Кіріспе

Англияның Эссекс графтығындағы қала
Assembly Now тобының әні

Леи-он-Си (/pron/, /l//iː// /), көбінесе жай ғана Леи деп аталады, Англияның Эссекс графтығындағы Саутхенд-он-Си қаласындағы қала және азаматтық приход. 2011 жылы оның халқы 22 509 адамды құрады.

География

Ли-он-Си Темза сағасының солтүстік жағында, шығысқа қарай Солтүстік теңіздің ашық суларынан бірнеше шақырым, ал оңтүстікке қарай Кент жағалауынан шамамен осы қашықтықта орналасқан. Қаланың жағалау аймағында Екі ағаш аралы табиғат қорығы және Белл-Уорфқа жақын орналасқан орталық жағалау бар. Таязда кезінде Лидің жағалауында кең батпақ алаптары мен шағын өзендер бар, олар Теңіздің терең су арнасына (Янтлет арнасы) қарай созылады. Ли Лондон орталығынан автомобиль және теміржол арқылы 64 шақырым қашықтықта орналасқан және Лондон маңындағы қалалар тобына жатады.

Шығу тегі

Археологиялық қазбалар нәтижесінде осы жерде римдік-британдық дәуіріне тән керамикалық ыдыстар мен монеталар табылған. Кем дегенде саксон кезеңінен бастап, Эссекс аймағының көп бөлігін (Рочфорд жүзін) жапқан орманды алқаптың арасындағы төбедегі кеңістік Ли (ағылшын-саксон тілінде Lee) деп аталған. Нормандық жаулау кезінде шағын экономикалық маңызы болған бұл жер туралы 1086 жылғы «Domesday Book» тізімінде «Легра» деген атаумен айтылады, онда 9 адам тұрғандығы және бұл жер Рочфорд жүзінде Ранулф Певерелдің меншігінде болғандығы көрсетілген. Әйет Климент шіркеуі 15 немесе 16 ғасырдың басында қайта салынған, бірақ шіркеудің пасторларының тізімі 1248 жылға дейін жетеді. Шіркеудің қабырғасы Кент тасы мен құмтастан қаланған, ал алдындағы портик қызыл кірпіштен тұрғызылған. Шіркеудің ортағасырлық құрылысы 19 және 20 ғасырдың басында кеңейтіліп, өзгерістер енгізілген. 1872 жылы C. F. Haywood шығыс жағын кеңейтті, 1897 жылы Эрнест Гелдарт оңтүстік қанатты қосты, ал 1913 және 1919 жылдары сэр Чарльз Николсон бірқатар түзетулер жасады. Батыстағы мұнара Темза сағасында кемелерге бағыт беру үшін маңызды белгі болып саналды, ал ғимараттың ішінде 18-20 ғасырларға жататын әдемі әйнектер сақталған. Ғимарат Historic England ұйымының ІІ* санаттық тізіміне енген, мұның басты себебі 19 және 20 ғасырлардағы қосымшалардың мұқият жасалғандығы. 1907 жылы бұзылған Ли Холл ортағасырлық поместье үйі, Ли мен Приттлвеллдің ежелгі шығыс шекарасына жақын орналасқан. 1837 жылы Лидің пасторы болған Роберт Иден ескі пасторлық үйді бұзып, орнына үлкен жаңа үй салдырып, 1838 жылы аяқтады. Бүгінде ғимараттың төрттен бірі Ли кітапханасы болып сақталған, ал қалған қанаттары Саутхенд муниципалитеті ғимаратты және оны қоршаған жерді сатып алғаннан кейін бұзылды. Пасторлық үй мен аумағы бір жерді алып жатқан, ал Иден жүргізген жұмыстардың ішінде Ректория Гровты қоғамдық жол ретінде құру да болды, ол бұрынғы жартас үстіндегі Шахмат жолы деп аталатын жолды алмастырды. Ли кітапханасы 1974 жылы ІІ санаттық мұражай ретінде танылды.

"Ескі Ли"

XI ғасырда Ли – шағын үйлер мен қоныстардан құралған шеткерлік елді мекен болды. 1086 жылғы "Соңғы сот кітабында" "су үстінде жері жоқ бес шағын шаруа" туралы жазылған, олар, әдетте, балық аулаумен айналысқан, осылайша Лидің балық шаруашылығы саласында мың жылға жуық тарихы бар екенін көрсетеді. Лидегі балық аулау қайықтарының негізгі уылдырығы моллюскалар мен ақ балық болған. Жергілікті траулерлердің көпшілігі бір кезде баулилер болды, ал Олд Лидің екі пабы – Питер Боат және Йе Олд Смак – өздерінің аттарын жергілікті балық аулау қайықтарының түрлеріне қарыз. Өзен жағасындағы "Олд Ли" немесе "Ескі қала" тарихи маңызы бар; ол бір кезде Лондонға қарайтын басты кеме жолы болды. Орта ғасырлардан бастап 20 ғасырдың басына дейін Ескі Лиде елді мекеннің базар алаңы мен бас көшесі (Ли Странд деп белгілі) орналасқан. Елизавета дәуірінің тарихшысы Уильям Камден (1551–1623) Лиді "әдемі, шағын қала және батыл теңізшілерге толы" деп сипаттаған. Алайда, 1740 жылдары Лидің терең суға қол жеткізуі тұнжыра бастады (Джон Уэсли куәландырғандай), және ауыл бекініс және порт ретінде құлдырап кетті.

Қазіргі заман

Бродвей 1870-1920 жылдар аралығында тұрғын үй көшесінен дүкендердің қатарына айналып дамыды, қала кеңейе бастаған кезде. 1920 жылдары Бродвей үлкен сарай – Блэк Хаус / Ли Хаустың (1620 жылы салынған) бұзылуы арқылы батысқа қарай кеңейтілді. 1983 жылы Ли өзінің «Ли Таймс» газетіне, ал 1996 жылы – қалалық кеңесіне ие болды. 1990 жылдар мен 21-ғасырдың басында Ли-он-Сиде тағы өзгерістер болды: қала сыртындағы, тәулік бойы жұмыс істейтін супермаркеттер мен сауда орталықтарының күшейіп, онлайн сауданың дамып, танымал болуы көптеген жергілікті бизнесті өзін-өзі қайта құруға мәжбүр етті, олар әлеуметтік орталарға айналды немесе қаланың өзгеретін халқына қатысты ерекше қызметтер мен тауарларды ұсынды. Ли-он-Си Лондонға жақындығы, жақын орналасқан Вестклифф және Саутхенд гимназиялары, спорт және өнер іс-шараларына қолжетімділік, дағдыларды дамытуға көптеген мүмкіндіктер, сондай-ақ ерекше сезім мен қауымдық рух сияқты факторларға байланысты Ұлыбританиядағы тұруға ең жақсы орындардың бірі деп жиі айтылады. Rightmove компаниясының 2018 жылғы сауалнамасы бойынша, Ли-он-Сиде адамдар ең бақытты өмір сүретін жер болып табылған. 2021 жылдың 15 қазанында жергілікті парламент депутаты сэр Дэвид Эмесс қаладағы Белфэрс методистік шіркеуінде сайлау округіндегі қабылдау кезінде қаза тапты. Саутхенд 2022 жылы Эмесске арналған ескерткіш ретінде қала мәртебесін алды.

Көлік

Ли-он-Си Лондон, Тилбери және Саутхенд тарам жолында Ли-он-Си теміржол станциясы орналасқан. Саутхенд-он-Си, Бенфлит, Кэнви Айленд, Базилдон, Рейли және Челмсфорд қалалары арасында күнделікті, тұрақты автобус қатынасы бар. Ұлттық және еуропалық бағыттарға жоспарланған рейстер жақын орналасқан Лондон Саутхенд әуежайынан орындалады. Қазіргі теміржол станциясы Олд-Ли маринасының батыс жағында орналасқан. 1934 жылы салынған, ол Белл-Уорфтың қарсысында болған бұрынғы станцияның орнын басты.

Басқару

Ли-он-Си – Саутхенд-он-Си қаласының бір бөлігі, және Белфэрс, Бленхайм Парк, Иствуд Парк, Ли және Вест-Ли сайлау округтерін қамтиды. Соңғы екі сайлау округі және Белфэрс және Бленхайм Парк округтерінің бірі Ли-он-Си қалалық кеңесінің аумағына кіреді, ол – азаматтық приход. Парламентте Саутхенд-Вест сайлау округінде Анна Ферт өкілдік етеді. 2011 жылғы халық санауы бойынша ауданның жалпы халқы 38 931 адамды құрады.

Мерекелер мен іс-шаралар

Бірнеше жыл сайын өткізілетін шаралар қалыптасып, дамыды, олардың ішінде Ли регатасы, Ли халық фестивалі және Ли суреттер жолы бар. Регата қыркүйек айының бір демалыс күнінде өтеді.

Мұражайлар мен галереялар

Ли мұра орталығы Ескі Smithy-де орналасқан және Ескі Ли мұражайы қызметін атқарады. Оны Ли қоғамы басқарады, сондай-ақ олар 1850 жылдарға дейін сақталған, қалпына келтіріліп, қайта салынған балықшының үйі – Плумбс коттеджін ашты. Old Leigh Art Studios – суретшілер студиялары бар коммерциялық галерея. Оны суретші Шила Апплтон және қыш өнеркәсібі шебері Ричард Бакстер 1991 жылы құрды. Кейіннен оларға суретші Иэн Смит және керамист Жули О’Салливан қосылды. Студиялар жыл сайынғы Ли суретшілер жолына қатысады.