Кіріспе

"Little Jack Horner" – ағылшын тіліндегі танымал балалар өлеңі. Ол Roud халық әндері тізілімінде 13027 нөмірмен тіркелген. Алғаш рет 18 ғасырда айтылған бұл өлең, бастапқыда оппортунизммен, әсіресе саясаттағы мүмкіндіктерді пайдаланумен байланысты болды. Моральдық принциптерді ұстанатындар ашкөздікті мақтайтын бұл өлеңге қарсы тұру үшін оны қайта жазып, кеңейтті. Джек Хорнер есімі, сондай-ақ, фольклорлық тақырыптағы басқа, көне өлеңге де қолданыла бастады. 19 ғасырда бұл өлеңнің Тюдор дәуірінде Томас Хорнердің адалсыздық әрекеттеріне сатирикалық сілтеме ретінде жазылғаны туралы мәлімдемелер пайда болды.

Күлкі

Джек Хорнердің пирогымен байланысты оқиғалары үш континенттегі әзілді және саяси карикатураларда жиі кездеседі. 1862 жылғы "Панч" журналының бір санында Авраам Линкольн тұтқынға алынған Нью-Орлеан қаласын пирогынан шығарып алады. Келесі ғасырда "Такома Таймс" газетінің бір нөмірінде орыс-жапон соғысы кезінде жапондық Джек орыс пирогынан әскери кемені тартып алып жатқаны бейнеленген. Басқа контекстерде, өлең Австралия саясатында "Мельбурн Панч" журналында; Канададағы теміржол жанжалында; Ирландиядағы табыс салығын төмендетуде; және Дэвид Ллойд Джорджтың партиялық саяси қорын қолдануында қолданылған. Осы ертегінің басқа да әзілді қолданыстары: Гай Уетмор Кэррильдің "Ересектерге арналған ана қаз" (Нью-Йорк, 1900) еңбегіндегі комикалық вариация, онда Джек өрік тасына тиіп тісін сындырады; және Ли Г. Крацтың "Ер адамдар дауысы үшін әзілді квартеттер" (Бостон, 1905) еңбегінде пирог мысыққа ұрланады.

Альтернативті тарихтар

The History of Jack Horner, Containing the Witty Pranks he play'd, from his Youth to his Riper Years, Being pleasant for Winter Evenings (18 ғасырдың ортасы) кітабында балалар өлеңінің қысқартылған нұсқасы бар, оны Джек өзі жазған деген пікір бар. Дегенмен, оқиғаның Тюдор дәуірінен келген "Фрайер мен бала" ертегісіне негізделгені және бұл енгізілудің мақсаты – тек Джек Хорнер есімін қолдануды дұрыстау екені байқалды. Кітаптың басты мақсаты – кейіпкер балалық шағын артта қалдырғаннан кейін оның өмірін баяндау. 19 ғасырда, аңыз таралып, өлеңнің Ричард Уайтингтің үй басқарушысы болған Томас Хорнер туралы екені айтыла бастады. Ол Англияның Генри VIII тұсында монастырлар жабылуға дейін Гластонберидің соңғы абысы болды. Абат, монастырь жойылмас бұрын, Хорнерді оншама поместье құжаттары жасырылған үлкен Рождестволық пирогпен Лондонға жіберді. Бұл пирог патшаны шіркеу жерлерін мемлекеттік меншікке беруден бас тартуға көндіру үшін сыйлық ретінде тағайындалған еді. Саяхат кезінде Хорнер пирогты ашып, Сомерсеттегі Меллс поместьесінің құжаттарын алып, өзіне қалдырды. Сондай-ақ, поместьеге Мендип тауларындағы қорғасын кендері кіргендіктен, өрік (plum) латын тіліндегі "plumbum" – қорғасын сөзімен байланысты екені айтылады. Мәліметтер Томас Хорнердің поместье иесі болғанын көрсетсе де, Меллс поместьесінің кейінгі иелері аңыздың рас емес екенін және Уэллс абаттан құжатты сатып алғанын мәлімдеді. Кейінгі екі роман, балалар өлеңінен өзгеше, ізгілік қаһарман Джек Хорнерді бейнелейді. Джеймс Джексон Рэйдің "Джек Хорнер екінші" (Лондон, 1887) романының бірінші тарауы алғашқы Джек Хорнердің мінез-құлқын сынап, оның ізгі есімдесінің артықшылықтарын көрсетеді. Мэри Спир Тиернанның "Жақсы бала" (Хоттон, Миффлин және компания, 1890) романындағы "Жақсы бала" кейіпкері де керісінше сипатталған. Рождество маусымында табылғандықтан осылай аталған американдық жетім. 20 ғасырдың екінші жартысында Джек Хорнердің психологиялық тұрғыдан зардап шеккен кейіпкер ретінде түсіндірілуіне қайта оралыс болды. Жона Барт өзінің "Жолдың соңы" (1958) романындағы дисфункционалды баяндаушы Джейкоб Хорнердің рөліне қатысты: "Ол сізге ең алдымен Кішкентай Джек Хорнерді еске түсіреді, ол да бұрышта отырып, өзін ақтауға тырысады". 2022 жылы ересек Джек Хорнер Universal Pictures / DreamWorks Animation студиясының "Puss in Boots: The Last Wish" мультфильмінде жаман кейіпкер ретінде пайда болады. Пирог бизнесінің иесі, ол енді өзін "Үлкен" Джек Хорнер деп атайды.