Кіріспе

Пирс бауырластар қоғамына қарсы, 269 U. S. 510 (1925) – АҚШ Жоғарғы Сотының маңызды шешімі, Орегон штатының барлық балалар мемлекеттік мектепке баруын талап ететін заңын жойды. Бұл шешім АҚШ Конституциясының он төртінші түзетуіне енгізілген Әділ сот процесі туралы ереженің қолданылу аясын кеңейтіп, жеке азаматтық құқықтарды мойындады. Бұл іс Жоғарғы Соттың 100-ден астам ісінде, оның ішінде Роу против Уэйд ісінде және апелляциялық соттардың 70-тен астам ісінде үлгі ретінде пайдаланылды.

Дәлелдері

Апелляция берушілердің адвокаттары – штат және округ прокурорлары үшін Уиллис С. Мур, ал губернатор үшін Джордж Е. Чемберлен мен Альберт Х. Путни – штаттың Орегон штатының балаларына білім беру ұйымдарын қадағалау және бақылау құқығына ең басты мүдделілік танытқанын айтты. Олардың бірі тіпті Орегон студенттерін «штаттың балалары» деп атады. Олардың пікірінше, штаттың азаматтар мен болашақ сайлаушылардың біліміне бақылау жасау мүддесі соншалықты зор, ол ата-аналардың балаларына білім беру ұйымын таңдау құқығын және баланың ата-ананың осы шешіміне әсер ету құқығын жоққа шығарады. Апелляция берушілердің бизнестің жоғалуы Конституцияның 14-шы толықтыруындағы құқықтарды бұзады деген талаптарына жауап ретінде, адвокаттар шағымданушылардың корпорациялар екенін, жеке тұлғалар емес екенін, сондықтан 14-шы толықтыру оларға тікелей қолданылмайды деп мәлімдеді. Сонымен қатар, корпорацияның табысы мүлік емес, демек Конституцияның 14-шы толықтыруындағы Әділ сот процесі туралы ережеге жатпайды. Ақырында, олар заң келесі жылдың қыркүйек айында күшіне енуі жоспарланғандықтан, сотқа шағымдану мерзімі ерте келді – қазіргі мәселені түзету үшін емес, болашақта тууы мүмкін қауіптен қорғану үшін. Шағымданушылар, Холл С. Ласк өкілдігімен, олар штаттың балаларының білімін бақылау құқығына қарсы емес екенін, тек білім беру жүйесін таңдау құқығын толық бақылауға құқығы бар екенін мәлімдеді:

«Штаттың барлық мектептерді дұрыс реттеу, оларды, олардың мұғалімдерін және оқушыларын тексеру, қадағалау және бағалау, барлық балалардың жасқа сай мектепке баруын талап ету, мұғалімдердің жақсы мінез-құлқы мен патриоттық сезімі болуын қамтамасыз ету, жақсы азаматтыққа қажетті белгілі бір пәндерді оқыту және қоғамдық игілікке зиян келтіретін нәрсені оқытуға тыйым салу туралы ешқандай сұрақ туындамайды». (268 АҚШ 510, 534)

Бұдан әрі, олар штат балаларының біліміне үлкен қызығушылық танытса да, бұл қызығушылық осындай білім беруді таңдау бойынша штаттың міндетті талаптарын қажет ететіндей күшті емес екенін айтты. Кез келген төтенше жағдайды қоспағанда, штаттың балаларының белгілі бір мектепке баруын немесе бармауын талап етуге құқығы жоқ екенін мәлімдеді.

Шешім

1925 жылдың 1 маусымында сот шешімін шығаруға дейін шамамен 10 апталық қарастырулар жүргізілді. Сот бірауыздан төменгі соттың шешімін және түзетілген Заңға қатысты бұйрыққа қанағаттандырды. Сот пікірін судья Джеймс Кларк МакРейнольдс жазды. Ол балалардың «мемлекеттің жалғыз құралы» емес екенін, ал еркіндік ұғымына қатысты американдық дәстүрлі түсінік мемлекеттің оқушыларды тек мемлекеттік мектептерден білім алуға мәжбүрлеуіне кедергі келтіретінін мәлімдеді. Ол бұл жауапкершіліктің баланың ата-анасына немесе қамқоршысына тиесілі екенін, ал мұндай таңдау жасау мүмкіндігінің Конституцияның XIV поправкасымен қорғалатын «еркіндік» екенін айтты. Мектептердің ата-аналармен жасасқан келісімдерінің XIV поправкамен қорғалатын мүлік болып табылатыны туралы пікірталасқа қатысты, МакРейнольдс мектептер корпорациялар болғандықтан, техникалық тұрғыдан мұндай қорғауқа құқығы жоқ екенімен келісті. Бірақ ол былай деді: «Олар қорғауға талап ететін бизнесі мен мүлкі бар. Апелляция берушілердің мектептерінің қазіргі және болашақ оқушыларына қатысты қолданып жатқан негізсіз қысым арқылы осы мектептердің жойылу қаупі туындап отыр. Бұл сот мұндай әрекеттерден туындаған залалдан қорғау үшін бар күшін жұмсады». (268 U.S. 510, 535)

МакРейнольдс сондай-ақ, кәсіпорындардың «мемлекеттің дұрыс билігін жүзеге асыруы» нәтижесінде бизнестің жоғалтылуынан қорғалуға жалпы алғанда құқығы жоқ екенімен келісті (268 U.S. 510, 535). Алайда, бірқатар тиісті бизнес және мүлік құқығына қатысты сот шешімдерін келтіре отырып, ол түзетілген Заңның қабылдануы осы мағынада «дұрыс билік» емес екенін және мектептер мен отбасылардың бостандығына заңсыз араласу екенін тұжырымдады. Апелляция берушілердің талаптары бойынша, сот ісін мерзімінен бұрын бастады, проблеманы түзетуге емес, алдын алуға тырысты деген шағымға жауап ретінде судья МакРейнольдс оларды тек шағымданушылар ұсынған дәлелдерге сілтеді, олар мектептерде оқушылар санының азайып бара жатқанын көрсетті.

Мұра

Бұл шешім Жоғарғы Соттың жеке бостандықтарды қорғауға тиісті процестің бар екенін мойындауының бастауын белгіледі; атап айтқанда, Сот он төртінші түзету жеке тұлғалардан басқа да ұйымдарға қолданылатындығын саналы түрде мойындады және ол қорғаған бостандықтар немесе құқықтар аясына жеке азаматтық бостандықтар кіретінін мойындады. Келесі жарты ғасырдың ішінде бұл тізімге үйлену, балалы болу немесе отбасылық өмірге қатысты жеке құпияны сақтау құқығы да қосылды. Пирс пен Сеңлілер қоғамы арасындағы сот ісіндегі заңның басты мақсаты шіркеу мектептерін жою болғандықтан, судья Энтони Кеннеди бұл істі Бірінші түзету негізінде де қарастыруға болатындығын айтты. Шындығында, бұл бауырластарды қорғаған адвокаттардың басты заңдық аргументі болды. Жеті күннен кейін, Гитлоу Нью-Йоркке қарсы іс бойынша Жоғарғы Сот Бірінші түзетудегі сөз бостандығы туралы баптың штаттарға да қолданылатынын растады. Ата-аналардың мемлекеттің араласуынсыз балаларының білімін бақылауға құқығы осы істен кейін кеңінен танымал болды, ал діни ұйымдар бұл құқықты мемлекет тарапынан белсенді түрде қорғады. Р. Скотт Эпплби American Journal of Education журналында бұл "ерекше либералды" білім беру саясатына әкелді деп жазды, онда діни мектептер мемлекеттік аккредиттеуден емес, тек "мемлекеттік денсаулық пен қауіпсіздік" заңдарынан ғана өтеді.