаттық соғысын бастан өткерген зейнеткер ғылым мұғалімі және оның көршісі Абберкам, сол соғыста даңқын жоғалтқан көшбасшы, Экуменмен байланысқа қарсы болған адам туралы әңгіме. Екеуі де планетаның шөл далалық аймағында тұрады. Абберкам Йостың үй жануарын өрттен құтқарады, ол оның үйін қиратады; Йосс кейін Абберкамның үйіне көшіп келеді. "Кешірім күні" Солли, жартылай жерлік тегі бар, ғарыш саяхатшысы әйел, Вералдағы қатаң әлеуметтік шектеулерге тап болған Гатай патшалығының елшісі ретінде қиындықтарға ұшырайды. "Халықтың адамы" Хавжива – Хайнда өскен, білім алған, кейін Йеоведегі Хайн елшілігінде жұмыс істеген адам. Бұл Ле Гуиннің туындыларындағы Хайнның ортасы мен мәдениетінің ең толық сипаттамасын береді. "Әйелдің азаттығы" Ракам, Вералда құл болып туған әйел, өмірі мен өзін-өзі тануының қалыптасуы туралы айтады. Сондай-ақ, "Әйелдердің азаттығы: әйелдердің және олар туралы болашақ таңдауы" антологиясында жарияланған (2001). "Ескі музыка және құл әйелдер"* – сонымен қатар "Ескі музыка" деп белгілі Эсардон Аяға арналған. Бұл оқиға басқа төрт оқиғадан кейінірек орын алады. Ле Гуин былай деп жазады: "Ескі музыка" деп аталатын кейіпкер маған азаматтық соғыстың соңғы күндері туралы бесінші әңгімені айта бастады. Оны соңынан қосып жатқаныма қуаныштымын. "* Тек "Кешірімге бес жол" антологиясында, "Төрт жол" емес; бұрын "Дүниенің туған күні" жинағында жарияланған. Екінші, үшінші, төртінші және бесінші әңгімелердегі кейбір кейіпкерлер ортақ. Үшінші әңгімедегі Хавжива екінші әңгімедегі Соллиге жұмыс істейді. Ол сондай-ақ төртінші әңгімедегі Ракамның сүйіктісі, бірақ үшінші әңгімеде есімі аталмайды. Екеуі де доктор Еронды, сондай-ақ Эсдардон Аяны, "Ескі музыканы" біледі. "Ескі музыка" екінші әңгімедегі екінші дәрежелі кейіпкер, ал бесінші әңгімедегі басты кейіпкер. Кітап "Верал және Йеове туралы жазбалармен" аяқталады, онда екі планета мен олардың күн жүйесі туралы толық мәлімет берілген.

Тақырыптар

Бұл әңгімелердің негізгі тақырыбы – бостандық және құлдық. Мыңдаған жылдар бойы Вералдың қара терілі иелері ақ терілілерді құлдықта ұстап келді. Алайда, соңғы жылдары екінші планета – Йоуэнің жайлануынан кейін, Верелде жағдай өзгеріп келеді. Йоуэліктер бостандыққа қол жеткізіп, өз үкіметін және ұлттық ерекшеліктерін құруға тырысып жатыр, сондай-ақ әлемдердің Экуменіне қабылдануға ұмтылып жатыр. Әңгімелерде гендерлік қатынастар да зерттеледі. Йоуэге алғашқы қоныс кезінде тек ер адамдар құл ретінде әкелінді, бұл гипермаскулиндік мәдениет пен олардың арасындағы формалданып дамыған гомосексуалды қатынастарға алып келді, және бұл екеуі де Йоуэдегі кейінгі гендерлік қатынастарға күшті әсер етті. Кітаптың екінші әңгімесінде Солли дәстүрлі трансвеститтер тобының мүшесімен араласады, ал төртінші әңгімеде Ракам өзінің құлдықтан азаттыққа қол жеткізу тәжірибесінің әлі де сексистік қоғамдағы әйел ретінде қалыптасқанын ойға алады.

Жариялану тарихы

Жинақ алғаш рет 1995 жылы Harper Paperbacks (HarperCollins Publishers бөлімшесі) баспасында жарияланды. "Адам сатқыны" 1994 жылы "Көк мотельде" алғаш рет жарияланды. Қалғандары 1994 және 1995 жылдары ғылыми-фантастикалық журнал "Азимовта" жарық көрді. "Кешірімге төрт жол" 1995 жылы Easton Press баспасының қолтаңбасы қойылған, былғары мұқабалы басылымында жарық көрді, олар өздерін "ұзақ уақытқа сақталатын мағыналы, әдемі және маңызды туындыларды" шығарушы деп сипаттайды. "Кешірімге бес жол" 2017 жылы Library of America eBook Classics арқылы тек электрондық кітап форматында жарияланды. Library of America "Кешірімге бес жол" туындысын "Хайниш романдары мен әңгімелері", Екінші том жинағына да қосты.

Қабылдау және сын талдау

Төрт Кешірім Жолы сыншылар тарапынан, Ле Гуиннің өзінің кітап түрінде байланысты қысқа әңгімелерді әдейі қосуын сипаттау үшін қолданған терминіне сүйене отырып, әңгімелер жинағы деп аталды. Ле Гуин бірнеше кейіпкерге назар қойса, әңгімелер жинағы романға айналуы мүмкін еді деп атап өтті; оның орнына көптеген дауыстарды қамтитын туындыға назар аударуды жөн көрді.