Уильям МакИлванни: Шотландияның әдеби өкілі

Кіріспе

Шотланд романисті, әңгімеші және ақын (1936–2015)

Уильям Ангус Макилванни (25 қараша 1936 – 5 желтоқсан 2015) – шотланд романисті, әңгімеші және ақын. Достары мен таныстары оны Гас деп білген. Макилванни – шұбар, бірақ поэтикалық әдебиетті қолдаушы; оның «Лэйдлоу», «Тони Вейчтің құжаттары» және «Жаралылар» шығармалары 1970-ші жылдардағы Глазго бейнесімен танымал. Ол «Тартан Нуардың әкесі» және Шотландияның Камюі деп есептеледі.

Өмірбаян

Макилванни 1936 жылғы 25 қарашада Килмарнок қаласында дүниеге келді, бұрынғы шахтердің төрт баласының ең кішісі болды. Ол Глазго университетінде ағылшын тілін оқып, 1960 жылы магистратураны бітірді. Әдеби қызметінен бөлек, Макилванни газеттерге үнемі жазып, 1986 жылы BBC Scotland телеарнасының футбол туралы деректі фильміне сценарийші және баяндаушы болды. Макилванни өмірі бойы берік социалистік көзқарастарын сақтап келді. Шотландиядағы жұмысшы табының көптеген өкілдері сияқты, ол Тэтчершілдікке қарсы болды. Кейіннен Тони Блэр мен Гордон Браун премьер-министрлік қызметтері кезінде Лейбористер партиясының орталыққа қарай бұрылуынан көңілі қалды. 2014 жылға қарай ол шотланд тәуелсіздігінің ең дұрыс саяси шешім болуы мүмкін екенін ойлай бастады. Оның қазасынан кейін SNP депутаты Никола Стерджен, жазушылар Иэн Ранкин және Ирвин Уэлш сияқты көптеген қоғам қайраткерлері оның шабыттандыратын жазуы мен әдепті мінез-құлқына құрмет көрсетті. "The Telegraph" газетінің некрологында: "Көптеген авторларға құрмет көрсетіледі. Көптеген авторлар құрметке лайық. Бірақ оны кім екені үшін де, жазғандары үшін де оны осылай сүйетін адамдар аз" делінген. 1967 жылы ол Джеффри Фабер атындағы сыйлықтың иегері атанды. "Дочерти" (1975) – депрессия жылдары батылдығы мен төзімділігі сынақтан өткен шахтердің портреті, ол Уитбред роман сыйлығын жеңіп алды. "Үлкен адам" (1985) – күнкөріс үшін жалаңаш қолғаппен жекпе-жекке шығатын жұмыссыз Дэн Скаулар туралы әңгіме. Екі романның да кейіпкерлері – Макилванниге тән, қатал, көбінесе зорлыққа бейім, өз табиғаты мен өмір жолымен күресетін адамдар. Роман 1990 жылы Дэвид Лиландтың режиссерлігімен, Лиам Нисон мен Билли Конноллидің қатысуымен фильмге бейімделді. Оның "Орна" (1996) романы Дочерти кейіпкерінің немересі Там Дочерти туралы баяндайды. Ол Солтир қоғамының "Жыл кітабы" сыйлығын жеңіп алды. "Лайдлоу" (1977), "Тони Вейчтің құжаттары" (1983) және "Ажыраңқы адалдықтар" (1991) – инспектор Джек Лайдлоуды бейнелейтін детективтік романдар. Автор "Тартан Нуар" терминін қабылдамаса да, "Лайдлоу" осы жанрдың алғашқы кітабы саналады. Макилванни сонымен қатар ақын болды, ол "The Longships in Harbour: Poems" (1970), "In Through the Head" (1988) және "Surviving the Shipwreck" (1991) өлеңдер жинақтарын жазды, соңғысында Т.С. Элиот туралы эссесін қоса журналистикалық материалдары да бар. Макилванни өзінің "Dreaming" атты әңгімесінің негізінде сценарий жазды (бұл әңгіме 1989 жылы "Walking Wounded" журналында жарияланған), ол 1990 жылы BBC Scotland телеарнасымен түсіріліп, BAFTA сыйлығын жеңіп алды. 2013 жылғы сәуірден бастап Макилваннидің жазбалары жеке, ойлы және өзекті мақалаларымен, сондай-ақ оның журналистикалық туындыларының үлгілерімен бірге жеке веб-сайтында жарияланып тұрды. Оның соңғы романы "Қараңғы қалдықтар" Иэн Ранкинмен бірлесіп аяқталды және 2021 жылдың қыркүйегінде жарық көрді. "Bloody Scotland" ұйымы ұйымдастыратын Макилванни сыйлығы оның құрметіне беріледі.

McIlvanney was born in Kilmarnock on 25 November 1936, the youngest of four children of a former miner, and attended school at Kilmarnock Academy. He went on to study English at the University of Glasgow and graduated with an MA in 1960. In addition to his literary career, McIlvanney wrote regularly for newspapers, and was a writer and narrator of the BBC Scotland football documentary Only a Game? in 1986. McIlvanney held onto his strong socialist views throughout his life. In common with many from working class backgrounds in Scotland, he was strongly opposed to Thatcherism. Later, he became disappointed by the shift of Labour towards the centre during the New Labour era under Prime Ministers Tony Blair and Gordon Brown and by 2014, he had ultimately come to feel in a hesitantly manner; that Scottish independence might be the best political solution. Following his death, a number of public figures, including SNP MSP Nicola Sturgeon, authors Ian Rankin and Irvine Welsh, paid tribute noting both his inspirational writing and his likeable and gentlemanly personality. The Telegraph obituary noted: "Many authors are admired. Many are respected. Few are loved as he was, for what they are as well as for what they have written." and won the Geoffrey Faber Memorial Prize in 1967. Docherty (1975), a portrait of a miner whose courage and endurance is tested during the depression, won the Whitbread Novel Award. The Big Man (1985) is the story of Dan Scoular, an unemployed man who turns to bare knuckle fighting to make a living. Both novels feature typical McIlvanney characters – tough, often violent, men locked in a struggle with their own nature and background. The novel was adapted into a film in 1990 directed by David Leland, starring Liam Neeson, and featuring Billy Connolly. His novel, The Kiln (1996), is the story of Tam Docherty, the grandson of the hero of Docherty. It won the Saltire Society Scottish Book of the Year Award. Laidlaw (1977), The Papers of Tony Veitch (1983) and Strange Loyalties (1991) are crime novels featuring Inspector Jack Laidlaw. Laidlaw is considered to be the first book of Tartan Noir, despite the author's calling the term Tartan Noire. McIlvanney was also a poet, and wrote The Longships in Harbour: Poems (1970), In Through the Head (1988) and Surviving the Shipwreck (1991), which also contains pieces of journalism, including an essay about T. S. Eliot. McIlvanney wrote a screenplay based on his short story "Dreaming" (published in Walking Wounded in 1989) which was filmed by BBC Scotland in 1990 and won a BAFTA. From April 2013, McIlvanney's writing was regularly published on his own website, which features personal, reflective and topical writing, as well as examples of his journalism. His final novel, The Dark Remains, was completed by Ian Rankin and released in September 2021. The McIlvanney Prize, awarded by Bloody Scotland, is named after him.

Пікірлер

Гиффорд, Дуглас (1976), Дохерти туралы шолу, Бернетт, Рей (ред.), Калгагус № 3, 58-59 беттер,
Эйтчисон, Джеймс (1983), Линдсей, Морис (ред.) басылымындағы «The Scottish Review: Arts and Environment» журналының 31-шы санында, 1983 жылғы тамыз, 60-62 беттерде «The Papers of Tony Veitch» туралы шолу.

Жұмысты тексеруге сілтеме

МакЛакки, Крейг. "Макилванниді зерттеу. Сыни және библиографиялық кіріспе", Scottish Studies International 28 (Гермерсхаймдегі Йоханнес Гутенберг университеті Майнцтың Шотландиялық зерттеулер орталығы), 1999. Ньютон, Кен. "Уильям Макилванни": Әдеби энциклопедия.

МакЛакки, Крейг. "Постколониалдық қарсылық: Макилваннидің "Үлкен адам" романындағы тап, жыныс және нәсіл", Revista Canaria de Estudios Ingleses (RCEI) 2002; 45: 151–67. МакЛакки, Крейг. "Уильям Макилванни және провокациялық куә: "Лейдлау" трилогиясындағы қарсылық", Revista Canaria de Estudios Ingleses (RCEI) 2000 қараша; 41: 87–101.