Кіріспе

Құс түрлері

Үнді көкқұмырсқасы (Larvivora brunnea) – Үндістан субконтинентінде кездесетін шағын құс. Бұрын бұл құсты торғайлар отбасынан санаған, ал қазір оны Muscicapidae тұқымдасына жататын Ескі әлемнің құс аулаушыларының бірі деп есептейді. Бұрын оны үнді көк чат деп те атаған. Ол көшпенді, Непал, Үндістан, Мьянма және Бангладештің Гималай бойындағы орманды жерлерде көбейеді. Larvivora, Brachypteryx cruralis, Brachypteryx leucophrys және Brachypteryx hyperythra түрлерімен туыс.

Сипаттама

Үнді көк қайыңының ұзындығы 15 см, ол туысқан көк тамақтай (bluethroat) шамамен бірдей. Ересектегі аталықтарының жоғарғы бөлігі көк, ал астыңғы бөлігі қызғылт қоңыр. Көзге жарқын ақ суперцилий қара маскамен сәйкес келеді, ал қара маска мойыннан төмен қарай жалғасады. Құрсағының төменгі жағы мен құйрық асты да ақшыл. Аналықтарының жоғарғы бөлігі зәйтүн түсті, ал астыңғы бөлігі сары қоңыр, айналасында ақ көз шеңбері және қызғылт құйрығы бар. Кеудесі мен қабырғалары сары қоңыр. Жас құстар қара қоңыр, үстінде сары қоңыр дақтар болады.

Тарату

Номинативті түр Шығыс Ауғанстаннан шығыс Гималайға дейін көбейеді. Викхами тұқымы (Стюарт Бейкер, 1916) Батыс Мьянманың Чин төбелерінде көбейеді және көшпейтін түр деп есептеледі.

Мінез-құлық және экология

Үнді көк қайыңдары жәндіктермен қоректенеді және негізінен жерде тамақтанады. Олар қалың өсімдіктердің арасында жасырынып, жерге секіріп, құйрықтарын жиі соғады. Инкубацияны тек аналықтары жасайды деп саналады, бірақ екі жыныстың да жас ұрпақты тамақтандыруға қатысы бар. Қыс айларында олар негізінен Оңтүстік Үндістанның, Батыс Гаттардың және Шри-Ланканың тау ормандарында кездеседі. Қыркүйек айының ортасында келіп, сәуір айының ортасында қыстаудан кетеді. Нилгириде жүргізілген зерттеуде еркектер аналықтардан көбірек кездесетіні байқалды, бұл еркектер мен аналықтардың көші-қон уақытындағы айырмашылықтарын немесе қыстау орналасқан жерлерінің әртүрлілігін көрсетеді. Калимир нүктесінде олар қазан және қараша айларында Шри-Ланкадан қайтып келгенде жиі ұсталады, бірақ оңтүстікке қарай көшіп бара жатқанда сирек кездеседі, мүмкін, олар басқа маршруттарды таңдайды. Олардың мекендейтін жері әдетте тығыз, қараңғы орман, қалың өсімдіктер мен жапырақ қалдықтарынан тұрады. Олар қыста ән шырқап, дауыс береді. Ән кенеттен және өткір үнді сыбызғының сериясынан басталып, жылдам ноталар сериясымен аяқталады. Сонымен қатар, олар өткір және төменгі үнмен ескерту беретін дабыл қағу дыбысын шығарады.