Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Федералды түрде танылған ирокез тайпасы, АҚШ-тың Нью-Йорк штатының орталық бөлігінде туған.
Federally recognized Iroquois tribe native to central New York, United States
Кайугалар (Cayuga: Gayogo̱hó꞉nǫʼ, "Ұлы батпақтың халқы") – Нью-Йорктегі түпкі американдықтардың конфедерациясы Хауденосауне (ирокездер) құрамына кіретін бес бастапқы тайпаның бірі. Кайуганың отаны Каюга көлі бойындағы Фингер-Лейкс аймағында, олардың лигасының көршілері – шығыстағы Онондага және батыстағы Сенека тайпаларының арасында орналасқан. Бүгінде Кайуга халқы Онтариодағы Grand River First Nation алты тайпасының құрамына, сондай-ақ Нью-Йорк штатының федералды түрде танылған Кайуга ұлтының және Оклахома штатының Сенека-Кайуга тайпасының құрамына кіреді.
The Cayuga (Cayuga: Gayogo̱hó꞉nǫʼ, "People of the Great Swamp") are one of the five original constituents of the Haudenosaunee (Iroquois), a confederacy of Native Americans in New York. The Cayuga homeland lies in the Finger Lakes region along Cayuga Lake, between their league neighbors, the Onondaga to the east and the Seneca to the west. Today, Cayuga people belong to the Six Nations of the Grand River First Nation in Ontario, and the federally recognized Cayuga Nation of New York and the Seneca Cayuga Tribe of Oklahoma.
Тарих
Америка революциясы кезінде каюга, британдықтар және Он үш колония арасындағы саяси қатынастар күрделі және өзгермелі болды, каюга жауынгерлері екі жақта да соғысты (сонымен қатар соғыстан мүлдем бас тартты). Ирокездер өздерінің жерлеріне отарлаушылардың енуіне тоқтама беруді үміттене отырып, британдықтармен одақтасты. 1778 жылы әртүрлі ирокез топтары, көбінесе британдық отаршылдармен одақтасып, Коннектикуттан Нью-Йоркке дейінгі шекара бойымен және оңтүстік-орталық Пенсильванияға дейін шабуылдар жасады, бұл Сускеханна аңғарының көп бөлігіне қауіп төндірді. Филадельфиядағы революциялық үкіметтің көзқарасы бойынша, олардың бірнешеуі қырғынға жатты, ал жаздың басында бұл орган Вашингтонға осы тәртіпсіздіктерді басу үшін полктерді жіберуге бұйрық берді. Нәтижесінде, 1779 жылы Континенттік армияның генералы Джордж Вашингтон генерал Джон Салливан мен Джеймс Клинтонды Салливан экспедициясын басқаруға тағайындады, бұл ирокез конфедерациясын құлатуға және халықтардың Нью-Йорк милицияларына және Континенттік армияға шабуыл жасауын тоқтатуға бағытталған жазалау әскери жорық болды. Жорықта 6200 әскер жұмылдырылды және каюга және басқа ирокездердің туған жерлерін қиратып, 40-50 ауылды жойды. Бұлардың ішінде Каюга қамалы мен Чонадоте (Пичтаун) сияқты ірі каюга ауылдары болды. Жаздан күзге дейінгі шабуылдармен экспедиция ирокездерді жерден қуу үшін олардың егіндіктерін және қысқы қоймаларын да жойды. Тірі қалғандар басқа ирокез тайпаларына немесе Жоғарғы Канадаға қашып кетті. Кейбіреулеріне британдықтар патшалыққа адалдығын мойындау үшін жер берді. Соғыс аяқталғаннан кейін, ветерандарға жер сыйлықтарын беру үшін Орталық Нью-Йорк әскери учаскесі құрылды. Бастапқыда бұл учаскеге Каюга көлінің солтүстік жағын қоршап тұрған Каюга резервациясы кірді, бірақ бірнеше жылдан кейін мемлекетпен жасалған келісім бойынша резервация берілді. Кейбір сенека және каюгалар 1700 жылдардың басында Тюскарора солтүстікке көшіп кеткен кезде бұл аймақтан бұрын кетіп қалды, Аллегей тауларының батысына, ұзақ уақыттан бері адам қоныстанбаған Огайо жеріне; Батыс Пенсильвания, Батыс Вирджиния және Шығыс Огайода қоныстанды. Бұл тайпалар Минго немесе "Қара Минго" деп аталды, өйткені олардың жаман аты болды, сондықтан 1779 жылы жүйелі қан төгуден кейін өз туыстарын қабылдай алды. Салливан жорығынан кейін оларға көбірек каюгалар қосылды, сондай-ақ Революциялық соғыс аяқталғанға дейін Нью-Йорктен кеткен ирокездердің басқа топтары. Америка революциясы аяқталуға жақын болған кезде, қоныс аударушылар Аллегейннің батысына қарай ағып бастады, бұл 1810 жылға қарай су тасқынына айналды. Басқа шығыс америкалықтар, оларға шығысқа қарай Сусквеханноктың қалдықтары мен Делавэр халықтарының үлкен топтары қосылды. Олар да ежелгі жолдармен Аллегейдің саңылаулары арқылы Киттанинг (ауыл) және Огайо аңғарындағы басқа да елді мекендерді құрды. Тек Минго сияқты әлсіз тайпалар ғана бос жатқан жерде болды, бұл жағдай қоныс аударушыларды батысқа қарай көбірек тартты. 1831 жылы Огайоның шығысындағы жерлерге қалған үндістерді фанатизмге итермеледі, кейде оларды күшпен Оклахома штатына көшірді. Осының салдарынан олардың қалдығы, Оклахома штатындағы Сенека-Каюга тайпасы, федералды түрде танылған тайпа болып табылады. 1794 жылдың 11 қарашасында (Нью-Йорк) Каюга ұлты (басқа Хауденосауне халықтарымен бірге) АҚШ-пен Пикеринг шартына қол қойды, ол арқылы олар Нью-Йорктегі жерлерінің көп бөлігін АҚШ-қа берді, жеңілген британдықтардың одақтастары ретінде мұны жасауға мәжбүр болды. Бұл АҚШ-тың екінші келісімшарты болды. Ол Хауденосаунелердің егеменді халықтар ретінде құқықтарын мойындады. Пикеринг шарты заңды түрде қолданыста болып келеді; АҚШ үкіметі жыл сайын мұсылман ұлттарына мұсылман матасын сыйға тартуды жалғастыруда. Нью-Йорк штаты тайпалармен қосымша келісімдер жасады, бірақ оларды Сенат ратификациялай алмады. Конституциялық билік те тайпалармен тікелей қарым-қатынас жасауға құқылы болмағандықтан, жеке тайпалар 20-ғасырдың аяғынан бастап жерді талап ету үшін сотқа шағымданады, бұл Нью-Йорктің өз әрекеттеріне билігі жоқ деген айыптау. Мемлекет 5 миллион акрдан астам (2,023,430 км2) бұрынғы ирокездер жерін арзан бағаға сатуды ұйымдастырды. Сонымен қатар, ол кейбір батыс жерлерін соғыс ардагерлеріне жалақыға ауыстырып берді. Спекулянттар жерді мүмкіндігінше көп сатып алып, жаңа қоныстанушыларға қайта сатады. Жаңа Англиядан келген жер аштық янкилер Нью-Йоркке жаңа қоныстар толқынымен келді, сондай-ақ Мохок аңғарынан келген қоныстанушылар да келді. Иммигранттар соғыстан кейін Британ аралдары мен Франциядан да келді.
Political relations between the Cayuga, the British, and the Thirteen Colonies during the American Revolution were complicated and variable, with Cayuga warriors fighting on both sides (as well as abstaining from war entirely). Most of the Iroquois nations allied with the British, in part hoping to end encroachment on their lands by colonists. In 1778, various Iroquois bands, oft allied with British colonial loyalists (Tories) conducted a series of raids along the frontier from Connecticut to New York and into south central Pennsylvania threatening much of the Susquehanna Valley. From the revolutionary government's point of view in Philadelphia, several of these were atrocities, and in the early summer that body proceeded to order Washington to send regiments to quell these disturbances. Consequently, in 1779, General George Washington of the Continental Army appointed General John Sullivan and James Clinton to lead the Sullivan Expedition, a retaliatory military campaign designed to unseat the Iroquois Confederacy and prevent the nations from continuing to attack New York militias and the Continental Army. The campaign mobilized 6200 troops and devastated the Cayuga and other Iroquois homelands, destroying 40 50 villages. Those destroyed included major Cayuga villages such as Cayuga Castle and Chonodote (Peachtown). The expedition, with attacks from the spring through the fall, also destroyed the crops and winter stores of the Iroquois, to drive them out of the land. Survivors fled to other Iroquois tribes, or to Upper Canada. Some were granted land there by the British in recognition of their loyalty to the Crown. Following the end of the war, the Central New York Military Tract was established in order to grant land bounties to veterans. The tract originally included a Cayuga reservation surrounding the north end of Cayuga Lake, but the reservation was given up a few years later in a treaty with the state. Some Seneca and Cayuga had left the area earlier even as Tuscarora were migrating north in the early decades of the 1700s, going west of the Alleghenies to the long depopulated Ohio Country lands; settling in Western Pennsylvania, West Virginia, and Eastern Ohio. These tribes became known as the Mingo or "Black Mingo", for they had a bad reputation, so were able to take in their kin after that systematic bloodletting in 1779. After the Sullivan Campaign, more Cayuga joined them, as well as some other bands of Iroquois who left New York before the end of the Revolutionary War. As the American Revolution was nearing its end, settlers resumed trekking west of the Alleghenies in a trickle that by 1810, became a flood. Other eastern Amerindians, joined by eastward remnants of Susquehannock and large groups of Delaware peoples had also traveled the ancient trails through the gaps of the Allegheny to found settlements such as Kittanning (village) and others in the Ohio Valley. Only weakened cobbled together tribes, such as the Mingo, were in the land, which was still mostly empty; creating a situation drawing settlers west in increasing numbers. By 1831 those Indians left in the lands east of Ohio were encouraged by bigotry, and at times forcibly removed to the Indian Territory, in what became Oklahoma. Their remnants, consequently, the Seneca Cayuga Tribe of Oklahoma are a federally recognized tribe. On November 11, 1794, the (New York) Cayuga Nation (along with the other Haudenosaunee nations) signed the Pickering Treaty with the United States, by which they ceded much of their lands in New York to the United States, forced to do so as allies of the defeated British. It was the second treaty the United States entered into. It recognized the rights of the Haudenosaunee as sovereign nations. The Pickering Treaty remains an operating legal document; the U. S. government continues to send the requisite gift of muslin fabric to the nations each year. The state of New York made additional treaties with the tribes but failed to get them ratified by the Senate. As it lacked the constitutional authority to deal directly with the tribes, individual tribes have sued for land claims since the late 20th century, charging New York had no authority for their actions. The state rapidly arranged sales of more than 5 million acres (2,023,430 km2) of former Iroquois lands at inexpensive prices to encourage development in the state. It also granted some western lands to war veterans in lieu of pay. Speculators bought up as much land as they could and resold it to new settlers. Land hungry Yankees from New England flooded into New York in waves of new settlement, as did some settlers from the Mohawk Valley. Immigrants also came from the British Isles and France after the war.
Танылған жолақтар
Кейуганың үш тобы бар. Ең ірі екеуі – Төменгі Кейуга және Жоғарғы Кейуга – әлі де Онтариода, Канада үкіметі мойындаған Гранд өзенінің алты ұлтының қорығында тұрады. АҚШ-тағы үшінші топты құрайтын Кейуга тайпаларының екеуі федералды деңгейде мойындалған: Нью-Йорк штатының Сенека-Фолс қаласындағы Нью-Йорк Кейуга ұлты және Оклахома штатының Сенека-Кейуга тайпасы. Нью-Йорк Кейуга ұлтының резервациясы жоқ. Олардың мүшелері Сенека тайпасының резервациясында тұрып келді. 20-шы ғасырдың соңынан бері олар бұрынғы мекендерін сатып алып, біраз жерге ие болды.
There are three Cayuga bands. The two largest, the Lower Cayuga and Upper Cayuga, still live in Ontario, both at Six Nations of the Grand River, a reserve recognized by the Canadian government. Two federally recognized tribes of Cayuga constitute the third band in the United States: the Cayuga Nation of New York in Seneca Falls, New York, and the Seneca Cayuga Tribe of Oklahoma. The Cayuga Nation of New York does not have a reservation. Members have lived among the Seneca Nation on their reservation. Since the late 20th century, they have acquired some land in their former homeland by purchase.