Кіріспе

Американдық белсенді Оливер Леон Браун (2 тамыз 1918 – 20 маусым 1961) – афроамерикалық дәнекерлеуші, 1954 жылғы АҚШ Жоғарғы Сотының «Оливер Браун және басқалар» ісі бойынша шағымданушы. «Оливер Браун және басқалар» қарсы Топика қаласының білім беру кеңесі және басқалар.

Өмірбаян және Жоғарғы Сот ісі

1950 жылы Топека қаласындағы мемлекеттік бастауыш мектептерді бөлуді жою мақсатымен Топека NAACP-ның заңдық шараларына қатысу үшін шақырылды. Ол кезде Браун Атчисон, Топека және Санта-Фе теміржолында дәнекерлеуші болып жұмыс істеді және дін қызметкері болуға дайындалып оқыды. Оның балалық шағынан бергі досы, адвокат Чарльз Скотт, оны Топека білім беру басқармасына қарсы ұйымның ісіне талапкер ретінде қосылуын өтінді, осы іске 12 басқа ата-ана да қатысты. 1950 жылдың күзіне қарай Топека NAACP 13 ата-анадан тұратын топты жинады, олар кейіннен Оливер Браун атымен белгілі болған істе талапкерлер болып табылды – Оливер Л. Браун және басқалар v. Топека білім беру кеңесі (KS). Топека NAACP ісінде ата-аналар өз балаларының жақын жердегі мектептерге қарамастан, көптеген блоктар қашықтықтағы мектептерге автобуспен тасымалдануына алаңдады. Бірақ бұл мектептерде тек ақ балалар оқитын. Африкалық-американдық балалар тек төрт бөлек мектептің біріне жіберілді. Федералды округтік соттағы сәтсіз әрекеттен кейін NAACP ісі АҚШ Жоғарғы Сотына шағымданылды, онда Делавэр, Оңтүстік Каролина, Вирджиния және Вашингтон округінен түскен істермен біріктірілді. 1953 жылдың басында алғашқы жарысқаннан кейін, Жоғарғы сот төрағасы Фред Винсонның күрт қайтыс болуына байланысты үлкен шығынға ұшырады. Президент Дуайт Эйзенхауэр бұрынғы Калифорния губернаторы Эрл Уорренды тағайындады, ол істерді 1953 жылдың соңында қайта қарау кестесін белгіледі. NAACP Құқықтық қорғаныс қорының директоры және кеңесшісі болған адвокат Тургуд Маршалл басшылығымен бірнеше айлық ауызша дәлелдемелерден кейін, 1954 жылдың 17 мамырында төраға Уоррен соттың бірауызды шешімін жариялады, ол талапкерлердің пайдасына болды. Топека ісіндегі он үш отбасыдан басқа, жүзден астам ата-ана да талапкерлердің қатарында болды. Бұл шешім 1896 жылғы Плесси және Фергюсон ісінен бері азаматтық құқықтар бойынша сот ісінде стандарт ретінде қолданылып келген «бөлек, бірақ тең» доктринасын жойды, нәтижесінде қара және ақ студенттер үшін бөлек мемлекеттік мектептердің болуы конституцияға қайшы деп жарияланды. Бұл шешім Азаматтық құқықтар қозғалысының маңызды кезеңі болып саналады.

Өлім және мұра

Браун 1961 жылы 42 жаста болғанда, Кензас автожолында Лоуренс қаласының сыртында науқастанып, жүрек талмасынан кенеттен қайтыс болды. Ол әріптес пасторы Морис Лэнгпен бірге Топекаға бара жатқанда, оның әйелі мен қыздары ата-анасына барып тұрғанда осы оқиға болды. 1988 жылы Оливер Браунның отбасы және Топека қауымдастығының мүшелері бірлесіп, Браун шешімінің мұрасын сақтау мақсатында «Браун білім беру теңдігі, сапасы және зерттеуі» атты коммерциялық емес қорын құрды. Оның қызы Шерил Браун Хендерсон – қорыстың негізін қалаушы президенті. 1992 жылдың 26 қазанында Браун қорының екі жылдық жұмысынан кейін президент Джордж Буш-ұлы «Браун мен Білім беру жөніндегі іс ұлттық тарихи орны туралы» заңға қол қойды, осы арқылы бұрынғы Монро бастауыш мектебі, бұрынғыда бөлінген төрт афроамерикандық бастауыш мектептің бірі, ұлттық тарихи орын ретінде бекітілді. Оливер мен Леоланың үлкен қызы Линда Браун Томпсон 2018 жылдың 25 наурызында 75 жасында дүние салды. Оның қазасы туралы хабар таратқан БАҚ Браун ісінің орталық тұлғасы оның болғанын қате айтты, шындығында АҚШ Жоғарғы Соты біріктірген бес іс бойынша көптеген талапкерлердің мүддесі қорғалған болатын.