Кіріспе

Kingpin: Life of Crime – Xatrix Entertainment әзірлеген және 1999 жылдың маусым айында Interplay Entertainment баспасынан шыққан бірінші тұлғалық атыс ойыны. Ойын, қылмыс әміршісі Кингпиннің серіктестерімен жараланған және ұрып-соғылған ойыншы кейіпкерімен басталады, ал оқиға оның кек алуға деген құштарлығын көрсетеді. Колумбайн орта мектебіндегі трагедиядан кейін жарық көрген ойын, шығарылу уақытына байланысты көптеген пікір таластарын тудырды; нәтижесінде, сыншылардың оң бағалауларына қарамастан, АҚШ-тағы көптеген сауда орындары оны сатпады. Ойын Linux жүйесіне де көшірілді. 2020 жылы 3D Realms Interplay Entertainment компаниясымен бірлесіп, Kingpin: Reloaded деп аталатын ойынның жаңартылған нұсқасын шығаруға келісті. Алғашқы жоспар бойынша сол жылдың соңында шығарылуға тиіс болған, бірақ даму кезінде туындаған мәселелерге байланысты ойынның шығуы кейінге шегерілді. Ол, ақыры 2023 жылдың 5 желтоқсанында PC үшін жарық көрді.

Өмірбаян

Квазиретро кезеңде орналасқан «Кингпин» 1930 жылдарғы арт-деко стилінің қазіргі заманғы технологиялар мен идеялармен үйлесімін көрсетеді. Көптеген жаңалықтар арт-деко стилінде бейнеленген, мысалы, тікұшақтар мен монорельстік желілер. Ойын нұсқаулығында оқиға ешқашан болмаған өткен шаққа сілтеме жасайды. Суретші Виктор Антоновтың сөзіне сүйенсек, ойын бастапқыда «ганстерлік лебізбен Blade Runner сияқты» болып жоспарланған, бірақ Hip Hop тобы Cypress Hill жобаға тартылғаннан кейін, бұл ойын әлеміне әсер етіп, ғылыми-фантастикалық элементтер «нақты қала» пайдасына біртіндеп жойылды. «Кингпин» әлемі қаладағы қылмыс пен қылмыскерлер төңірегінде өрбиді. Ойын қаланың ең шұғыласыз және кедейлікке толы аймағы – Скидроуда басталады, бұл дистопиялық орын, онда халықтың құрамына толығымен қылмыстық элементтер, секс-жұмыскерлер және көшпенділер кіреді. Ойыншы кейіпкері осы жерде қалдырылады, себебі The Kingpin-нің лейтенанты Никки Бланконың қызметіндегі қарақшылар тарапынан ұрып-сапары салынған. Ойын ішінде түсіндірілмейтін себептермен Никки Бланко ойыншыны өзінің аумағынан мүлдем кетіруді қалайды, ал ұрып-сапару – егер ол қайта оралса, одан да жаман жағдайға түсуі мүмкін екенін ескерту. «Кингпин» – кек алу туралы ойын. Импровизациялық қару ретінде мырыш құбырдың бөлігін алып, ойыншы Никки Бланко мен Кингпинге қарсы қастандық жоспарлайды. Ойыншының даңққа көтерілуі мен кек алуға құштарлығы оны қаланың әртүрлі аймандарына жеткізеді: химиялық зауыттардан болат қорытқыштар мен пойыз деполарына дейін, соңында The Kingpin штаб-пәтері орналасқан Радио-Ситиге дейін. Ойынға «Pulp Fiction» және «The Big Lebowski» фильмдері әсер еткен, олардың көптеген диалогтары мен кейіпкерлері осы екі фильмнен алынған. Мысалы, басты қарсыласы «Кингпин» «Pulp Fiction» фильміндегі Марселус Уоллес кейіпкерінен үлкен шабыт алған. «Иса» деп аталатын босспен кездесу «The Big Lebowski» фильміндегі Джон Туртурро кейіпкерінің атымен де, мінезімен де ұқсас. Көптеген ойын емес кейіпкерлердің (NPC) диалогтары фильм кейіпкерлерінен алынған. Көптеген қарапайым NPC-лер «Бұл туралы ұмытыңыз» дейді, бұл «The Big Lebowski» фильмінен алынған тағы бір сөз, ал көптеген әйел NPC-лер «Pulp Fiction» фильмінен Джулс Уинфилдті цитаталап, «Бұл керемет, достар!» сияқты фразаларды қолданады.

Ойын процесі

Kingpin ойынының геймплеі әдепсіз тілмен толы диалогтарымен және зорлық-зомбылықтың жарқын бейнеленуімен ерекшеленді. Ойынға енгізілген бір идея – дененің нақты бөлігіне тигізетін зақым: басқа тиген оқ, аяққа тигеннен көбірек зиян келтіреді. Бұл мүмкіндікті толықтыру үшін, ойынның әрбір кейіпкерінің терісі деформацияланады, бұл кейіпкердің қай жерде және қаншалықты ауыр жарақат алғанын көрсетеді. Жарақат алған кейіпкерлер қанды ізі қалдырады, олардың ізінен оңай табуға болады. Ойыншының жалпы қорғаныс деңгейі болмай, қорғаныс үш түрге бөлінеді: шлем, дене бронясы және қалташалар, әрқайсысының жеке көрсеткіштері бар. Ойынның тағы бір инновациялық ерекшелігі – қаруды жаңарту мүмкіндігі. Ойындағы қаруды жақсарту үшін түрлі модификацияларды қолдануға болады. Мысалы, тапаншаның ату қуатын немесе ату жылдамдығын арттыру үшін түрлі өзгерістер енгізуге болады. Kingpin сонымен қатар бірінші тұлғадан ату ойындары үшін кеңейтілген NPC өзара әрекеттесуін ұсынады; ойыншы NPC-мен әрекеттесе алады және оң немесе теріс жауаптардың бірін таңдай алады. Бұл жаңа ақпарат алу, бандиттерді жалдау немесе жауды шабуылға итермелеу сияқты әртүрлі нәтижелерге әкелуі мүмкін. NPC-нің ойыншыға жауабы, ойыншының қаруы қынында сақталған ба, әлде шығарылған ба, соған да байланысты. Кейбір аймақтар, мысалы, барлар мен клубтар, бөлімдердің орталықтары ретінде қызмет етеді, ойыншыны қаруын түсіруге мәжбүрлейді. Ойыншы өзіне көмектесу үшін бандиттерді жалдай алады, ал кейбір жағдайларда бұл қажет, өйткені ойыншыға AI кейіпкерінің нақты дағдысы қажет болуы мүмкін. Тағы бір жаңа мүмкіндік – ақшаның енгізілуі. Жығылған жаулардан ақша табуға болады, оны кейін қару-жарақ пен оқ-дәрі сатып алуға болады, олар "Pawn O Matic" дүкенінде сатылады, ол әрбір бөлімде кездеседі (бесінші бөлімнен басқа). Ақша бандиттерді жалдау үшін де қолданылуы мүмкін.

Саундтрек

Kingpin ойынының саундтрегін Cypress Hill рэп тобы жасады, және олардың IV альбомынан үш трек кірді. Олар: "16 адам қалғанша", "Шахмат" және "Найзағай". Бұл тректердің толық нұсқаларымен қатар, вокалы жоқ инструменталдық нұсқалары да қосалқы тректер ретінде пайдаланылды. Cypress Hill ойынның дауыстық актерлік жұмысына да қатысты. Ойын шығар алдында, топтың "I Ain't Goin' Out Like That" әні 1998 жылғы алғашқы трейлерде қолданылды. "How I Could Just Kill a Man" әні де бастапқыда ойынға енгізілуі жоспарланған, бірақ жаңа IV альбомынан тректер пайдасына одан бас тартылды. Продюсер Дрю Маркхэмнің сөзіне сүйенсек, Cypress Hill-дің қатысуы команданы ойын әлеміне көбірек шындық пен қаталдық әкелуге ынталандырды. Ойынның Ұлыбританиядағы алғашқы шығарылымында, ойынмен бірге Ministry of Sound альбомы тегін қоса берілді.

Дау

"Кингпин" ойынындағы зорлық-зомбылықтың ашық бейнеленуі және көптеген арсыз сөздердің қолданылуы көптеген пікір қақтығыстарын тудырды. Ойын, Колумбайн орта мектебіндегі трагедиядан кейін шыққан алғашқы танымал бірінші тұлғадан ату ойыны болғандықтан, медиа назарын күрт арттырды. Сол кезде компьютерлік ойындар Конгресс пен лоббилік топтар тарапынан күшейіп келе жатқан қысымға тап болды, олар Колумбайн қылмыскерлеріне қандай әсер еткенін анықтауға тырысты. Әртүрлі конгрессмендер Xatrix компаниясынан ойынды тоқтатуды талап етті; ойын АҚШ Сенатының отырысында талқыланды және 1999 жылғы Ұлттық медиа және отбасы институтының зорлық-зомбылық видео ойындар туралы есебінде сынға ұшырады. Бұған жауап ретінде Xatrix парольмен қорғалған, "қауіпсіз" нұсқасын енгізді, бұл ойынның зорлық-зомбылық деңгейі төмендетілген және дөрекі сөздер өшірілген күйде ойнатылатынын білдірді. Xatrix сондай-ақ "Кингпин" ойынының ешқандай жағдайда, ешқандай түрінде кәмелетке толмағандарға бағытталмағанын немесе сатылмағанын мәлімдеді. Xatrix компаниясының бас директоры Дрю Маркхэм өзі орнату кезінде ескерту хабарламасын берді: "Америкадағы жастарға қатысты зорлық-зомбылық оқиғаларының соңғы кездеріне байланысты, сіздерге «Кингпин» ойынының бастапқы идеясы туралы білуіңізді қалаймыз. «Кингпин» ешқашан балаларға арналған емес. Бұл ересектерге арналған, ересектерге қатысты тақырыптарды қамтитын ойын. Балаларды «Кингпин» сатып алуға итермелеу немесе оларға сату мақсатында ешқандай әрекет жасалмады." Дегенмен, осы пікір қақтығыстарының салдарынан Best Buy, Wal Mart және Toys "R" Us сияқты көптеген сауда желілері ойынды сатудан бас тартты. Xatrix командасының мүшесі Грег Гудрич кейіннен: "Егер Electronics Boutique болмағанда, бұл ойын Солтүстік Америкада жарық көрмеген болар еді" деді.

Қабылдау

Ойын GameRankings сайтындағы шолуларға сәйкес оң бағалаулар алды. PC Data компаниясын сатып алып, АҚШ-тағы сатуды қадағалаған NPD Techworld 2002 жылдың желтоқсанына дейін АҚШ-та ойынның 76 189 данасы сатылғанын хабарлады. Ұлыбританияда ойын жақсы нәтиже көрсетті және ELSPA деректері бойынша қыркүйек айындағы ең көп сатылған компьютерлік ойын тізімінде бірінші орынға шықты. Қазан айында тізімде 6-шы орынға түсіп, қараша айында сәл көтеріліп 5-ші орынға ие болды, содан кейін тізімнен толығымен шығып кетті. Kingpin PC PowerPlay-дің "Үздік музыка" және "Үздік бірінші тұлға атыс (бір ойыншылық)" сыйлықтарына иегер болды, бірақ екеуі де Half Life-қа бұйырды. Kingpin сондай-ақ "Үздік ату ойыны" және "Бірінші тұлға атыс" санаттарында екінші орынды иеленді, ақыр соңында Quake III Arena және Aliens vs. Predator жеңіске жетті.

Мұра және Кингпин: қайта жүктелді

Kingpin-нің көп ойыншылы режимі 1990 жылдардың соңы мен 2000 жылдардың басында heat.net және Mplayer.com платформаларында қолжетімді болған. Кейіннен көп ойыншылы режим Gamespy Arcade-де орналастырылды. 2014 жылы Gamespy таратылғаннан кейін, көп ойыншылы режимді негізінен онлайн жанкүйерлер қауымдастығы басқара бастады, олардың үлкен мұрағаттық кітапханасында жүктемелер мен белсенді серверлер бар. Kingpin – Xatrix компаниясының соңғы ойыны болды; Kingpin шығарылған күні Xatrix Entertainment жұмысын тоқтатты. Кейіннен олардың командасының көпшілігі Gray Matter Studios құру үшін қайта бірікті. Kingpin-нің жалғасы 2004 жылы PC және Xbox платформалары үшін Interplay компаниясында жобаланды, бірақ жоба аяқталған жоқ. 2014 жылы Slipgate Studios-тың Фредерик Шрайбер Kingpin-нің ұзақ уақыттан бері жоғалған бастапқы коды мен жариялау құқықтарына қатысты сұрақтар көтерді. 2016 жылы Hervé Caen жауап беріп, Interplay әлі де ойынның құқықтарын ұстап тұрғанын растады, бірақ бастапқы код туралы ештеңе айтпады. Осы екі әрекеттесудің нәтижесінде 3D Realms (Шрайбер кейін жұмыс істейтін) компаниясы ойынды жаңартуға кірісті, ол 2020 жылдың қаңтарында Kingpin: Reloaded деп жарияланды. Бастапқыда сол жылы шығару жоспарланған, бірақ жоғалған бастапқы кодты қалпына келтіру үшін әзірлеушілер түпнұсқа ойынды кері инженериялауға мәжбүр болды, бұл шығарылымды кешіктірді. Kingpin: Reloaded ақырында 2023 жылдың 5 желтоқсанында PC үшін шығарылды, ал басқа платформалар үшін шығарылым күндері әлі хабарланбады.