Кіріспе

Жиһазды төсемдеу, серіппелер, жіп және мата немесе былғарымен қаптау. Төсемдеу – жиһазды, әсіресе орындықтарды төсемдеу, серіппелер, жіп және мата немесе былғарымен жабу жұмысы. Бұл сөз төсемдеуге қолданылатын материалдарды да білдіреді. "Upholstery" сөзі орта ағылшын тілінен келген "upholder" сөзінен шыққан, ол матадан жиһаз жасайтын шеберді білдірген. Бұл термин үй, автомобиль, ұшақ және қайық жиһаздарына да қатысты, тіпті төсектердің жоғарғы қабаттарына да қолданылуы мүмкін, әсіресе олардың дизайнында елеулі айырмашылықтар болған жағдайда. Төсемдеумен айналысатын адамды төсемдеуші деп атайды. Шағырған төсемдеушіні кейде "аутсайдер" немесе "триммер" деп атайды. Дәстүрлі төсемдеуде спиральді серіппелер (1850 жылдан кейін), жануарлардың түктері (ат, шошқа және сиыр), кокос талшығы, сабан, сена, гессиан, зығыр матасы, вата және т.б. сияқты материалдар қолданылады және әр қабат қолмен жасалады. Ал қазіргі төсемдеушілер дакрон, винил, серпентин серіппелері сияқты синтетикалық материалдарды пайдаланады.

Тарих

Upholder – "тоқмашы" үшін қолданылатын ескі термин, бірақ ол жиһазды жаңадан жасаудың орнына жөндеумен байланысты сияқты (cobbler v. cordwainer). 18 ғасырдағы Лондонда upholders жиі интерьер декораторы ретінде жұмыс істеді, бөлменің ішкі безендірілімінің барлық аспектісіне жауапты болды. Бұл адамдар, 18 ғасырға дейін, жерлеу рәсімдері үшін тоқма, мата және керек-жарақтарды ұсынумен айналысқан құрметті компанияның мүшелері болды. 18 ғасырдағы Лондонның ірі жиһаз жасау серіктестіктерінде, әдетте, шкаф жасаушы тоқмашымен жұптасатын: Вил мен Кобб, Инс және Мейхью, Чиппендейл және Рэнни немесе Хейг. АҚШ-та Гранд-Рапидс (Мичиган) және Хикори (Солтүстік Каролина), Лонг-Итон (Ноттингемшир, Англия) сияқты жиһаз өндірісінің орталықтары болып табылады, және көптеген сапалы тоқмашыларды сол жерден табуға болады. Ноттингемширде сондай-ақ Webs Training Ltd компаниясы орналасқан, ол жиһаз өндірісі саласында шәкірттерді даярлауға маманданған оқу орталығы. Бұл шеберлер көне және заманауи жиһаздың көптеген үлгілерін жасауды немесе қайта жасауды жалғастыруда. Ұлыбританияда жиһазды қайта тоқу қызметі дамып келеді, көптеген шағын және ірі кәсіпорындар осы қызметтерді ұсынады.

Дәстүрлі

Дәстүрлі төсемнің тамыры ежелгі өркениеттерге барып тіреледі, онда жайлылық пен функционалдылықтың қажеттілігі жастықталған отыру беттерін жасауға әкелді. Ежелгі Египеттен бастап ежелгі Римге дейін, ертедегі төсемдердің басты мақсаты орындықтарға, орындықтар мен дивандарға жастық пен қолдау беру болды. Алайда, Еуропадағы Ренессанс дәуірінде төсем өнер формасы ретінде гүлдене бастады. Шебер қолөнершілер ұрпақтан ұрпаққа жеткен әдістерді пайдалана отырып, төсемді мұқият қолмен жасады. Дәстүрлі төсемнің ерекшелігі – қолмен жасалуы. Төсемшілер, немесе кейде «төсем жасаушылар» деп аталатындар, шикізатты тамаша жиһазға айналдыруға мүмкіндік беретін бірегей дағдыларға ие. Дәстүрлі төсем – тігін машиналарын, синтетикалық маталар мен пластикалық көбіктер ойда келгенге дейін ғасырлар бойы орындықтарды, орындықтар мен дивандарды жабу және жастықтау үшін дамыған қолөнер. Қатты ағаштан жасалған немесе торлы платформаны пайдалана отырып, төсем жасауға көктемдер, арқандар, жануарлардың түктері, шөптер мен кокос талшығы, жүн, гессиан, скреймдер, тоқалдар, байлау арқандары, соқыр тігіс, жоғары тігіс, ұсақталған материалдар мен вата қолданылуы мүмкін, бәрі де қолмен жасалады. Орта ғасырларда тұрмыстық интерьерлер ыңғайлырақ болды және төсем интерьерді безендіруде маңызды рөл атқарды. Безендірулер негізінен қазіргі кезде «жұмсақ жиһаз» деп санайтын нәрселерден тұрды, бірақ орындықтар мен орындықтар үшін жіптерден, кенептен немесе былғарыдан жасалған қарапайым платформалар, сондай-ақ әшекейленген жабындар да болды, бұл төсемделген жиһаздың бастапқы кезеңдерін көрсетті. 17 ғасырдың басында орындықтардың отыру бөліктері жастықталды, бірақ бұл төсем түрі әлі де қарапайым болды. Толтыру үшін арақ, шөп, қауырсын, бұғы, ешкі немесе жылқы шашы сияқты әртүрлі материалдар қолданылды, бірақ Англияда Ливери компаниясы ешкі мен бұғы шашын пайдалануға тыйым салды және бұзушылықтар үшін айыппұл салды. Толтыру ағаш платформаға үйіліп, үстіне әдемі мата мен шегелер қойылып, бекітілді. Бұл орындыққа қарай еңкейетін қарапайым күмбезді пішін жасады. Тек 17 ғасырдың соңында ғана төсемшілер толтыруды таратып, оны басқаруға мүмкіндік беретін әдістерді әзірлеуге кірісті. Бұралған жылқы шашы толтыру үшін жиі қолданылатын, оны тігістермен ұстап тұру оңай болды, бұл әдіс қамшы жасау техникаларынан алынған. Осылайша толтыру қабаттары тегіс таралып, бір орында тұрып қалады. Негізгі деңгейде, скваб жастықтарын тұмсықты байлау арқылы тұрақтандыруға болады. Орындықтардың алдыңғы жағында толтырылған жиектер пайда болды, бұл жастықтарды қолдау үшін және кейіннен бекітілген жоғарғы жапқыштың астында терең толтыруды ұстап тұру үшін пайда болды. Қазіргі кездегі «классикалық» төсем пішіндері мен техникалары 18 ғасырда гүлденді. Көркем сызықтары мен пропорциялары бар жақтаулар шебер орындалған төсеммен үйлесімді болды. Осы уақытқа дейін төсемшілердің техникалық білімі толтыруды тік және көлбеу сызықтар бойында басқаруға мүмкіндік берді, бұл жаңа деңгейдегі жайлылықты және қарапайым әдемілікті қамтамасыз етті. Кейінірек ғасырда жиектер зығыр немесе скреймнен жасалған бір бөлікке ауыстырылды, ол толтырылған орындықтан өткізіліп, жақтауға бекітілді. Сонымен қатар, жабық соқыр тігіс пен жоғары тігіс комбинациясы (жақ пен жоғарғы беттерді бірге тартып, толтыруды көтеріп, берік жоғарғы жиекті жасау) дамыды.

Автомобильдер

Автомобиль төсемшесі, сондай-ақ триммер, тренер немесе моторлы триммер деп аталады, кілеммен жұмыс істей алумен қатар, төсемде қажетті көптеген дағдыларды меңгереді. "Көлік құрастырушы" термині машина шассисін өндірушілер жасап, машина құрастырушыларға машина корпусын және ішкі жиһаздарын орнату үшін тапсырған кездерден бастау алады. Триммерлер тапсырыс бойынша, клиенттің тілегіне қарай жұмсақ жиһаз, кілем, жұмсақ шатыр және төбе астарларын жасаушы еді. Кейіннен, өңдеу шеберханалары көбінесе өндіріс желісінің бір бөлігі болды, өйткені өндіріс процесі жартылай білікті жұмысшылармен оңай басқарылатын шағын бөліктерге бөлінді. Бүгінде көптеген автомобиль триммерлері автомобиль дизайнында немесе клиенттерге жөндеу, қалпына келтіру немесе түрлендіру жұмыстарын тікелей жүзеге асыратын қосалқы нарықтағы шеберханаларда жұмыс істейді. Бірнеше жоғары сапалы автокөлік өндірушілері әлі де триммерлерді жұмысқа алады, мысалы, Aston Martin.

Коммерциялық

Бұл – кәсіпорындарға ұсынылатын тігіс жұмыстарының бір түрі. Мысалы, мейрамханалардағы диван-орындықтар, асханадағы орындықтар, бардағы орындықтар сияқты жабдықтар. Сонымен қатар, шіркеулердегі, оның ішінде қауым үшін арналған орындықтар мен банкеткалар, ауруханалар мен емханалардағы медициналық төсектер, хиропрактикалық төсектер, стоматологиялық креслолар және тағы да басқалар. Бұл типтегі тігіс жұмыстарына лоббилер мен күту залдарындағы отыру орындары да жатады. Кейбір сауда орындарында қабырғалар да тігіледі.

Теңізші

Кемеде отыратын орындықтарды, жастықтарды, кабина жиһаздарын, төбелік қаптамаларды және тіпті кемелердегі кілемдерді жөндеу немесе ауыстыру үшін төсемшілер шақырылуы мүмкін. Теңіздік төсемдердің ерекшелігі – ылғалдылық, күн сәулесі және интенсивті пайдалануды ескеру қажеттігі. Spradling және Morbern сияқты теңіздік винилдің көптеген көздері бар, және олар қазір жүздеген түстер мен стильдерде ұсынылады. Теңіздік винилдің әрбір стилі суыққа төзімділігі, тозуға төзімділігі және көбелдікке қарсы тұруы бойынша бағаланады. Тот басуды және аппараттық және бекіткіш элементтердің мерзімінен бұрын тозуын болдырмау үшін түйреуіштер, бұрандалар сияқты тот баспайтын болаттан жасалған аппараттық бұйымдар қолданылуы керек. Теңіздік қолданбаларда винилді бекітуге арналған ең жаңа өнімдер – Tenara жіптері мен Monel түйреуіштер. Қолданылатын ағаш теңіздік сапалы болуы тиіс. Әдетте, жоғары серпімділігі бар, жоғары тығыздығы бар пластик көбік, үстіне жұқа пластик қабат жабылып, тігістерден өтуі мүмкін суды тоқтату үшін қолданылады. Кішкентай жастықтар үшін жабық ұяшықты көбік қолданылады, олар кейде қауіпсіздік құралдары ретінде де қолданылуы мүмкін. Қайық орындықтарының эволюциясы – шығармашылық бейімделу мен технологиялық прогрестің сапары. Бастапқыда қайық жүргізушілер қарапайым ағаш орындықтарды немесе жалпақ беттерді пайдаланған. 20 ғасырда пластик және винил сияқты берік материалдардың пайда болуы орындықтардың дизайнында революция жасады, олардың беріктігі мен суға төзімділігін арттырды. Бұл өзгерістер әртүрлі және эргономикалық дизайнды жасауға мүмкіндік берді. 21 ғасырда технологиялық прогресс жоғары сапалы мүмкіндіктерді, мысалы, жастықтарды, ультракүлгін сәулелерге төзімді маталарды және жайлылықты арттыратын реттелетін параметрлерді енгізді. Кейбір заманауи орындықтар тіпті жылыту немесе массаж жүйелері сияқты сәнді мүмкіндіктермен жабдықталған, бұл қайық орындықтарының қарапайым элементтен күрделі, жайлы тәжірибеге айналғанын көрсетеді.