Кіріспе

Урсула К. Ле Гуиннің ғылыми фантастика сериясы – Хайн циклы. Бұл Урсула К. Ле Гуиннің бірнеше ғылыми фантастикалық романдары мен әңгімелерін қамтиды. Оқиға болашақтағы тарихқа негізделген, онда жақын жұлдыздардың орбитасындағы планеталардағы адамзат, соның ішінде Тера ("Жер") планетасындағы адамдар, алғаш рет бір-бірімен байланыс орнатып, дипломатиялық қарым-қатынас жасайды және ең көне, бейбіт Хайн әлемінің басшылығымен конфедерация құрады. Бұл тарих бойынша, адамдар Жерде пайда болған жоқ, олар ерте заманда Хайн құрған жұлдызаралық колониялардың нәтижесі болып табылады, одан кейін жұлдызаралық саяхаттар тоқтаған ұзақ кезең келді. Кейбір нәсілдерде генетикалық инженериядағы ежелгі Хайн тәжірибелерінен туған жаңа генетикалық белгілер бар, мысалы, ояу тұрғанда түс көре алатын адамдар, сондай-ақ айына бір рет ғана жыныстық белсенділікке түсетін, оларда қандай жыныс оянатынын білмейтін гермафродиттер әлемі бар. Ле Гуин стиліне сай, ол әртүрлі әлеуметтік және экологиялық орталарды пайдаланып, осы әртүрлі ортадағы адам эволюциясының антропологиялық және социологиялық салдарларын зерттейді. Хайнш романдары "Қараңғылықтың сол қолы" (1969) және "Мүлікті жоғалтқандар" (1974) әдеби наградаларға ие болды, сондай-ақ "Ормандағы әлем туралы сөз" (1972) повесі мен "Революциядан бір күн бұрын" (1974) және "Сеггри мәселесі" (1994) әңгімелері де марапатталды. Ле Гуин өзі "Хайнш циклы" деген сипаттаманы жиі жоққа шығарып, өз веб-сайтында былай деп жазды: "Шындығында, бұл цикл немесе сага емес. Олар біртұтас тарихты құрамайды. Олардың арасында белгілі бір байланыстар бар, әрине, бірақ сонымен қатар түсініксіз байланыстар да бар".

Тарих

Жүздеген мың жылдар бұрын Хайн халқы көптеген әлемдерді, соның ішінде Жерді, Терра деп атаған. Олардың көпшілігі бір әлемдегі адамдар басқа әлемнің тумасы ретінде өте алады, бірақ кейбірінде ескі Хайн «колонизаторлары» генетикалық инженерияны қолданды. Роканнон әлеміндегі түрлердің кем дегенде бірі генетикалық инженерияның нәтижесі, сондай-ақ «гильфтер» («жоғары интеллектуалды тіршілік формалары») планетасы S (олардың тарихы әлі айтылмаған) және, мүмкін, «Қараңғылықтың сол қолындағы» Гетеннің андрогин адамдары да осылай жаратылған. Экумен отарлаушылардың адамдарды әртүрлі әлемдерге бейімдеуге тырысқан, түрлі эксперименттер жүргізген, немесе басқа да себептері болған-жоқпынын білмейді. Кейіннен Хайн цивилизациясы құлдырап, колониялық планеталар (Жер де соның ішінде) басқа адам әлемдерінің бар екенін ұмытты. Экуменнің әңгімелері галактикалық масштабта өркениетті қайта құруға бағытталған NAFAL (Жақымдаған жарық жылдамдығындай жылдам) жұлдызаралық сапарлар туралы айтады, бұл сапарлар жұлдыздар арасында жылдарға созылады (бірақ уақыттың кеңеюіне байланысты саяхатшы үшін бірнеше апта немесе айдай ғана сезіледі), сондай-ақ ансибль арқылы жылдам жұлдызаралық байланыс туралы да айтылады. Бұл екі кезеңде болған сияқты: Біріншіден, Хайн планетасының отарлау күш-жігерінен тараған планеталардың одағы – Барлық әлемдер лигасы құрылды, ол «тоғыз белгілі әлемді» біріктірді, мүмкін жаңа отарлармен бірге. Роканнон әлеміне жеткенде ол өсіп-дамыды, бірақ сонымен бірге алыстағы жаудың қауіп төндіруіне де ұшырады. «Адастар қаласы» романында бұл лига 80-ге жуық әлемнен тұрған, бірақ Шинг деп аталатын жандар оны жойды. Шингті жер бетіндегі террандардың ұрпақтары мен Альтерра / Верал тұрғындарының араласуынан (Exile Planet романында баяндалғандай) және Шингтің өтірігін анықтау қабілетінен кейін одақ қайта құрылды. Екінші кезең «Қараңғылықтың сол қолы» романымен басталады. 80-нен астам планеталар Екумен ретінде қайта бірікті – бұл атау грек тіліндегі «ойкумене» сөзінен алынған, яғни «мекенделген әлем», дегенді білдіреді, бірақ кейіпкерлер оны кейде «шаруашылық» деп те атайды, бұл грек тіліндегі «ойкос» сөзінен шыққан, ол «ойкумене» сөзінің түбірімен байланысты. «Қараңғылықтың сол қолы» романындағы Террадан келген басты кейіпкер ұзақ өткен «Дұшпан дәуіріне» түсіндірілмейтін сілтеме жасайды, бұл, әдетте, Шингтің Терраны бақылауда ұстаған кезеңі, «Адастар қаласы» романында бейнеленген уақытты білдіреді.

Планеталар

Экумен (немесе Барлық Әлемдер Лигасы, алайда бұл галактикалық дағдарыстан бұрынғы планеталық коалиция болған деген сенім де бар) өте көп планеталарды қамтиды және үнемі жаңаларын зерттеп жатыр. Генли Ай "Қараңғылықтың сол қолы" кітабында Экуменде 83 планета бар екенін айтады, ал Гетен 84-ші планета болуға үміткер. Потенциалды өркениеттерге жол табу процесі көбінесе ұзаққа соғып, кейде қауіпті болады.

Технология

Қоғамдар көбінесе күрделі, бірақ көзге түспейтін технологияларды қолданады. Ең танымал – ансиль, бірден хабарласу құралы, ол әлемдерді бір-бірімен байланыста ұстайды. Денелі хабарласу NAFAL (НАФАЛ) кемелері арқылы жүзеге асырылады. Физикасы ешқашан түсіндірілмейді; кеме қайда болса, сол жерден жоғалып, көп жылдардан кейін басқа жерде пайда болады. Сапар жарық жылдамдығымен сол қашықтықты жүзуге қарағанда сәл ұзаққа созылады, бірақ кемедегілер үшін ол бірнеше сағатқа ғана созылады. Оны бір күн жүйесі ішінде саяхаттау үшін қолдануға болмайды. Егер саяхатшы жүкті болса, ол өлімге алып келеді. "Адастар қаласы" кітабында ансиль сияқты принциппен жұмыс істейтін және алыстағы әлемдерге бірден шабуылдай алатын автоматты өлім машиналары туралы айтылады. Мұндай құрылғы Роканнон әлеміндегі оқиғаларда анық қолданылады. Қарулар кейінгі кітаптарда тағы айтылмайды. Анарр физиктерінің әзірлеген Churten теориясы адамдарға бірден күн жүйесінен күн жүйесіне өтуге мүмкіндік беруі керек. Бұл "Қиындыққа ұшырағандар" кітабында айтылған Шевектің жұмысының дамуы. Шевектің еңбегі ансильді жасауға мүмкіндік берді – оның әңгімесінде инженерлер дұрыс теория табылгасын оны құрастыруға шешім қабылдағаны айтылады. Churten теориясы адамдар мен ғарыш кемелерін бірден жылжытудың жолын ұсынады, бірақ ол жанама әсерлерге ие. Бұл әсерлер үш қысқа әңгімеде, "Шобидің әңгімесі", "Ганамға билеу", және "Басқа бір әңгіме немесе Ішкі теңіздің балықшысы" атты әңгімелерде сипатталған, олардың барлығы "Ішкі теңіздің балықшысы" (1994) жинағына енген. Ансиль басқа ғылыми фантастика және фантастика авторлары, мысалы Орсон Скотт Кард, Элизабет Мун және Вернор Виндж сияқтылар тарапынан да қабылданып алынды.

Посттехнологиялық әлемдер

Посттехнологиялық қоғамдар мен әлеуметтік және экологиялық құлдырау идеялары бірнеше әңгімелерде кездеседі. Бұл – өркениеттердің дұрыс емес түрінің, яғни бәсекеге толы, капиталистік, патриархалды, «динамикалық, агрессивті, экологияны жойғыш мәдениеттердің» соңғы нәтижесі ретінде бейнеленеді. Ал табысты қоғамдар жерге жақын, бейбіт, авторитарлық емес, бәсекеге қабілетсіз, тұрақты, қауымдық және Шығыс діндерінің тұтас көзқарасына ие. «Циклде» Жер «Терра» деп аталып, құлаған өркениеттердің бірі ретінде еске алынады. «Алдану қаласында» Жер алыс болашақта құлдырап, жұлдыздармен байланысын үзіпті. «Жұрдассыз» кітабында Жердің экологиялық апаты сипатталады; ол соғыстар мен өркендеген өнеркәсіптік даму салдарынан «адамзаттың бүлдірген планетасына» айналған. Ластану оны шөлге айналдырып, жердің көтере алатын қуатын жойды. Халық саны тоғыз миллиардтан жарты миллиардқа дейін азайды, олар тек рациондау, еңбекке міндеттеу, эвтаназия, мәжбүрлі түрде тууды шектеу және Хайништің қайырымдылығы арқасында ғана тірі қалады. «Ішкі теңіз балықшысынан» бір әңгімеде Жердің әлі де ластанудан қатты зардап шегетіні айтылады. Он бір Соро жоғары технология деңгейіне ие болған, содан кейін үлкен құлдырау болды, бұл туралы «Әлемнің туған күніндегі» «Жалғыздық» әңгімесінде айтылған. Хайн өзі қарапайым өмірге қайтып, жоғары технологияны тек қана қажет болған жағдайларда ғана қолданды, бұл «Халық адамы» кітабының бірінші бөлімінде көрсетілген. Бұл Ве планетасына да қатысты сияқты. Оринт пен Кхейх толығымен өзін-өзі жойған әлемдер ретінде еске алынады. «Қараңғылықтың сол қолында» Где планетасы өте ыстық тау жынысы мен шөл ретінде сипатталады, бұл мыңдаған жылдар бұрын «экологиялық тепе-теңдігін бұзған» және «орнын жылыту үшін орманды өртеп жіберген» технологиялық қоғамның салдары.

Қысқа әңгімелері

+Хайниш қысқа әңгімелерАтауыЖылЖарияланған күніЕскермелер"Ангиярдың құдайы"1964Amazing Stories 1964 жылдың қыркүйегінде"Желдің он екі тоқсанында" "Семлидің мойынсызы" деген атпен пайда болады; сондай-ақ Роканнон әлемінің бірінші тарауы ретінде қолданылады, онда ол "Пролог: Мойынсызы" деп аталады. "Қысқы патша"1969Orbit 5"Желдің он екі тоқсанында" жинағында"Империялардан да зор және баяу"1971New Dimensions 1: Он төрт түпнұсқа ғылыми фантастика әңгімесі"Желдің он екі тоқсанында", және "Табылған мен жоғалған" жинақтарында"Революциядан бір күн бұрын"1974Galaxy Science Fiction 1974 жылдың тамызында"Желдің он екі тоқсанында" жинағында; Небула сыйлығы мен Локус сыйлығының иегері"Шобистердің әңгімесі"1990Universe 1"Ішкі теңіздің балықшысы" жинағында"Ганамға билеу"1993Amazing Stories 1993 жылдың қыркүйегінде"Ішкі теңіздің балықшысы" жинағында"Басқа әңгіме немесе Ішкі теңіздің балықшысы"1994Harper Prism"Ішкі теңіздің балықшысы", және "Табылған мен жоғалған" жинақтарында"Сеггри мәселесі"1994Crank! #3, 1994 жылдың көктемінде"Дүние туған күні", және "Табылған мен жоғалған" жинақтарында; 1995 жылғы Джеймс Типтри кіші сыйлығының иегері"Дүние туған күні" жинағында"Тау жолдары"1996Asimov's Science Fiction 1996 жылдың тамызында"Дүние туған күні" жинағында; Джеймс Типтри кіші сыйлығының иегері"Ескі музыка және құл әйелдер"1999Far Horizons 1999"Дүние туған күні", "Табылған мен жоғалған", және "Кешірімге бес жол" жинақтарында