Кіріспе
Әлемдегі арал елдері мен аумақтарының тізімі
Бұл арал елдерінің тізімі. Арал – сумен қоршалған құрлық (континенттен кіші). Көптеген арал елдері архипелагтарда орналасқан, мысалы, Индонезия, Жапония және Филиппин сияқты елдер мыңдаған аралдардан тұрады. Басқалары Барбадос, Доминика және Науру сияқты бір аралдан, Куба, Исландия және Шри-Ланка сияқты негізгі арал мен кішігірім аралдардан, Бруней, Доминика Республикасы, Шығыс Тимор және Ирландия Республикасы сияқты аралдың бір бөлігінен, немесе Ұлыбритания (Ұлыбритания және Ирландияның бір бөлігі) сияқты бір негізгі аралдан, бірақ басқа аралдармен шекарасы бар жерлерден тұрады. Тізімге сондай-ақ Жаңа Зеландиямен еркін қауымдасқан екі мемлекет – Кук аралдары мен Ниуэ, және аралдардағы аумақтарды де-факто бақылайтын, дипломатиялық мойындығы шектеулі екі мемлекет – Солтүстік Кипр және Тайвань кіреді. Барлығы 50 арал елі тізімге енгізілді. Австралия құрлықтық ел ретінде қарастырылады, сондықтан тізімге кірмейді, бірақ тарихи түрде құрлықтық шекарасы болмағандықтан арал елі деп аталды. Гренландия әдетте Жердегі ең үлкен арал деп есептеледі және аралдық аумақтардың бірі ретінде тізімделеді. Индонезия аумағы бойынша (1 904 569 км²) және аралдардың жалпы саны бойынша (17 504 арал) әлемдегі ең үлкен арал елі. Сондай-ақ, ол 270 миллионнан астам халқы бар әлемдегі ең көп халқы бар арал елі (халық саны бойынша Үндістан, Қытай және АҚШ-тан кейін төртінші орында). Кариб теңізіндегі Үлкен Антиль аралдарындағы Пуэрто-Рико ресми түрде АҚШ-тың инкорпорацияланбаған аумағы болып табылады. Оңтүстік Америка – арал елдері жоқ жалғыз мекенделген континент.
БҰҰ-ға мүше мемлекеттер және шектеулі түрде танылған мемлекеттер
ISO коды Географиялық конфигурация Геологиялық орналасу Аумағы (км²) Халық саны Халық тығыздығы (адам/км²) Географиялық орналасу Құрылуы/Тәуелсіздігі БҰҰ мүше мемлекеттері AGATG Екі негізгі арал (Антигуа және Барбуда аралдары) Континенттік жағажай 442 97 120 220 Кариб теңізі, Кіші Антиль аралдары 1981 жылдың қарашасы 1 BSBHS Архипелаг Континенттік жағажай 13 939 389 480 28 Атлант мұхиты, Лукая архипелагы 1973 жылдың шілдесі 10 BHBHR Архипелаг (Бахрейн аралының төңірегінде) Континенттік жағажай 778 1 641 170 2 109 Парсы шығанағы 1971 жылдың желтоқсаны 10 BBBRB Бір арал Континенттік жағажай 430 287 020 667 Кариб теңізі, Кіші Антиль аралдары 1966 жылдың қарашасы 30 BNBRN Үлкен аралдың бөлігі (Борнео) Континенттік жағажай 5 765 433 290 75 Теңіз Оңтүстік-Шығыс Азия 1984 жылдың қаңтары 1 CVCPV Архипелаг Океандық 4 033 549 930 136 Атлант мұхиты, Макаронезия 1975 жылдың шілдесі 5 KMCOM Архипелаг Океандық 1 861 850 890 457 Үнді мұхиты, Африка, Комор аралдары 1975 жылдың шілдесі 6 CUCUB Бір негізгі арал және бірнеше кіші аралдар (Хастар аралдары және т.б.) Континенттік жағажай 109 884 11 346 346 103 Кариб теңізі, Үлкен Антиль аралдары 1868 жылдың қазаны 10 1902 жылдың мамыры 20 CYCYP Үлкен аралдың бөлігі, бүкіл аралға де-юре егемендік (Кипр) Континенттік жағажай 9 251 888 005 96 Жерорта теңізі 1960 жылдың тамызы 16 DMDMA Бір арал Континенттік жағажай 754 71 810 95 Кариб теңізі, Кіші Антиль аралдары 1978 жылдың қарашасы 3 DODOM Үлкен аралдың бөлігі (Испаниола) және бірнеше кіші аралдар (Альто Вело, Каталина, Саона, Беата және т.б.) Континенттік жағажай 48 671 10 738 960 221 Кариб теңізі, Үлкен Антиль аралдары 1821 жылдың желтоқсаны 1 1844 жылдың ақпаны 27 TLTLS Үлкен аралдың бөлігі (Тимор) Океандық 14 919 1 293 120 87 Теңіз Оңтүстік-Шығыс Азия, Кіші Сунда аралдары 2002 жылдың мамыры 20 FJFJI Архипелаг Океандық 18 274 889 950 49 Тынық мұхиты, Меланезия 1970 жылдың қазаны 10 GDGRD Бір негізгі арал, екі тәуелділік (Карриаку және Пети-Мартиника) Континенттік жағажай 344 112 000 326 Кариб теңізі, Кіші Антиль аралдары 1974 жылдың ақпаны 7 HTHTI Үлкен аралдың бөлігі (Испаниола) және бірнеше кіші аралдар (Гонаве, Тортуга, Лес-Кеймиттер және т.б.) Континенттік жағажай 27 750 11 743 017 423 Кариб теңізі, Үлкен Антиль аралдары 1804 жылдың қаңтары 1 ISISL Бір негізгі арал Океандық 102 775 361 310 4 Атлант мұхиты, Солтүстік Мұзды мұхит 1918 жылдың желтоқсаны 1 1944 жылдың маусымы 17 IDIDN Архипелаг, оның ішінде ірі аралдардың бөліктері (Борнео, Жаңа Гвинея, Себатик және Тимор) Әртүрлі 1 904 569 270 625 570 142 Теңіз Оңтүстік-Шығыс Азия, Үнді және Тынық мұхиттары 1945 жылдың тамызы 17 IEIRL Үлкен аралдың бөлігі (Ирландия) және бірнеше кіші аралдар Континенттік жағажай 70 273 4 977 400 71 Атлант мұхиты, Британ аралдары 1922 жылдың желтоқсаны 6 JMJAM Бір негізгі арал және бірнеше кіші аралдар (Порт-Роял Кейс және т.б.) Континенттік жағажай 10 991 2 734 092 249 Кариб теңізі, Үлкен Антиль аралдары 1962 жылдың тамызы 6 JPJPN Архипелаг (Жапон архипелагы) Континенттік жағажай 377 976 126 264 930 334 Тынық мұхиты, Шығыс Азия 660 б.з.д. жылдың ақпаны 11 KIKIR Архипелаг Океандық 811 117 610 145 Тынық мұхиты, Микронезия 1979 жылдың шілдесі 12 MGMDG Бір негізгі арал Континенттік жағажай 587 041 26 969 310 46 Үнді мұхиты, Африка 1960 жылдың маусымы 26 MVMDV Архипелаг Океандық 298 383 976 1 289 Үнді мұхиты, Лаккадив теңізі 1965 жылдың шілдесі 26 MTMLT Екі негізгі арал (Мальта және Гозо аралдары) және басқа кіші аралдар Континенттік жағажай 316 502 650 1 591 1964 жылдың қыркүйегі 21 MHMHL Архипелаг Океандық 181 58 790 325 Тынық мұхиты, Микронезия 1979 жылдың мамыры 1 MUMUS Архипелаг Океандық 2 040 1 265 710 620 Үнді мұхиты, Африка, Маскарен аралдары 1968 жылдың наурызы 12 270 467 5 125 451 19 Тынық мұхиты, Полинезия 1907 жылдың қыркүйегі 26 455 97 630 215 Үнді мұхиты, Африка 1976 жылдың маусымы 29 SGSGP Бір негізгі арал, басқа кіші аралдар Континенттік жағажай 728 5 703 570 7 831 Теңіз Оңтүстік-Шығыс Азия 1965 жылдың тамызы 9 SBSLB Архипелаг Океандық 28 400 669 820 24 Тынық мұхиты, Меланезия 1978 жылдың шілдесі 7 LKLKA Бір негізгі арал, басқа кіші аралдар Континенттік жағажай 65 610 21 803 000 332 Үнді мұхиты, Оңтүстік Азия 1948 жылдың ақпаны 4 TOTON Архипелаг Океандық 748 104 490 140 Тынық мұхиты, Полинезия 1970 жылдың маусымы 4 TTTTO Екі негізгі арал (Тринидад және Тобаго аралдары) және басқа кіші аралдар Континенттік жағажай 5 131 1 394 970 272 Кариб теңізі, Кіші Антиль аралдары 1962 жылдың тамызы 31 TVTUV Архипелаг Океандық 26 11 650 448 Тынық мұхиты, Полинезия 1978 жылдың қазаны 1 GB or UKGBR Бір негізгі арал, екінші аралдың бөлігі (Ирландия), бірнеше шағын аралдар Континенттік жағажай 244 820 67 886 004 277 Атлант мұхиты, Британ аралдары 1707 жылдың мамыры 1 VUVUT Архипелаг Океандық 12 189 299 880 25 Тынық мұхиты, Меланезия 1980 жылдың шілдесі 30 Шешілмеген мәселелер CYCYP Үлкен аралдың бөлігі (Кипр) Континенттік жағажай 3 355 313 626 93 Жерорта теңізі 1974 жылдың шілдесі 20 TWTWN Бір негізгі арал және бірнеше кіші аралдар Континенттік жағажай 36 193 23 603 121 652 Тынық мұхиты, Шығыс Азия 1912 жылдың қаңтары 1 1949 жылдың желтоқсаны 7
1902 May 20 CYCYP Part of a larger island, de jure sovereignty over entire island (Cyprus) Continental shelf 9,251 888,005 96 Mediterranean Sea 1960 August 16 DMDMA One island Continental shelf 754 71,810 95 Caribbean Sea, Lesser Antilles 1978 November 3 DODOM Part of a larger island (Hispaniola), and several smaller islands (Alto Velo, Catalina, Saona, Beata, etc.) Continental shelf 48,671 10,738,960 221 Caribbean Sea, Greater Antilles 1821 December 1
1844 February 27 TLTLS Part of a larger island (Timor) Oceanic 14,919 1,293,120 87 Maritime Southeast Asia, Lesser Sunda Islands 2002 May 20 FJFJI Archipelago Oceanic 18,274 889,950 49 Pacific Ocean, Melanesia 1970 October 10 GDGRD One main island, two dependencies (Carriacou and Petite Martinique) Continental shelf 344 112,000 326 Caribbean Sea, Lesser Antilles 1974 February 7 HTHTI Part of a larger island (Hispaniola), and several smaller islands (Gonâve, Tortuga, Les Cayemites, etc.) Continental shelf 27,750 11,743,017 423 Caribbean Sea, Greater Antilles 1804 January 1 ISISL One main island Oceanic 102,775 361,310 4 Atlantic Ocean, Arctic Circle 1918 December 1 1944 June 17 IDIDN Archipelago, including parts of larger islands (Borneo, New Guinea, Sebatik, and Timor) Various 1,904,569 270,625,570 142 Maritime Southeast Asia, Indian and Pacific oceans 1945 August 17 IEIRL Part of a larger island (Ireland), and several smaller islands Continental shelf 70,273 4,977,400 71 Atlantic Ocean, British Isles 1922 December 6 JMJAM One main island, and several small islands (Port Royal Cays, etc.) Continental shelf 10,991 2,734,092 249 Caribbean Sea, Greater Antilles 1962 August 6 JPJPN Archipelago (Japanese Archipelago) Continental shelf 377,976 126,264,930 334 Pacific Ocean, East Asia 660 BC February 11 KIKIR Archipelago Oceanic 811 117,610 145 Pacific Ocean, Micronesia 1979 July 12 MGMDG One main island Continental shelf 587,041 26,969,310 46 Indian Ocean, Africa 1960 June 26 MVMDV Archipelago Oceanic 298 383,976 1,289 Indian Ocean, Laccadive Sea 1965 July 26 MTMLT Two main islands (Malta Island and Gozo) plus other smaller islands Continental shelf 316 502,650 1,591 Mediterranean Sea 1964 September 21 MHMHL Archipelago Oceanic 181 58,790 325 Pacific Ocean, Micronesia 1979 May 1 MUMUS Archipelago Oceanic 2,040 1,265,710 620 Indian Ocean, Africa, Mascarene Islands 1968 March 12 270,467 5,125,451 19 Pacific Ocean, Polynesia 1907 September 26 455 97,630 215 Indian Ocean, Africa 1976 June 29 SGSGP One main island, plus other smaller islands Continental shelf 728 5,703,570 7,831 Maritime Southeast Asia 1965 August 9 SBSLB Archipelago Oceanic 28,400 669,820 24 Pacific Ocean, Melanesia 1978 July 7 LKLKA One main island, plus other small islands Continental shelf 65,610 21,803,000 332 Indian Ocean, South Asia 1948 February 4 TOTON Archipelago Oceanic 748 104,490 140 Pacific Ocean, Polynesia 1970 June 4 TTTTO Two main islands (Trinidad Island and Tobago Island) plus other smaller islands Continental shelf 5,131 1,394,970 272 Caribbean Sea, Lesser Antilles 1962 August 31 TVTUV Archipelago Oceanic 26 11,650 448 Pacific Ocean, Polynesia 1978 October 1 GB or UKGBR One main island, part of second island (Ireland), plus several minor islands Continental shelf 244,820 67,886,004 277 Atlantic Ocean, British Isles 1707 May 1 VUVUT Archipelago Oceanic 12,189 299,880 25 Pacific Ocean, Melanesia 1980 July 30 States with limited recognition CYCYP Part of a larger island (Cyprus) Continental shelf 3,355 313,626 93 Mediterranean Sea 1974 July 20 TWTWN One main island, and several smaller islands Continental shelf 36,193 23,603,121 652 Pacific Ocean, East Asia 1912 January 11949 December 7