Александр Блок – Ресей ақыны, жазушы, драматург (1880-1921). Өлеңдері, публицистикасы, аудармаларымен танымал. Шәхматово маңындағы философиялық ізденістері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Орыс ақыны (1880–1921)
Russian poet (1880–1921)
Александр Александрович Блок (28 қараша 1880 [е.с. 16 қараша 1880] – 7 тамыз 1921) – орыс лирикалық ақыны, жазушы, публицист, драматург, аудармашы және әдеби сыншы.
Alexander Alexandrovich Blok (; 28 November 1880 [O. S. 16 November 1880]7 August 1921) was a Russian lyrical poet, writer, publicist, playwright, translator and literary critic.
Ерте өмір
Блок Санкт-Петербургте Александр Львович Блок пен Александра Андреевна Бекетованың зиялы отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Варшавада құқық профессоры болса, анасының әкесі Андрей Бекетов белгілі ботаник және Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің ректоры еді. Әке-шешесі ажырасқаннан кейін Блок Мәскеу маңындағы Шахматово имениесінде ақсүйек туыстарымен бірге тұрды, сол жерде ол Владимир Соловьевтің философиясын және сол кезде көпке танылмаған XIX ғасыр ақындары – Федор Тютчев пен Афанасий Феттің өлеңдерімен танысты. Бұл ықпалдар оның кейіннен Ante Lucem кітабына енген алғашқы жариялымдарына әсер етті.
Blok was born in Saint Petersburg, into an intellectual family of Alexander Lvovich Blok and Alexandra Andreevna Beketova. His father was a law professor in Warsaw, and his maternal grandfather, Andrey Beketov, was a famous botanist and the rector of Saint Petersburg State University. After his parents' separation, Blok lived with aristocratic relatives at the manor Shakhmatovo near Moscow, where he discovered the philosophy of Vladimir Solovyov, and the verse of then obscure 19th century poets, Fyodor Tyutchev and Afanasy Fet. These influences would affect his early publications, later collected in the book Ante Lucem.
Карьерасы мен некесі
1903 жылы ол әйгілі химик Дмитрий Менделеевтің қызы, актриса Любовь (Люба) Дмитриевна Менделееваға үйленді. Кейін ол оны өзінің әріптесі Андрей Белимен күрделі махаббат-нафрат қарым-қатынасына тартты. Любаға ол өзін танымал еткен "Стихи о Прекрасной Даме" (Сұлу әйел туралы өлеңдер, 1904) атты өлеңдер циклын арнады. Блок 1905 жылғы Ресей революциясын құлшыныспен қарсы алды. Өмірінің соңғы кезеңінде Блок саяси тақырыптарға баса назар аударды, өз елінің мессиандық тағдырын ойлады ("Возмездие", 1910–21; "Родина", 1907–16; "Скифы", 1918). 1906 жылы Михаил Бакунинге мақтау айтты. Соловьевтың ілімдерінің ықпалымен ол апокалипсистік алаңдаушылыққа ие болды және жиі үміт пен үмітсіздік арасында тербелді. "Жазда, 1917 жылы, мен күнделігіме былай деп жаздым: "Ұлы оқиға жақындап келе жатыр, бірақ ол қандай екені маған толыққанды ашылмады"", - деп жазды ол. Көптеген жақтастары үшін күтпегендей, ол Қазан революциясын осы апокалипсистік құштарлықтың соңғы шешімі ретінде қабылдады. 1917 жылдың мамырында Блок министрлердің заңсыз әрекеттерін тергеу үшін немесе Григорий Распутин туралы білетін адамдардың (Он үшінші бөлімнің) жауабын жазу үшін Төтенше комиссияның стенографисі болып тағайындалды. Орландо Фигстің сөзіне сүйенсек, ол тек тергеу кезінде ғана болды. 1917 жылдың қарашасында, Қазан революциясынан кейін бірнеше күн өткен соң, Ағарту комиссары Анатолий Луначарский 120 жетекші жазушы мен мәдениет қайраткерлерін кездесуге шақырды, олардың көпшілігі бойкот жасады. Блок Владимир Маяковский, Всеволод Мейерхольд және тағы екеуімен бірге бес адамның бірі болды. 1918 жылы Социалистік ғылымдар академиясы құрылғанда, Блок оның қатысушысы болды. 1918 жылы жазылған "Он екі" атты өлеңінде Ресей азамат соғысының қатал хаосындағы 12 Қызыл гвардияшы бейнеленген, олар елшілерге теңеледі, ал "Олардың алдында Иса Мәсіх жүреді". Осы ерте қолдауының арқасында, революцияға дейінгі діни бейнелеріне және кейінгі көңілсіздігіне қарамастан, Блок большевиктер тарапынан құрметке ие болды. 1923 жылы Леон Троцкий өзінің "Әдебиет және революция" кітабындағы бір тарауын Блокқа арнап, "Блок қазанға дейінгі әдебиетке жатты, бірақ ол одан асып түсті және "Он екі" деп жазғанда қазан сферасына енді. Сондықтан ол орыс әдебиеті тарихында ерекше орын алады" деді. Кеңес жазушыларының бірінші съезінде поэзия туралы ресми баяндамада Николай Бухарин Блокты "өте күшті ақын (оның) өлеңдері кескіндемелік монументалдыққа жетеді" деп мақтады, бірақ "Ол айқыш белгісімен ашылып жатқан революцияның бейнесін баталай да, сонымен бірге жын-перілерді де шығара алады деп ойлады, және ол соңғы сөзін айтпастан қайтыс болды".
In 1903 he married the actress Lyubov (Lyuba) Dmitrievna Mendeleeva, daughter of the renowned chemist Dmitri Mendeleev. Later, she would involve him in a complicated love hate relationship with his fellow Symbolist Andrei Bely. To Lyuba he dedicated a cycle of poetry that made him famous, Stikhi o Prekrasnoi Dame (Verses About the Beautiful Lady, 1904). Blok enthusiastically greeted the 1905 Russian Revolution. During the last period of his life, Blok emphasised political themes, pondering the messianic destiny of his country (Vozmezdie, 1910–21; Rodina, 1907–16; Skify, 1918). In 1906 he wrote an encomium to Mikhail Bakunin. Influenced by Solovyov's doctrines, he had vague apocalyptic apprehensions and often vacillated between hope and despair. "I feel that a great event was coming, but what it was exactly was not revealed to me", he wrote in his diary during the summer of 1917. Quite unexpectedly for most of his admirers, he accepted the October Revolution as the final resolution of these apocalyptic yearnings. In May 1917 Blok was appointed as a stenographer for the Extraordinary Commission to investigate illegal actions ex officio Ministers or to transcribe the (Thirteenth Section's) interrogations of those who knew Grigori Rasputin. According to Orlando Figes he was only present at the interrogation. In November 1917, a few days after the October Revolution, the People's Commissar for Enlightenment, Anatoly Lunacharsky invited 120 of the leading writers and other cultural figures to a meeting, which almost all boycotted. Blok was one of five to attend, along with Vladimir Mayakovsky, Vsevolod Meyerhold and two others. When the Socialist Academy of Social Sciences was established in 1918, Blok became a participant. His poem, The Twelve, written in 1918, describes 12 Red Guards in the violent chaos of the Russian Civil War, who are likened to the Apostles, while "Ahead of them, Jesus Christ goes." Because this early show of support, Blok continued to be honoured by the Bolsheviks, despite his pre revolutionary religious imagery, and his later disillusionment. In 1923, Leon Trotsky devoted a whole chapter of his book Literature and Revolution to Blok, saying that "Blok belonged to pre October literature, but he overcame this, and entered into the sphere of October when he wrote The Twelve. That is why he will occupy a special place in the history of Russian literature." Given the official report on poetry to the First Congress of Soviet Writers , Nikolai Bukharin praised Blok as "a poet of tremendous power (whose) verse achieves a chiselled monumentality " but added that "he thought that with the sign of the Cross he could bless and at the same time exorcise the image of the unfolding revolution, and he perished without having spoke his final word."
Денсаулығының нашарлауы
1921 жылы Блок Ресей революциясынан көңілі тоқты. Ол үш жыл бойы өлең жазбады. Максим Горькийге "адамзаттың даналығына сенімі" өшкенін айтты, ал досы Корней Чуковскийге неліктен енді өлең жаза алмайтынын түсіндірді: "Барлық дыбыстар үнсіз қалды. Ешқандай дыбыс жоқ екенін сезіп тұрсыз ба?" Бірнеше күннен кейін Блок астмамен ауырып қалды, ал бұрын скорбутқа шалдыққан еді. Дәрігерлер оны емделу үшін шетелге жіберуді ұсынды, бірақ оған елден кетуге рұқсат берілмеді. Горький Блоктың атынан виза сұрады. 1921 жылдың 29 мамырында Анатолий Луначарскийге жазған хатында: "Блок – Ресейдің ең ұлы ақыны. Егер сіз оған елден кетуге тыйым салсаңыз да, ол қайтыс болса, сіз бен серіктеріңіз оның өліміне кінәлі болады" деді. 1921 жылдың 23 шілдесінде Орталық Комитеттің Саяси бюросының мүшелері Блоктың елден кетуі туралы қаулыға қол қойды. Бірақ 29 шілдеде Горький Блоктың денсаулығы күрт нашарлағандықтан, онымен бірге әйеліне де рұқсат беруді сұрады. 1921 жылдың 1 тамызында Лиубовь Дмитриевна Блоктың Ресейден кетуіне рұқсатты Молотов бекітті, бірақ Горький 6 тамызға дейін ешқандай хабарлама алмады. Рұқсат 10 тамызда жеткізілді, алайда Блок 7 тамызда эндокардиттен көз жұмған еді. Блок Символизм поэзиясы үшін қазіргі заманғы тіл мен жаңа бейнелерді іздеп, ерекше көздерді пайдаланды: қалалық фольклор, балладалар (сентиментальді әндер) және "шастушка" деп аталатын халық әндері. Ол 1915-1920 жылдар аралығында концерттеріне жиі қатысқан Михаил Савояровтан шабыттанды. Академик Виктор Шкловский поэзияның қылмыстық жаргонмен және ирониялық стильде жазылғандығын, Савояровтың өлеңдеріне ұқсас екенін, осы арқылы Блок 1918 жылғы Петроградтың сөйлеу тілін бейнелегенін атап көрсетті.
By 1921 Blok had become disillusioned with the Russian Revolution. He had not written any poetry for three years. He complained to Maksim Gorky that his "faith in the wisdom of humanity" had ended, and explained to his friend Korney Chukovsky why he could not write poetry any more: "All sounds have stopped. Can't you hear that there are no longer any sounds?" Within a few days Blok became sick with asthma; he had earlier developed scurvy as well. His doctors requested that he be sent abroad for medical treatment, but he was not allowed to leave the country. Gorky pleaded for a visa on Blok's behalf. On 29 May 1921, he wrote to Anatoly Lunacharsky: "Blok is Russia's finest poet. If you forbid him to go abroad, and he dies, you and your comrades will be guilty of his death." A resolution on departure for Blok was signed by members of the Political Bureau of the Central Committee on 23 July 1921. But on 29 July Gorky asked permission for Blok's wife to accompany him, since Blok's health had deteriorated sharply. Permission for Liubov' Dmitrievna Blok to leave Russia was signed by Molotov on 1 August 1921, but Gorky did not receive notification until 6 August. The permission was delivered on 10 August, but Blok had already died of endocarditis on 7 August. Searching for modern language and new images, Blok used unusual sources for the poetry of Symbolism: urban folklore, ballads (songs of a sentimental nature) and ditties ("chastushka"). He was inspired by the popular chansonnier Mikhail Savoyarov, whose concerts during the years 1915–1920 were visited often by Blok. Academician Viktor Shklovsky noted that the poem is written in criminal language and in ironic style, similar to Savoyarov's couplets, by which Blok imitated the slang of 1918 Petrograd.
Музыкалық күйлер
Дмитрий Шостакович сопрано және фортепиано триосы үшін Александр Блок өлеңдеріне арналған "Жеті романс" ән циклын жазды, Op. 127. Миечислав Вайнберг сопрано мен фортепианоға "Өткен күндердің шекарасынан тыс" ән циклын жазды, Op. 50. Артур Лури "Алтын армандардың қасиетті орнында" хорлық кантата жазды. Александр Блок Георгий Свиридовтің сүйікті ақыны болды; "Петербург" (вокалдық поэма), "Түнгі бұлттар" (кантата) және "Қиын заманның әндері" (концерт) сияқты туындылар Блоктың поэзиясына жазылды. Евгения Иосифовна Яхина Блоктың бірнеше өлеңдерін музыкаға бөлді.
Dmitri Shostakovich wrote a late song cycle for soprano and piano trio, Seven Romances on Poems by Alexander Blok, Op. 127. Mieczysław Weinberg wrote a song cycle for soprano and piano, Beyond the Border of Past Days, Op. 50. Arthur Lourié wrote a choral cantata, In the Sanctuary of Golden Dreams. Alexander Blok was a favourite poet of Georgy Sviridov; such works as "Petersburg" (a vocal poem), "Nightly Clouds" (cantata) and "Songs From Hard Times" (concerto) were written to Blok's poetry. Yevgania Yosifovna Yakhina set several of Blok's poems to music.