Кіріспе

Бір реттік үздіксіз жазылған орындау

Дауыс – бір реттік үздіксіз жазылған орындау. Бұл термин кино және музыка салаларында өндіріс сатыларын анықтау және бақылау үшін қолданылады.

Фильм

Киноматографияда түсірілім дегеніміз – белгілі бір кадрдың немесе "құрылымның" әрбір түсірілген "нұсқасы". Әрбір кадрдың түсірілімдері әдетте "бірінші түсірілімнен" басталады, және әрбір келесі түсірілімнің нөмірі артады (режиссер "екінші түсірілім" немесе "он сегізінші түсірілім" деп бұйырады) түсірілім аяқталғанға дейін. Фильм түсірілімдері көбінесе хлопушка тақтасының көмегімен белгіленеді. Оны шифер деп те атайды. Әрбір түсірілімнің нөмірі хлопушка тақтасына жазылады немесе бекітіледі, ол нақты түсірілімге дейін немесе оның басында қысқаша түсіріледі. Тек жалғастырушылықты бақылаушы және/немесе сценарийді бақылаушы мақұлдаған түсірілімдер ғана басылып, фильм редакторына жіберіледі.

Бір рет түсірілгендер

Бір кадрлық түсіру немесе бір рет түсіру – бұл түсірілген көрініс алғашқы ретте қанағаттанарлық нәтиже берген жағдай. Бұл қажеттілік тудырған жағдайларда (мысалы, қымбат арнайы эффекттерде) немесе сәттілік пен шеберліктің үйлесімі арқасында болуы мүмкін.

Ұзақ уақыт

Кейбір режиссерлер ұзақ, монтаждалмаған кадрларды қолдануымен белгілі. Альфред Хичкоктың "Жебе" фильмі әрқайсысы төрттен он минутқа дейін созылған тоғыз үзіліссіз кадрдан тұрады. Бұл түсірілім кезінде актерлердің кабельдер мен долли тректерінен асып өтуін, ал сахналық жұмысшылардың камера бөлмеде жылжыған кезде жиһаз бен реквизиттерді камераның жолынан жылжытуын қажет етті. "Ойыншы" фильмінің сегіз минуттық бастапқы кадрында адамдар басқа фильмдердегі ұзақ кадрлар туралы талқылайды. Александр Сокуровтың "Орыс сүмбісі" (2002) фильмі 90 минуттық бір кадрдан тұрады және цифрлық форматта түсірілген. Майк Фиггистің "Timecode" (2000) фильмі де 90 минуттық бір кадрдан тұрады, бірақ төрт камера бір мезгілде түсірілім жүргізді. Аяқталған фильмде төрт камера бұрышы бір мезгілде бөлінген экранда көрсетіледі, ал дыбыс бірінен екіншісіне ауысып, көрерменнің назарын бағыттайды.

Бірнеше рет түсіру

Басқа режиссерлер, мысалы Стэнли Кубрик, бір ғана сахнаны көптеген рет қайта түсіруді талап етуімен белгілі, бірде ол Шелли Дюваллдан "Нұрлы" фильмі үшін бір сахнаны 127 рет қайталауды сұрады. "Көздері кең жабық" фильмін түсірген кезде Кубрик Том Круздың есіктен өтуін 97 рет түсіруді талап етті. "Алтын асық" фильмінің режиссері және жұлдызы Чарли Чаплин кейіпкерінің шын мәнінде етік жеп жатқан сахнасын 63 рет түсірді – ол, шындығында, лакрицадан жасалған реквизит болды, және көп мөлшерде қант ішкені үшін инсулин шогынан ауруханаға жеткізілді. Чаплин "Қалалық жарықтар" (1931) фильміндегі бір сахнаны 342 рет түсірді. Кейде актерлердің өзі көп рет түсіруге себеп болады. Жас шебер" фильміндегі Джеки Чанның бір төбелес көрінісі соншалықты күрделі болғандықтан, оны аяқтау үшін 329 рет түсіру қажет болды. Режиссер Брайан Сингер "Күдіктілер" фильмінің актерлерінің полиция бөлімінде мұңды түрде болуын түсіруге бір күн бойы тырысты, бірақ актерлер жынды бола алмады және күліп, қиындықтар тудырып, түсірулерді бұзды. Ақырында Сингер жоспарын өзгертті және қылмыскерлердің полицияға деген жек көрушілігін көрсету үшін соңғы фильмдегі ең күлкілі кадрларды пайдаланды. "Қызу шашқылар" фильмін түсірген кезде режиссер Билли Уайлдер Мэрилин Монроның сөздерін жаттай алмауынан туындаған қайта түсірулерге қатты ашуланды.

Музыкалық жазба

Музыка жазуда, бір әнді немесе оның бөлігін жазу үшін жасалған бірнеше әрекет "кавер" деп аталады. Музыкалық каверлер де ретімен нөмірленеді. Толыққанды, қанағаттандырарлық кавер алу қажеттілігі, әсіресе көп тректік жазу және дауысты қайта жазу техникалары пайда болғанға дейінгі жылдары маңызды болды. Мысалы, толық хор немесе шумақ жазылмаса, сәтсіз әрекеттер "жалған бастамалар" деп аталады; көбінесе толыққанды, бірақ ұзақ әрекеттер "ұзақ жалған бастамалар" деп аталады. Бір жазу сессиясынан алынған бір әннің әртүрлі нұсқалары кейде "қосымша каверлер" (немесе балама каверлер) немесе жазбаның "мастер-копиясы" ретінде шығарылады. Қосымша каверлердің танымал мысалдары: The Beatles Anthology жинағы, Джонни Кэштің Bear Family жинағы және Johnny Cash: The Outtakes, сондай-ақ 1974 жылы RCA Victor компаниясы шығарған Элвис Преслинің жазбаларының балама каверлері. Көптеген жазылған орындаулардың музыкалық маңызын және олардың қалай ерекшеленетінін 1969 жылғы "To Know a Man" (Blue Horizon 7 66230) LP жинағынан көруге болады, онда легендарлық слайд-гитарист Элмор Джеймстің 1960 жылдардың басындағы соңғы екі сессиясы бар. Бұл өңделмеген студиялық таспалар, онда бірнеше тректердің толық және жартылай толық орындалған, тікелей жазылған нұсқалары бар. Сондай-ақ, музыканттардың естеліктері мен продюсермен сұхбаттары бар, олар орындау және жазу процесінің шығармашылық энергиясын көрсетеді.