Кіріспе
Бельгиялық суретші (1897–1994)
суретші
the painter
Пол Дельво (dɛlvo; 23 қыркүйек 1897 – 20 шілде 1994) – әйелдер, классикалық архитектура, пойыздар мен вокзалдар және қаңқалар бейнеленген арман тәрізді көріністерімен танымал бельгиялық суретші. Ол көбінесе сюрреалист деп есептеледі, бірақ бұл қозғалысқа тек қысқа ғана уақытқа қатысқан. Джорджо де Кирико мен Рене Магритт еңбектерінен әсер алған, бірақ өзінің фантастикалық сюжеттерін және гиперреалистік стилін дамытты, академиялық сурет салудың егжей-тегжейлі классикалық әдемілігін сюрреализмнің ерекше үйлесімдерімен біріктірді. Өмірі бойында Дельво «Жылаңаш пен қаңқа, киінген және киімсіз, ер және әйел, құштарлық пен қорқыныш, эротизм мен өлім – шындығында Дельвоның басты алаңдаушылықтары және оның кейінгі туындыларының негізгі тақырыптары [ ]» тақырыптарын зерттеді.
Ерте өмір және білім
Дельво 1897 жылғы 23 қыркүйекте Бельгияның Лиеж провинциясындағы Антейт қаласында (қазіргі Ванзе) дүниеге келді. Оның ата-анасы Брюссельде тұрғанмен, анасы бірінші баласын дүниеге әкелу үшін анасының үйіне барды. 1940 жылы туған үйі өртеніп жойылды. Әкесі Жан Дельво – Брюссель апелляциялық сотының табысты адвокаты еді. Анасы – музыкант Лоре Жамотт, ол оның өмірінде күшті, үстем тұлғаға айналып, балалық және жасөспірімдік құштарлықтарын бағындырып, бақылап, құдалады. Жас Дельво грек және латын тілдерін оқыды, Жюль Верннің туындыларын және Гомердің «Одиссея» поэмасын сіңірді. Оның өнері осы оқулардың ықпалында болды, алғашқы суреттері мифологиялық сахналардан бастау алды. Музыка сабақтары мектеп мұражайындағы бөлмеде өтті, онда әрдайым шыны шкафтағы адам қаңқасы тұрды. 1910-1916 жылдары ол Сен-Жиль афинейінде классикалық білім алды, онда орташа оқушы саналды. Бітірген соң ата-анасы оған Брюссельдегі кеме компаниясында кеңседе жұмыс табуға көмектесті. Бірақ көп ұзамай оның бизнеске немесе құқыққа қабілеті мен қызығушылығы жоқ екені анық болды, сондықтан суретші болғысы келсе де, Корольдік Көркем өнер академиясында сәулет өнерін оқуға рұқсат берілді. 1916 жылы ол Академияда оқуын бастады, алғашқыда сәулет және перспективалық сурет салудың негіздерін үйренді. Бірақ математикадағы нашарлығына байланысты оқудан шеттетіліп, бірінші жылдан кейін академияны тастады. Дельво болашақ мансабына алаңдап, уақытын пошта карточкаларын көшірумен өткізді. Анасы оған табиғаттан сурет салуға кеңес берді, 1919 жылы ол алғашқы акварель суреттерін, әсем көріністерін жасады. 1919 жылы Зеебрюггедегі отбасылық демалысында ол суретші Франц Кортенспен кездейсоқ кездесті. Дельво салған акварель пейзаждарды көрген Кортенс ата-анасына: «Сіздің ұлыңыз талантты, оның алдында зор болашақ тұр», – деді. Кортенс сәтсіз студентті Академияға оралып, сурет салуды оқуға ынталандырды, ал ата-анасы ақыры осы ұсынысқа келісті. 1919 жылы Дельво оралып, декоративті суретші Констант Монтальд (Пувис де Шаванннің бұрынғы шәкірті) және басқа да ұстаздардан білім алды. Суретші Альфред Бастиен және символист суретші Жан Дельвиль де Дельвоны қолдады, оның осы кезеңдегі жұмыстары негізінен натуралистік пейзаждардан тұрды. 1920-1921 жылдары ол Делвиллмен бірге Академияда оқып жүргенде міндетті әскери қызметін (кіші логистикалық кызметкер ретінде) өтеді.
Көркемдік мансап
Бастапқыда Дельвоға 19 ғасыр француз және бельгиялық академиялық сурет салу стилі әсер етті. 1920-1925 жылдар аралығында Дельво 80 сурет аяқтады. Оның алғашқы суреттері көбінесе пост-импрессионистік, күңгірт пейзаждар болды, сонымен қатар қараңғы, шұңқыр қалалық көріністерді де қамтыды, мысалы, «Люксембург станциясының теміржолшылары» (1922). 1924 жылы ол Брюссельдегі 15 Rue Ecosse (Schotlandstraat) мекенжайында ата-анасының үйінде студия құрды. 1925 жылы ол өзінің алғашқы жеке көрмесін Брюссельде өткізді. 1920 жылдардың аяғы мен 1930 жылдардың басындағы Дельво картиналарында пейзаждағы жалаңаш адамдар көрініс таба бастады және оларға Констан Пермеке, Густав Де Смет, Фриц Ван ден Берге және Джеймс Энсордың түстер палитрасы сияқты фламанд экспрессионистері қатты әсер етті. Бұл кезеңдегі оның жалаңаш суреттері мен портреттері сыртта немесе үй ішінде тұрғанда да қатты қойылады. 1920 жылдардың аяғындағы суреттерінің салыстырмалы түрде аз ғана сақталған, ал Дельво өзінің 50 картинасын кадрларды қайта пайдалану үшін жойғанын жазды. 1929 жылы Дельво алғаш рет Анна Мари де Мертелермен кездесті, оны «Там» деп атады, олар ғашық болды. Алайда, оның үстем анасы оны Тамнан ажырасуға мәжбүр етті, оны ешқашан көрмеуге уәде берді. Бұл жағдай Дельвоны қатты қайғыртты, ал оның суреттері оқшауланған, жалғыздыққа бой алдырды. 1932 жылы Дельво Брюссельдегі Миди жәрмеңкесіне барған кезде жаңа шабыт алды, онда медициналық қызығушылықтар жинағы болып табылатын Шпицнер мұражайында анатомиялық үлгілер мен аурулардың, соның ішінде сифилис ауруларының ерекше деформацияланған балауыз үлгілері көрсетілді. Сонымен қатар, көрмеде қызыл барқыт пердесі бар терезеде скелеттер мен механикалық тыныс алатын Венера фигурасы қойылған. Бұл көрініс Дельвоны қызықтырып, оның кейінгі шығармаларында көрінетін кейбір мотивтерді берді. Оның анасы 1932 жылы 31 желтоқсанда қайтыс болды. 1933 жылы стильдің өзгеруі 1926 немесе 1927 жылы алғаш рет кездескен Джорджо де Чириконың метафизикалық өнерінің әсерін көрсетті. Дельво әйелдері классикалық қираған жерлер мен қараңғы ормандардағы көріністерде күрделі костюмдерді киеді немесе жартылай жалаңаш. 1930 жылдардың ортасында Дельво өзінің бельгиялық әріптесі Рене Магритттің (1898–1967) кейбір мотивтерін, сондай-ақ, әдеттегі заттардың ең күтпеген жапсырмаларын көрсетудегі суретшінің өлі стилін қабылдауға кірісті. Дельво Магриттпен құрметпен, бірақ ыңғайсыз қарым-қатынас жасады, ол оның дәл қазіргі замандасы болды. Ол өзінің жас замандасы Балтустың (1908–2001) шығармаларын да бағалады. Дельво оның әсерін мойындап, де Чирико туралы былай деді: «Онымен мен мүмкін нәрсені түсіндім, дамуы керек климат, көруге болмайтын адамдардың көлеңкелері бар үнсіз көшелер климаты, мен ешқашан өзімнен сұрап көрмедім, ол сюрреалистік пе, жоқ па». 1934 жылы Дельво Сальвадор Дали, де Кирико және Магриттпен бірге Брюссельдегі Көркем өнер сарайында «Минотавр» атты көрмеге қатысты. 1936 жылы ол Магриттпен бірге Палажда жеке-жеке шоу өткізді, олар оң пікірлер алды. Дельво біраз уақыт бельгиялық сюрреалистік топпен байланыста болғанмен, өзін «сөздің схоластикалық мағынасында сюрреалист» деп санамады. Марк Ромбо суретші туралы былай деп жазды: «Дельво әрқашан өзінің балалық шағына жақын және артықшылықты қарым-қатынас жасады, бұл оның жұмысының негізгі мотивациясы және әрқашан сол жерде суға шығады. Осы «балалық шағы» оны өнеріне өлеңдік мән берген». 1937 жылы 16 қаңтарда әкесі қайтыс болды. Сол жылдың шілдесінде Дельво Сюзанна Пурналға үйленді; суретші кейін бұл тек ыңғайлы неке екенін айтты. Ол Италияға алғашқы сапарын жасады, келесі жылы ол жерге қайта оралады. Су қыздары мен мұхит жағалауындағы көріністер оның суреттерінде пайда бола бастады. Дельво өзінің жетілген көркем стилін 1937-1941 жылдар аралығында жетілдірді, бұл оның сублимацияланған құмарлықтарын және уақыт күшейген алаңдаушылығын көрсетеді. Суретші өзінің суреттеріндегі әрдайым ыңғайсыз көрінісі, скелеттер мен Жюль Верн романдарының әртүрлі ер кейіпкерлері, оның әдемі әйелдердегі жалаңаш бейнелеріне қарсы тұрып, бірте-бірте олардың сәнді сұлулығында тынышталды. 1940 жылы немістер Бельгияға басып кіріп, оны басып алған кезде, Дельво таяуларымен бірге сегіз күн бойы Па-де-Калеге кетіп, кейін Брюссельге оралды. Ол соғыс жылдарында үйінде тыныш жүріп, сурет салуды жалғастырды, бірақ Бельгияда ештеңе көрмеді. Оның «Қайғылы қала» (1941) картинасы оның қоршаған ортасының хаостық алаңдаушылығын және таңғажайып күнделікті әдетін көрсетеді. Дельво жиі Брюссельдегі Табиғат ғылымдары мұражайына барып, адам скелеттерін суреттеді. 1943 жылы Дельво өзінің суреттерінде тірідей тұрған және басқа скелеттермен немесе кейде жалаңаш әйелдермен әрекеттесетін бунақты скелеттердің біріншісін аяқтады. Соғыстан кейінгі жылдары Дельво неміс оккупациясы кезінде бастаған өнімді кезеңін жалғастырып, кейіннен оның беделін қалыптастырған көптеген жұмыстарды салған. 1945 жылдың қаңтарында Дельво Көркем өнер сарайында үлкен ретроспективтік көрме өткізді, онда 57 үлкен масштабты суреттер қойылды. «Көрермендердің және сыншылардың пікірі ара-жібірі болды, таң қалғандық пен түсінбеушілік арасында». 1946 жылы ол «Кариатидалар» және «Қара қала» суреттерінде көрсетілгендей, шамадан тыс перспективалармен және жазық сурет жазықтығымен эксперимент жасады. 1947 жылы ықпалды Джулиен Леви галереясы Нью-Йорк қаласында Дельво суреттерінің көрмесін ұйымдастырды, ол сыншылар тарапынан жақсы қабылданды. Алайда, оның екі суреті әдепсіз деп саланып, біреуі зардап шекті. 1947 жылдың тамызында Дельво Сен-Идесбальдтағы газет стендінде кездейсоқ кездесуде Тамды қайта кездестірді, олар жақын қарым-қатынастарын жаңартты. Келесі жылы Дельво өзінің бірінші әйелі Сюзаннадан ажырасып, Таммен бірге уақытша жаңа үйге көшті. 1951 жылы қайта біріккен жұбайлар Сен-Идесбальдтағы жағажай маңындағы құмды төбелерде шағын үй-студия салды. Жұбайлар 1952 жылдың 25 қазанында үйленді және Тамның 1989 жылы қайтыс болғанға дейін көп жылдар бойы ажыраспады. 1949 жылы Дельво Сен-Идесбальдтағы достарының үйінің алдына су қызын салу үшін темпераны қолданды. Алайда, содан бері фреска ауа райының әсерінен көп бөлігі жойылды. 1950-1962 жылдар аралығында Дельво Брюссельдегі Ла Камбр Ұлттық жоғары көркем және сәулет мектебінде «монументалды сурет салу» профессоры қызметін атқарды. 1950 жылдары ол скелеттермен орындалған бірнеше распятиелер мен түсіру сахналарын салған. Оның осы кезеңдегі суреттерінің кейбіреулері түске қарағанда сызыққа көбірек көңіл бөледі, монохромды болып келеді. 1954–1956 жылдары Дельво Брюссельдегі Жилбер Периердің үйіндегі қабырға панельдерінің сериясын жасау үшін Салкинмен бірлесіп жұмыс істеді. Олар грек-рим архитектуралық аясында заманауи немесе классикалық костюмдердеғы әйелдерді бейнеледі, бір панельде тек ер адамдардың тамақтанатын жері көрсетілді. 1954 жылы Дельво «Өнердегі фантазия» тақырыбындағы 27-Венеция биенналесіне қатысты. Ол скелеттермен орындалған діни сахналарын көрсетті, бірақ көрме кардинал Ронкалли (кейіннен Иоанн XXIII папасы) тарапынан ерестік үшін цензураланды. 1956 жылы Дельво классикалық архитектураның туған жері, Гомер мен Одиссеяның жері Грецияны барып көрді. Ол сондай-ақ Италияға барды, бұл оның классикалық аялар мен костюмдер тақырыбын күшейтті. 1958 жылы Дельво Ла Камбр студенттерінің тобын басқарып, 1958 жылғы Брюссель әлемдік көрмесінде («Экспо-58») «Бельгияның әдеби картасын» салған. Бұл Бельгия картасын және елмен байланысты жазушылардың туған, тұрған немесе жұмыс істеген жерлерін бейнелейтін майлы бояу болды, соның ішінде Шарлотта Бронте сияқты шетелдік авторлар да бар. Карта Бельгияның қалалары мен қалашықтарындағы әртүрлі орындарды көрсетеді және Дельва салған флейташылар мен су қыздарымен безендірілген...