Мартинизм: Христиан мистицизмі мен эзотерикалық ілімдері

Кіріспе

Христиандық мистика мен эзотерикалық христиандықтың бір түрі – Мартинизм. Ол алғашқы адамның құлдырауы, оның өздігінен алшақталып, құдайлық бастауынан айырылып, материалистік күйге түсуі және оның соңындағы (немесе сөзсіз) қайта оралу процесі – «Қайта бірігу» туралы мәселелермен айналысады. Мистикалық дәстүр ретінде ол алғаш рет 1740 жылы Францияда Мартинес де Паскуали құрған масондық жоғары дәрежелі жүйе арқылы таратылды, кейін оның екі шәкірті Луи Клод де Сент-Мартин мен Жан Батист Виллермоз оны әртүрлі формада жаңғыртты. «Мартинизм» термині осы нақты ілімге де, 1886 жылы Огюстен Шабосо мен Жерар Энкоусс (қаламымен Папус) құрған қайта ұйымдастырылған «Мартинистік орденнің» үйретулеріне де қолданылады. Бұл термин дәстүрдің 18 ғасырда пайда болған кезде қолданылмаған. Бұл шатастырушы жағдай 18 ғасырдың соңынан бері проблема болып келеді, онда «Мартинизм» термині Луи Клод де Сент-Мартин мен Мартинес де Паскуалидің ілімдерін алмастырып қолданылып, ал біріншісінің еңбектері соңғысына жатқызылып келді. Мартинизмнің Огюстен Шабосо мен Жерар Энкоуске үздіксіз берілуінің құжатталған деректері әлі жоқ.

Қазіргі заманғы мартинизм

1905 жылы Ресей патшасы Николай II Папусты революционерлермен күресуде туындаған ішкі қиындықтар бойынша кеңес алу үшін Царское Селоға шақырды. Бірінші дүниежүзілік соғыс Орден үшін апатқа ұшырды. Папус, Орденнің көптеген басшылары сияқты, дәрігерлік міндеттерін орындау барысында майданда қаза тапты. Соғыстан кейін Орден дерлік жойылды, ал қалған мүшелері өзара бәсекелесетін топтарға бөлінді. Рене Генонның өзі Мартинист Орденіне қабылданды. 1906-1912 жылдар аралығында Генон Humanidad және Melchissedec Мартинист ложаларының мүшесі болды және L'Initiation, Revue Indépendante des Hautes Etudes Martinistes журналында мақалалар жариялады. 1908 жылдың 7-10 маусымында Парижде өткен және Папус ұйымдастырған Congrès Spiritualiste, сондай-ақ Виктор Бланшар, Пол Вё, Пол Шакорнак, Теодор Рейсс және Шарль Детре, Тедер есімімен белгілі болғандардың қатысуы Генон мен Папус арасындағы ынтымақтастықтың шыңына жетті. Алайда, Францияның Ұлы Шығысының інісі О. Понте Мартинист Орденінің заңдылығына күмән келтірді. 1909 жылы Генонның Мартинист Орденінің ішінде Ordre du Temple құруы, сондай-ақ оның Паленгиний есімімен гностикалық шіркеуге қатысуы Папус пен Генонның арасындағы қарым-қатынастың үзілуіне әкелді. Көптеген француз мартинистері Карл Вильгельм Наундорфтың француз тағына талап етуін қолдады. Олар Синархия қозғалысына қосылып, Виктор Бланшардың басшылығымен Ordre Martiniste et Synarchie (OM&S) құрды. Ежелгі Мистикалық Роза Кресті Орденінің (AMORC) екі Императоры Ральф Максвелл Льюис және Харви Спенсер Льюис Мартинист және Синархияға (OM&S) қабылданды. AMORC Императоры Харви Спенсер Льюис Америкадағы Бас инспектор және АҚШ-тағы Егемен Ұлы Шебер болып тағайындалды, сондай-ақ АҚШ-та ложалар құруға рұхсат берілді. Кейін Льюис Виктор Бланшард қажетті құжаттарды ұсына алмағандықтан, АҚШ-тағы OM&S жоспарын іске асырмауға шешім қабылдады. OM&S қызметі Мартинисттік бастамаларды таратумен шектелгені және Орденнің басқа қызметі болмағаны анықталды. Ол кезде Парижде Мартинист ложасы болған жоқ, ал Виктор Бланшар бастамаларын Fraternitae des Polaires ғибадатханасында өткізді. 1931 жылы Огюстен Шабосо Виктор Эмиль Мишеле және Люсьен Шамуэльге (1891 жылғы бастапқы Жоғарғы Кеңестің қалған екі мүшесі) қосылып, Папуспен бірге құрған Орденді қайта жандандырды. Дәстүрлі мартинизм мен пайда болған көптеген жаңа топтардың арасындағы айырмашылықты көрсету үшін олар өз қозғалысын Ordre Martiniste Traditionnel (OMT) деп атады. Виктор Эмиль Мишеле Ұлы Шебер болып сайланды, ал 1939 жылы Огюстен Шабосо оны 1946 жылы қайтыс болғанға дейін алмастырды. 1939 жылы AMORC Императоры Ральф Максвелл Льюис OMT-ден дәстүрлі мартинизмді АҚШ-қа әкелуді сұрады. Осылайша Льюис OMT-ның Егемен Легаты және Аймақтық Ұлы Шебері болып тағайындалды және Орденнің кеңеюі үшін қажетті жарғылар мен басқа да құжаттарды алды. Екінші дүниежүзілік соғыс Еуропадағы Орден үшін бірінші соғыс сияқты апатты болды. Нацистік режим барлық "окульттік" топтарды басып тастады және көптеген мартинистер концлагерлерде қаза тапты. Еуропадағы OMT және оның американдық тармағы, Дәстүрлі Мартинист Ордені (TMO) әлі де бар. Қазіргі уақытта TMO әлемдегі барлық дерлік еркін елдерде AMORC қорғауында жұмыс істейді. Мартинизмнің танымалдығы артып келеді, ал Интернеттің пайда болуымен бүкіл әлемде Мартинизмге қызығушылық білдіретін көптеген жаңа ордендер мен онлайн-топтар пайда болды. 1887 жылы Папус құрған Мартинист Ордені (L'Ordre Martiniste) Еуропа, Африка, АҚШ және Таяу Шығыстағы топтармен бүкіл әлемде жалғасып, дамиды.

In 1905, Tsar Nicholas II of Russia invited Papus to Tsarskoye Selo to ask for advice on domestic difficulties that he was facing with revolutionaries. The First World War was disastrous for the Order. Papus died on the battlefield fulfilling his duties as a doctor, as did many other leaders of the Order. After the war, the Order was almost extinct and the surviving members splintered into competing factions. René Guénon was himself initiated in the Martinist Order. In between 1906 and 1912, Guénon was a member of Martinist Lodges Humanidad and Melchissedec, and published articles in L'Initiation, Revue Indépendante des Hautes Etudes Martinistes. The Congrès Spiritualiste held in Paris on 7–10 June 1908, and organized by Papus, with the presence of Victor Blanchard, Paul Veux, Paul Chacornac, Theodor Reuss, and Charles Détré alias Teder took place at the peak of the collaboration between Guénon and Papus. However, the regularity of the Martinist Order was strongly questioned by Brother O. Pontet of the Grand Orient de France,. The creation by Guénon in 1909 of an Ordre du Temple within the premises of the Martinist Order, as well as his involvement in a Gnostic Church under the name Palingenius prompted the separation between Papus and Guénon. Many French Martinists supported Karl Wilhelm Naundorff's claims to the French throne. They joined the Synarchy movement and formed the Ordre Martiniste et Synarchie (OM&S) under the leadership of Victor Blanchard. Both Imperators of The Ancient Mystical Order Rosae Crucis (AMORC), Ralph Maxwell Lewis and Harvey Spencer Lewis were initiated into the Martiniste et Synarchie (OM&S). AMORC Imperator Harvey Spencer Lewis held the title of Grand Inspector for the Americas as well as Sovereign Grand Master Legate for the United States and was granted a charter to establish Lodges in the United States. Lewis later decided not to proceed with the OM&S plan for the U. S. due to the fact that Victor Blanchard was unable to produce all the required documentation. It turned out that the activities of the OM&S were limited to the transmission of various Martinist Initiations, and that the Order otherwise had no actual existence. There was no Martinist Lodge in Paris at the time and Victor Blanchard gave his initiations in the temple of the Fraternitae des Polaires. In 1931 Augustin Chaboseau joined Victor Emile Michelet and Lucien Chamuel (the other two surviving members of the original Supreme Council of 1891) to resuscitate the Order that they had founded with Papus. To emphasise the difference between traditional Martinism and the many new groups that had emerged, they named their movement the Ordre Martiniste Traditionnel (OMT). Victor Emile Michelet was elected Grand Master and Augustin Chaboseau succeeded him in 1939 until his death in 1946. AMORC Imperator Ralph Maxwell Lewis was asked by the OMT in 1939 to bring Traditional Martinism to the U. S. Lewis was thus appointed Sovereign Legate and Regional Grand Master of the OMT and received the necessary charters and other documents required in order to proceed with the Order's expansion. The Second World War was as disastrous for the Order in Europe as the first. The Nazi regime suppressed all 'occult' groups and many Martinists died in concentration camps. The OMT in Europe and its American branch, the Traditional Martinist Order (TMO) still exist. The TMO currently operates in almost every free country in the world under the protection of AMORC. Martinism is still growing in popularity, and with the advent of the Internet, many new orders and online groups expressing an interest in Martinism have emerged worldwide. The Martinist Order (L'Ordre Martiniste) founded by Papus in 1887 continues, and grows worldwide with Groups across Europe, Africa, the United States and the Middle East.