Кіріспе

Бельгияда христиан діні ең көп таралған дін, католик шіркеуі ең ірі қауымды құрайды, бірақ 1950 жылдан бері айтарлықтай төмендеген (сол кезде халықтың 80% астамы осы дінді ұстанған). Бельгияның мемлекеттік саясаты дінді мемлекеттен бөліп тұрады және елдің конституциясы азаматтардың дін бостандығын кепілдейді. 2021 жылы Еуропалық комиссия жүргізген Евробарометр сауалнамасы бойынша, христиандардың үлесі 49% болды, ал католик діні 44% құрап, ең ірі конфессия болып табылады. Протестанттар және басқа христиандар 4%, ал православие христиандары 1% құрады. Дінге сенбейтін адамдар халықтың 41% құрайды, олардың ішінде атеисттер (15%) және агностиктер (26%) басым. Халықтың тағы 2% мұсылман, ал қалғандары басқа діни топтарға немесе белгіленбеген топтарға жатады.

Үкімет пен дін

Бельгия конституциясы дін бостандығын қамтамасыз етеді және үкімет осы құқықты іс жүзінде құрметтейді. Дегенмен, мемлекеттік қызметкерлердің ресми мойындалмаған діни топтарды зерттеу және бақылау құқығы бар. Діни наным немесе діни тәжірибеге негізделген қоғамдық зорлық-зомбылық немесе кемсітушілік туралы бірнеше хабарламалар, сондай-ақ азшылық діни топтарына қатысты кемсітушілік туралы кейбір хабарламалар бар. Бельгия заңдары католицизм, протестантизм, англиканизм, ислам, иудаизм және шығыс православиесі сияқты көптеген діндерді, сондай-ақ діни емес философиялық ұйымдарды (голланд тілінде: vrijzinnige levensbeschouwelijke organisaties; француз тілінде: organizations laïques) ресми түрде мойындайды. Буддизм дінін зайырлы ұйым стандарты бойынша мойындау процесі жүріп жатыр. Ресми мойындау, діни қызметкерлердің (зайырлы ұйымдарда «кеңесшілер» деп аталады) мемлекеттен жалақы алуын білдіреді. Сондай-ақ, ата-аналар мемлекеттік мектепке баратын балаларына діни білім беру үшін кез келген мойындалған дінді таңдай алады. Ресми мойындалмаған діндердің жатқындары дін тану құқығынан айырылмайды, бірақ мемлекеттік жәрдемақы алмайды. Діни мәселелер бойынша федералды үкіметтен тәуелсіздік алғаннан кейін, Фламанд Парламенті барлық мойындалған діни конфессиялар үшін демократиялық жолмен сайланған шіркеу кеңестерін құру туралы аймақтық жарлық қабылдады және оларды жергілікті басқару органдарымен бірдей әкімшілік ережелерге бағындырды, бұл қаржылық есептілік және ашық басқаруға маңызды әсер етті. Алайда, 2006 жылы католик епископтары әлі де католик шіркеуі кеңестеріне үміткерлерді тағайындады, себебі олар үміткерлердің тек крещение алған католиктер болуы мүмкін деген қорқынышпен, талапкерлік критерийлерін анықтамаған. 2008 жылға қарай епископтар шіркеу кеңестеріне үміткерлердің 18 жасқа толған, тұратын қала немесе ауылдағы шіркеудің мүшесі және крещение алған католик екенін дәлелдеуі жеткілікті деп шешті. 2022 жылы елдің діни бостандық деңгейі 4 баллдан 3 баллға бағаланды.

Католицизм

Бельгияда католицизм дәстүрлі түрде басым дін болып табылады, әсіресе Фландрияда. Алайда, 2009 жылы Фландрияда жексенбі күні шіркеуге қатысушылар саны 5,4% құрады, бұл 1998 жылғы 12,7% көрсеткіштен төмендеді. Ел бойынша 2009 жылы жексенбі күні шіркеуге барушылар саны 5% болды, ал 1998 жылы бұл көрсеткіш 11,2% құраған. 2015 жылы Бельгия халқының 52,9% католик шіркеуіне жататынын мәлімдеді. Фландрия аймағы үшін. 2000 жылдан бері Фландрияда жексенбі күні шіркеуге барушылар саны жыл сайын шамамен 0,5-1% төмендеп келеді. 2010-2016 жылдары Фландрияда 12 442 адам католик шіркеуінен ресми түрде шығып кетті. "Бельгиядағы католик шіркеуі 2023" есебінде 2022 жылы Бельгия халқының 50% өзін католик деп санағаны көрсетілген, бұл 2017 жылғы 53% көрсеткіштен төмен, ал 8,9% айына кем дегенде бір рет қасиетті миссаға қатысады.

Протестантизм

1566 жылы Бельгия реформациясының ең жоғары нүктесінде шамамен 300 000 протестант немесе Бельгия халқының 20 пайызы болды. Сегіз жылдық соғыста Оңтүстік Нидерландыны Испанияның қайта басып алуы Бельгия протестанттарының көпшілігін солтүстікке қашуға немесе дінін өзгертуге мәжбүр етті, нәтижесінде аймақ қайтадан басым түрде католиктік болды. 2017 жылғы Pew Research зерттеуіне сәйкес, протестантизм жалпы халықтың 4 пайызын құрады. Бельгиядағы протестанттық және евангелистік діндердің әкімшілік кеңесі – көптеген протестанттық ұйымдар мен үкімет арасында байланыс жасаушы үйлестіруші орган. Ең ірі протестанттық конфессия – Бельгиядағы Біріккен протестанттық шіркеу, оған 138 шіркеу қосылған, соның ішінде Брюссельдегі Қасиетті Үштік соборы да бар. Олар Англия шіркеуінің Еуропадағы диоцезінің және Еуропадағы епископ шіркеулерінің конвокациясының құрамына кіреді.

Православтық христиандық

Шығыс православиелік христиандар 2015 жылы Бельгия халқының 1,6% құрады. Ipsos-тың 2016 жылғы сауалнамасы бойынша, православие христиан діні еңбекке жарамды, интернет қолданатын бельгиялықтардың шамамен 1% үшін дін болған.

Иудаизм

Антверпенде шағын, бірақ көптен бері қалыптасқан еврей қауымы шоғырланған.

Буддизм

2015 жылғы Евробарометр зерттеуі Бельгияның барлық халқының 0,2% ғана буддист екенін көрсетті.

Конфуцийшілдік

Ipsos мәліметтері бойынша, жұмыс істейтін жастағы, интернетпен байланысқан бельгиялықтардың 1% конфуциандыққа сенедінін айтты. Бұл көрсеткіш 2015 жылы 7 901 индуистке, ал 2020 жылы 10 000-ға жетті. Бельгиядағы индустардың көп бөлігі Непалдан келген, ал кейбіреулері Үндістанның алмаз саудасымен айналысатын қауымдастықтарынан, ал қалғандары жергіліктіктер, көбінесе ISKON қозғалысының жақтастары.

Антуандық

Антуандықтар – христиандыққа негізделген жаңа діни қозғалыс, оны Луи Жозеф Антуан (1846–1912) құрған. Бұл Бельгияда пайда болған жалғыз маңызды қозғалыс және Францияда және басқа елдерде де оның ізбасарлары бар.

Джайнизм

Джайнизм – Үндістаннан шыққан дхармалық дін, Бельгияда 2020 жылғы мәлімет бойынша шамамен 2000 жатады. Олардың көп бөлігі Антверпенде алмаз саудасымен айналысатын үнділік көшіп келгендер. Антверпен қаласының Вильрейк ауданында орналасқан Шанхесвар Паршванатх джайнистік ғибадатханасы – континенттік Еуропадағы жалғыз джайнистік ғибадатхана болып табылады.

6 - 7 ғасырлар: христиандық

Рим дәуірінен кейін христиандықты Вилиброрд және Амандус сияқты миссионер қасиеттілердің күшті күшпен төменгі елдердің оңтүстігіне қайта әкелді. VII ғасырда елдің шалғай аймақтарында аббатханалар құрылды, және христиандастыру процесі негізінен осы аббатханалардан басталды. Бұл процесс Меровингтер әулетінің қолдауымен, ал кейіннен жаңа дінді таңу үшін тіпті соғыс жүргізген Карл Ұлының қолдауымен кеңейтілді.

17-18 ғасыр: Католицизм мемлекеттік дін ретінде

1592 жылғы испандық әскери жаулап алудан бастап, Австрияның Иосиф II-нің 1781 жылғы Төзім жарғысымен діни бостандық қайта орнатылғанға дейін, қазіргі Бельгия құрайтын аумақтарда католицизм ғана өлім жазасымен қорқытып рұқсат етілген жалғыз дін болды. Дегенмен, Мария Хоребеке, Дур, Турне, Юпен және Ходимонтта шағын протестант топтары тірі қалды.

19-20 ғасыр

1815 жылы құрылған Нидерланд Біріккен Корольдігінің оңтүстігінде католик діні басым, ал солтүстігінде протестант діні басым болды. 1830 жылы оңтүстік Бельгиядан бөлініп шығып, Бельгия Корольдігін құрғанда бұл одақ ыдырады. Бельгияның алғашқы ғасырында католицизмнің әлеуметтік тұрғыдан біріктіруші күші соншалықты зор болды ki, ол тілдік бөліністі (голланд және француз тілдері) басып тастады. 20 ғасырдың соңында Батыс Еуропада діннің әлеуметтік маңызының төмендеуі Бельгиядағы қазіргі ортаға қашықтық күштерінің себебін көп жағдайда түсіндіреді, тілдік айырмашылықтар (бұқаралық ақпарат құралдарындағы кері байланыс эффектісі арқылы үнемі күшейе түсуі) енді діни біріктіруші фактормен тежелмейді. Католик шіркеуі голланд тіліндегі Католик Университеті (Katholieke Universiteit Leuven) және француз тіліндегі Лувен Католик Университетін (Universite Catholique de Louvain) құру арқылы бұл өзгерістерге тікелей келісім білдірді. 20 ғасырдың соңына дейін католицизм Бельгия саясатында маңызды рөл атқарды. Соның бір маңызды мысалы – 1879 жылдан 1884 жылға дейін және 1954 жылдан 1958 жылға дейін болған «Мектеп соғыстары» (голланд тілінде: schoolstrijd; француз тілінде: guerres scolaires), елдегі философиялық солшыл партиялар (алғашқыда либералдар, кейін социалистер қосылды) мен католик партиясы (кейін христиан демократтары) арасындағы қақтығыс. 1990 жылы тағы бір маңызды дау туындады, онда католик монархы I Бадуин Парламент мақұлдаған аборт заң жобасын ратификациялаудан бас тартты. Патша премьер-министр Вильфрид Мартенс пен оның үкіметінен жаңа шешім табуды сұрады, ол шынымен де жаңашыл болды. Үкімет король Бадуинды бір күнге монарх ретінде конституциялық міндеттерін орындауға жарамсыз деп жариялады. Үкімет министрлері оның орнына заңға қол қойып, аборт заңы күшіне енгеннен кейін патшаны лауазымына қайта орналастырды.

21 ғасыр

2002 жылы сол кезде ресми мойындалған протестанттық конфессия, Бельгияның Біріккен протестанттық шіркеуі (көбінесе кальвинистік немесе методистік тарихы бар 100 мүше шіркеуден тұрады) және мемлекеттік қолдаусыз протестанттық және евангелистік шіркеулердің Федералдық синоды (2008 жылы 600 мүше шіркеуі болды, бірақ католик дәстүрінен тыс барлық евангелистік және харизматикалық топтарды қамтымады) бірлесіп протестанттық және евангелистік діннің Әкімшілік кеңесін құрды (голланд тілінде ARPEE, француз тілінде CACPE). Бұл кеңес қазір Бельгияның үш тілдік қауымдастығында – голланд, француз және неміс тілдерінде протестантизмнің ресми өкілі болып табылады. XXI ғасырда Бельгияның діни құрамында маңызды өзгерістер болды, олар католицизмнің төмендеуімен және дінсіздік пен басқа діндердің өсуімен сипатталады. Олардың кейбіреулері шетелден келген иммигранттармен бірге келді, соның ішінде Пятидесятничество, Православ христиандығы, Ислам, индуизм, буддизм және қытай діндері. Дегенмен, Исламнан басқа, бұл топтар демографиялық тұрғыдан өте шағын, әсіресе дінге жатпайтын 37% халыққа қарағанда.