Колумбияның Вальедупар қаласы: Географиясы, тарихы және мәдениеті
Valledupar
Вальедупар – Колумбияның Сесар департаментінің астанасы. Ауыл шаруашылығы, мал шаруашылығы, көмір өндірісі және өңдеу орталығы. Географиясы, тарихы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вальдепар (баʝeðuˈpaɾ) – Колумбияның солтүстік-шығысындағы қала және муниципалитет. Сесар департаментінің астанасы болып табылады. Қаланың атауы, Valle de Upar (Упар аңғары), осы аңғарды басқарған үнді кацик, Кацик Упардың құрметіне берілген. Вальдепар Сьерра-Невада-де-Санта-Марта және Серрания-дель-Периха таулары арасында, Гуатапури және Сесар өзендерінің жанында орналасқан. Қала Сесар департаменті мен Ла Гуахира департаментінің оңтүстік муниципалитеттері (бұрын Падилья провинциясы деп аталған) арасындағы маңызды ауыл шаруашылығы, мал шаруашылығы, көмір өндіру және агроөнеркәсіп орталығы болып табылады. Вальдепар Колумбия мәдениетінің символы саналатын валеннато музыкасының отаны ретінде әйгілі. Қалада «Валеннато аңыздары» фестивалі өткізіледі. 1980-ші жылдар, 1990-шы жылдар мен 2000-шы жылдардың басында Колумбияның қарулы қақтығысы кезінде қала көптеген адамдардың ұрлануына, мыңдаған адамның қоныс аударуына және қылмысты тоқтатудағы сәтсіздікке ұшырады. Вальдепарда Колумбияның ең қауіпсіз, заманауи түрмелерінің бірі орналасқан.
Valledupar (baʝeðuˈpaɾ) is a city and municipality in northeastern Colombia. It is the capital of Cesar Department. Its name, Valle de Upar (Valley of Upar), was established in honor of the Amerindian cacique who ruled the valley; Cacique Upar. The city lies between the mountains of the Sierra Nevada de Santa Marta and the Serranía del Perijá to the borders of the Guatapurí and Cesar rivers. Valledupar is an important agricultural, cattle raising, coal mining and agro industrial center for the region between the Departments of Cesar and southern municipalities of La Guajira Department, formerly known as the Padilla Province. Valledupar is notable as the cradle of vallenato music, representative of the Colombian culture. The city hosts the Vallenato Legend Festival. During the 1980s, 1990s and early 2000s, the city suffered during the Colombian Armed Conflict, with numerous kidnappings, thousands of people forced out and failure to control crime. Valledupar has one of Colombia's most modern maximum security prisons.
География
Вальледупар Сьерра-Невада-де-Санта-Мартаның оңтүстік-шығысында орналасқан. Орташа температурасы 28 °C. Жақын орналасқан экватор және салыстырмалы түрде биік жатқандықтан, мұнда әртүрлі климаттық аймақтар бар, ыстықтан бастап мәңгі қарға дейін. Вальледупардың ерекше географиялық ерекшеліктеріне Сьерра-Невада-де-Санта-Марта шыңдары, Кодацци, Эль-Гардиан, Охеда және Ла-Рейна кіреді. Көптеген өзендер оның қарлы таулары мен көлдерінен бастау алады: Аригуани, Аригуанисито, Бадильо, Кальдерас, Сесар, Куриба, Доначуи, Гарупал, Гуатапури, Вальледупар қаласымен шектесетін, және Мариангола. Вальледупар муниципалитеті солтүстігінде Ла-Гуахира департаментінің Риохаха және Сан-Хуан-дель-Сесар муниципалитеттерімен шектеседі. Оңтүстігінде Сесар департаментінің Эль-Пасо және Лос-Роблес-Ла-Пас муниципалитеттері орналасқан; шығысында Ла-Гуахира департаментінің Вильянуэва және Урумита муниципалитеттері, ал батысында Магдалена департаментінің Фундасион және Аракатака муниципалитеттері жатыр. Муниципалитеттің ауданы шамамен 4,977.96 км², оның ішінде 72,660 км² Архуакос үнді резерватына, 399.52 км² Когуи және Вива үнді резерватына, ал 425.60 км² Сьерра-Невада-де-Санта-Марта ұлттық паркіне тиесілі.
Valledupar is located southeast of the Sierra Nevada de Santa Marta. Its average temperature is 28 °C. Because of its relatively high altitude and proximity to the equator, it has a variety of environments, from warm heat to perpetual snow. Notable geographic features in Valledupar include the Sierra Nevada de Santa Marta's peaks; the Codazzi, El Guardian, the Ojeda and La Reina. Many rivers descend from its snowy peaks and lagoons; the Ariguani, Ariguanicito, Badillo, Calderas, Cesar, Curiba, Donachui, Garupal, Guatapuri, which borders the city of Valledupar; and the Mariangola. The Municipality of Valledupar is bordered on the north with the municipalities of Riohacha and San Juan del Cesar in the department of La Guajira. To the south are the municipalities of El Paso and Los Robles La Paz in the department of Cesar; to the east are the municipalities of Villanueva and Urumita, also in the Department of La Guajira; and to the west are the municipalities Fundacion and Aracataca, in the department of Magdalena. The municipality has an area of about 4,977.96 km², from which 72,660 km² pertain to the Arhuacos Indian Reserve, 399.52 km² to the Kogui and Wiwa Indian Reserve, and 425.60 km² to the Sierra Nevada de Santa Marta National Park.
Жануарлар дүниесі және өсімдіктер
Муниципалитет көптеген эндемикалық түрлерге мекендейді, олардың көпшілігі әлемдегі ең биологиялық түрлілігі жоғары аймақтардың бірі – Сьерра-Невада-де-Санта-Марта және Серрания-дель-Периха тауларының экожүйесінде тіршілік етеді. Соңғы кезде ашылған аралардың түрі Вальледупар ауылдық аймақтарында табылып, жергілікті Валенто музыкасына құрмет көрсетіп, Stelis vallenata деп аталды. Қаланың символдық құсы – Турпиал. Аймақта мекендейтін тағы бір ерекше құс – жыл бойы жеміс ағаштарында қанатын серпитін попугайлар. Колониялық дәуірде испандықтар аймаққа иттер, мысықтар, егеуқұйрықтар, тышқандар, ірі қара мал, жылқы, есектер, ешкілер және африкалық тауық, көгершіндер сияқты инвазивті еуропалық жануарларды әкелді. Испандықтар сонымен қатар бүкіл әлемнен көптеген өсімдік түрлерін енгізді, олардың ішінде манго ағаштары ерекше көзге түседі, ол қала мен муниципалитетте ең танымал ағашқа айналды. Дегенмен, қаланың символдық ағаштары – сары табебуяның екі түрі, халық арасында «Канагуате» және Пуй деп аталады. Бұл ағаштар құрғақ маусымда аймақты әйгілі сары гүлдерімен жауып тұрады. Аймақтағы жануарлар мен өсімдіктерді қорғау және бақылауға жауапты мекемелер – Колумбияның Қоршаған орта министрлігі, Цезар департаментінің әкімі бағынындағы жергілікті Corpocesar агенттігі және Колумбия Ұлттық полициясының Экологиялық полициясы. Сондай-ақ, басқа да коммерциялық емес ұйымдар осы мекемелермен ынтымақтастықта жұмыс істейді.
The municipality is home to numerous endemic species, mostly living in the ecosystem of the Sierra Nevada de Santa Marta and Serrania del Perijá mountains, one of the most biodiverse places in the world. The most recently discovered species of bees was found in rural areas of Valledupar and named Stelis vallenata in tribute to the local Vallenato music. The city's symbolic bird is the Turpial. Other notable birds that inhabit the region are the parrots that flock the fruit trees year round. During the colonial period, Spaniards introduced invasive European fauna into the region, such as dogs, cats, rats, mice, cattle, horses, mules, goats and gallineta africana, doves, among others. Spaniards also introduced numerous species of flora from all over the world into the region, most notably mango trees, which have become the most popular tree in the city and municipality. However, the symbolic trees of the city are two types of Yellow Tabebuia, colloquially called "Cañaguate" and Puy. These trees cover the region with their notorious yellow blossom flowers during the dry season. The entities in charge of protecting and controlling the fauna and flora in the region are the Colombian Ministry of Environment, the local decentralized agency Corpocesar, under the Governor of the Cesar Department and Environmental Police of the Colombian National Police. Other non profit organizations collaborate with these entities.
Климат
Вальдепар муниципалитетінің климаты биіктікпен анықталады. Аймақтың жартысы таулы, ал қалғаны Сьерра-Невада-де-Санта-Марта және Серрания-дель-Периха тау тізбектері арасындағы жазық дала. Жыл бойы аймақта екі құрғақ және екі жаңбырлы маусым болады, олар Эль-Ниньо және Ла-Нинья құбылыстарына байланысты өзгереді. Таулы аймақтың жоталары жаңбырлы маусымда қармен жабылып, күндер суық болады. Ауа райына қарай, бүкіл аймаққа жеңіл бұрқасын мен найзағай шабады. Кариб теңізіндегі жылдық дауыл маусымы аймаққа азды-көпті әсер етеді. Жаңбырлы маусымда өзендер мен су қоймаларының деңгейі көтеріліп, өсімдіктер жасыл, бұталы болады. Құрғақ маусымда өсімдіктер кеуіп, көбінесе сары түске енеді, ал су қоймаларының көлемі азаяды. 2013 жылы Колумбия Метеорологиялық институты IDEAM мәліметтері бойынша Вальдепар Колумбиядағы ең ыстық жер деп танылды.
Climate in the municipality of Valledupar is determined by altitude. Half of the region is mountainous and the rest is plains in between the mountain ranges of the Sierra Nevada de Santa Marta and the Serrania del Perijá. Throughout the year, the region has two dry seasons and two rainy seasons affected by El Niño and La Niña phenomena. The peaks of the mountainous region gets snow during the rainy season and much cooler days and depending on the weather, the entire region gets hit lightly by hailstorms and thunderstorms. The regions is slightly affected by the annual Caribbean hurricane season. The levels of rivers and bodies of water increase in the rainy season, and vegetation grows green and bushy. During the dry season, vegetation dries and turns mostly yellow, while bodies of water decrease in volume. In 2013, Valledupar was classified on average as the hottest place in Colombia, according to the Colombian Meteorological Institute, IDEAM.
Тарих
Испандықтар Упар аңғарына (Valle de Upar) жергілікті американдық индейлердің басшысы Упардың есімімен атады. Аймақты алғаш рет Педро де Бадильо зерттеді. Оны 1532 жылы Венесуэланың губернаторы, неміс Амброзиус Эхингер басып алды, ол Санта-Марта үкіметіне қарасты аумаққа шабуыл жасады. Қалаға 1550 жылы испан конкистадоры, капитан Эрнандо де Сантана негізін салды және оған ат қойды. Католик шіркеуі қаланы көбінесе Вальледупардың қасиетті патшаларының қаласы (Ciudad de los Santos Reyes de Valle de Upar) деп атады, себебі ол 6 қаңтарда, Epiphany күні, үш патшаның нәресте Исаға келген күні құрылған. Атауы біртіндеп Вальле Дупарға, содан кейін Вальледупарға өзгерді. Колонизация кезеңінен бері аймақ Кариб теңізі аймағынан импортталған тауарлардың орталығы және ішкі аймаққа тарату пункті болып келді. Испандықтар аймақ арқылы саяхаттап, кең шаруашылық құрды, негізінен импортталған еуропалық ірі қара мал (басқа да көптеген жануарлармен бірге) және егіншілікпен айналысты. Химила тайпасының көп бөлігі еуропалықтар әкелген жаңа жұқпалы аурулардың эпидемиясынан қайтыс болды; қалғандары мәжбүрлі еңбекке тартылып, көптегені шайқастарда қаза тапты. 1810 жылдың 22 мамырында Упар аңғарының шамамен 400 тұрғыны Испания монархиясына қарсы көтеріліп, мэр полковник Маркес де Вальде Хойосқа наразылық білдірді. Мэр көршілес Сан-Хуан-дель-Сесарға қашып кетіп, В. Руис-де-Гомеске басшылықты тапсырды. 1813 жылы Мария Консепсьон Лоперена де Фернандес де Кастро, бай жер иесі, Эл Либертадор Симон Боливардың революциялық армиясын үш жүз жылқымен қамтамасыз етуге көмектесіп, Испаниядан тәуелсіздік жариялады. 1850 жылы қала Вальдепар провинциясының астанасы болды, ал 1864 жылы Магдалена Федералды штатының Вальдепар департаментінің астанасы болып жарияланды. 1915 жылы Колумбияның біртұтас мемлекетінің саяси және әкімшілік бөлінісін қайта құрудан кейін Вальледупар Колумбия Құрама Штаттары кезеңінде Магдалена Федералды штатына қарасты Вальдепар провинциясының муниципалитеті деп жарияланды. Аймақ сол кездегі маңыздылығының төмендігіне байланысты елдің қалған бөлігінен салыстырмалы түрде оқшауланды. Колумбияның әртүрлі үкіметтерінің саяси күрестері көбінесе Богота сияқты үлкен қалаларда болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қала Еуропадан, әсіресе француз, неміс және италиялық иммигранттарды қабылдады. Кейіннен ол Таяу Шығыстан келген иммигранттарды өзіне тартты. 1956 жылы католик шіркеуі оны приход деп жариялады. 1967 жылы Колумбия Республикасы құрылғаннан кейін және Сесар департаменті құрылғаннан кейін Вальледупар оның астанасы болды. Аймақ бұрынғы президент Альфонсо Лопес Микельсеннің саяси қолдауымен тез дамыды, ол Сесар департаментінің алғашқы губернаторы және Колумбиялық Либералдық партиясының мүшесі болды. Вальледупар 1970-жылдары қарқынды экономикалық өсуі, әсіресе жергілікті тұрғындар "ақ алтын" деп атаған мақта өндірісінің арқасында "Кариб теңізінің таңғажайыбы" (sorpresa caribe) деп аталды. Вальледупар осы кезеңде Колумбияның экономикалық табысы бойынша екінші орынға ие болды. Өркендеумен бірге қалалық өсім мен әлеуметтік өзгерістер жүрді және қала осы жылдар ішінде өзінің мәдени ерекшелігін дамытты. Валенто музыкасының қайта жаңғыруы Колумбия мәдениетін көрсетеді. 1980-жылдардың ортасында бейбіт дамуды бұзған зорлық-зомбылық кезеңі басталды. Патриотикалық одақ (U. P.) деп аталатын күресіп жатқан солшыл саяси партияны банкир Ювенал Овидио Рикардо Палмера Пинеда басқарды. FARC және ELN-нің зорлық-зомбылықтарына қарсы тұру үшін және шамамен он бес жыл бойы Вальледупар қоғамын тұншықтырып, Колумбия әскерінің немқұрайлылығын қолдағаннан кейін, Вальледупардың көрнекті басшылары, жер иелері және осы ұйымдардың құрбандары өзін-өзі қорғау күштеріне қосылып, кейіннен AUC-ге бірікті және басқа "Валлентеанды" басшы ретінде тағайындады – Родриго Товар Пупо, сонымен қатар Хорхе 40 деп те танылды. Колумбия әскери күштері екі террористік ұйымды бақылауға немесе жоюға қабілетті ме, әлі белгісіз. Ұзақ жылдар бойы жалғасқан зорлық-зомбылықтан ауыл тұрғындары қалаға көшіп келді. Белгілі аймақтық басшылар өлтірілді, ал басқалары банкротқа ұшырады немесе аймақтан кетуге мәжбүр болды. Зорлық-зомбылыққа қарамастан, Сесар департаментінің астанасы болғаннан бері Вальледупар Сесар департаменті мен Ла Гуахираның оңтүстік бөліктері арасындағы аймақтың маңызды ауыл шаруашылығы және мал шаруашылығы орталығы ретінде дамыды. Бұл жерде аккордеон, кішкентай барабан (caja) және сырғанау аспаптары (guacharaca) бар vallenato музыкасының отаны ретінде ерекшеленеді. 1968 жылдан бастап сәуір айының соңында қалада жыл сайын төрт күндік фестиваль – Валенто аңыздары фестивалі (Vallenato Legend Festival) өтеді.
The Spanish named the Valle de Upar (Valley of Upar) after a legendary local Amerindian cacique, Upar, leader of the indigenous Chimila. The region was first explored by Pedro de Badillo. It was conquered in 1532 by the German Ambrosius Ehinger, governor of Venezuela, who invaded the area belonging to the government of Santa Marta. The city was founded in 1550 by the Spanish conquistador, Captain Hernando de Santana, who named it. The Catholic Church commonly referred to the city as Ciudad de los Santos Reyes de Valle de Upar (city of the holy kings of Valledupar) because it was founded on the 6th day of January, Epiphany, the day the three kings visited the infant Jesus. The name was gradually modified to Valle Dupar and then to Valledupar. Since the colonization period, the region has been a center for imports from the Caribbean area and distribution to the inland. Spaniards traveled through the area and established extensive farming, mainly rearing imported European cattle (among many animals) and agriculture. Much of the population of the Chimila Nation died from epidemics of new infectious diseases carried by the Europeans; survivors were worked at forced labor, and many died during battles. On May 22, 1810, some 400 inhabitants of the Cabildo of the Valle de Upar rebelled against the Spanish monarchy, protesting against Mayor Colonel Marques de Valde Hoyos. The mayor fled to neighboring San Juan del Cesar, leaving in charge V. Ruiz de Gomez. In 1813 independence from Spain was proclaimed by María Concepción Loperena de Fernandez de Castro, a wealthy land owner who helped supply three hundred horses to El Libertador Simón Bolívar's revolutionary army. In 1850, the city became capital of the Valledupar Province and in 1864 was elevated to capital of the Valledupar Department of the Federal State of Magdalena. In 1915, after the political and administrative division restructuring of the Unitarian Colombian State, Valledupar was proclaimed the municipality of the Valledupar Province, part of the Federal State of Magdalena during the United States of Colombia era. The region maintained relative isolation from the rest of the country due to its low importance at the time. The violent political struggles of the different governments of Colombia took place mostly in larger cities, such as Bogotá. During World War II, the city received many immigrants from Europe, especially French, Germans and Italians. Later it attracted immigrants from the Middle East. In 1956 it was proclaimed a parish by the Catholic Church. After the Republic of Colombia was created and the Department of Cesar was established in 1967, Valledupar became its capital. The region started developing quickly due to political support from the former President Alfonso López Michelsen, first governor of the Department of Cesar's and the Colombian Liberal Party. Valledupar came to be known as sorpresa caribe (the Caribbean surprise) because of its rapid economic growth during the 1970s, especially in cotton production, which local people called "white gold". Valledupar ranked second overall in economic profits for Colombia during this time. Urban growth and social change accompanied prosperity and the city developed its cultural identity throughout these years. The revival of the Vallenato music strongly symbolizes the culture of Colombia. A period of violence erupted during the mid 1980s, disrupting the peaceful growth. A struggling leftist political party, the Patriotic Union (U. P.), was led by a banker, Juvenal Ovidio Ricardo Palmera Pineda. To counter FARC and ELN's abuses, and after approximately fifteen years of asphyxiating Valledupar's society and supporting negligence by the Colombian military, some prominent leaders of Valledupar, landowners and those victims of these organizations decided to become part or promote, self defense forces that later on affiliated with the AUC and assigned another "Vallenatean" as leader Rodrigo Tovar Pupo a. k. a. Jorge 40. It is still uncertain if the Colombian military can control the two terrorist organizations or dismantle them. Because of the longstanding violence, many rural people migrated into the city. Prominent regional leaders have been killed; others were forced into bankruptcy or out of the region. Despite the violence, since it became capital of the Department of Cesar, Valledupar developed as an important agricultural and cattle raising center for the region between the departments of Cesar and southern parts of La Guajira. It is most notable as the cradle of vallenato music, which is played with accordion, a small drum (caja) and a scraping instrument (guacharaca). Since 1968 at the end of April, the city has held an annual four day festival, the Vallenato Legend Festival.
Ұлттар
Таирона мәдениетінің бір бөлігі болып табылатын үш америкалық индей тайпасы осы аймаққа жақын Үнді резервацияларында қоныстанған, олардың барлығы Сьерра-Невада-де-Санта-Марта атымен аталады: Архуако резервациясы (18 500 адам); Канкуамо қорығы (12 000 адам) және Коги Вива қорығы (4 500 адам). Америкалық индей мәдениеттері дәстүрлі өнер мен қолөнерге, сондай-ақ көптеген егіншілік тәжірибелерге үлес қосты. Африкалықтар тамақ, дін және музыкаға, ал еуропалықтар сәулетке, католик дінінің дамуына және басқа да салаларға, әсіресе испан отаршылдығы дәуірінде үлкен әсер етті. Валенто музыкасы – осы үш мәдениеттің креолдық қосылысы: еуропалық аккордеон, африкалық барабан мен соққы аспаптары және америкалық индейлердің "гуахаракасы". 1940-1950 жылдары Екінші дүниежүзілік соғыстан немесе әлеуметтік дағдарыстардан қашуға тырысқан еуропалық иммигранттардың кезегі келді, олардың көпшілігі Испания, Германия және Франциядан келген. 1960 жылдардың басынан бастап қалаға Таяу Шығыстан иммигранттар толқыны құйыла бастады. Жергілікті халық оларды мейіріммен "Түркілер" деп атады. Иммигранттар қабылданып, қоғамға енігіп, Валледупардың дәстүрлі отбасыларымен үйленуде.
Three groups of Amerindians, part of the Tairona culture, are based near this region inside Indian reserves, all named for the Sierra Nevada de Santa Marta: the Arhuaco Reserve (pop. 18,500); the Kankuamo Reserve (pop. 12,000) and the Kogi Wiwa Reserve (pop. 4,500). The Amerindian cultures have contributed traditional arts and crafts, as well as many crop management. Africans contributed to the food, religion and music and Europeans contributed to architecture, growth of the Catholic religion and other aspects, especially that of the Spanish colonial period. The Vallenato music has been a creole fusion of these three cultures; the European accordion, the African drum and percussive elements, and the "guacharaca" from the Amerindians. Other waves of European immigrants came during the 1940s to 1950s while trying to escape World War II or social crisis; mostly from Spain, Germany and France. From approximately the 1960s, waves of immigrants from the Middle East started arriving in the city. They have been sympathetically nicknamed Turcos (Turks) by locals. Immigrants have been welcomed and are able to become part of society, marrying into traditional Valledupar families.
Экономика
Вальледупар экономикасы негізінен саудаға, бөлшек саудаға және қалалық аймақтағы банк қызметіне негізделген, басты назар қызмет көрсету саласы мен төрт күндік Валленто аңыз фестивалі кезіндегі туризмге берілген. Қала сонымен қатар жақын орналасқан екі көмір шахтасы – Серрехон (Ла Гуахира) және Драммонд (Сесар) үшін іскерлік орталық болып табылады. Аймақтың экономикасы сондай-ақ негізгі секторға сүйенген: ауыл шаруашылығы мен мал шаруашылығы – жергілікті экономиканың тарихи тірегі. 1970 жылдары аймақ әлемдік сұраныс жоғары болған кезде мақтаның көптеп өндірілуінің арқасында экономикалық өркендеуді басынан өткерді. Бұл Вальледупардың жаңғыруына көмектесті және ол біраз уақытқа Колумбиядағы ең өнімді екінші аймаққа айналды. Мақта өндірісінің өсуі 1980 жылдары, зорлық-зомбылық жылдары мақта өндірісінің төмендеуіне байланысты аяқталды. Соның салдарынан экономикалық құлдырау көптеген адамдарды қарызға батып, банктерге қарыздарын төлей алмайтын жағдайға жеткізді. Осы жылдары маримберолар, яғни марихуана сатушылар, АҚШ-та жоғары сұраныс болғандықтан, марихуананы өндіріп, экономикалық өркендеуге үлес қосты. Вальледупар негізінен мақта, күріш, пальма майы, темекі, кофе, какао және басқа да ақшалай дақылдар өндіреді. 20-шы ғасырдың соңынан бері қала Ла-Ягуа-де-Ибирико және Эль-Пасо аймағындағы көмір өндірісін дамыту арқасында Сесар департаментінің артықшылығына ие болды. Екінші сектор бірнеше ауыл шаруашылығы өнімдері мен ірі қара малдан алынған өнімдердің өркендеуіне мүмкіндік берді. Террористік топтар әлі де бар және жергілікті экономикаға әсер етеді: FARC, ELN және бұрынғы AUC, көбінесе заңсыз есірткі саудасынан қаржыландырылады. Басқа мафиялық топтар – BACRIM аймақта дамып, есірткі өндіруден Венесуэладан отын және басқа да өнімдерді заңсыз саудалауға көшті. Бұл топтар аймақтағы есірткі бизнесіне үлес қосады. Олар осы аймақта көп мөлшерде апиын мен марихуана өсіреді. Аймақ технологияны қолдану арқылы заманауи қалаға айналуға ұмтылуда. Шағын көлемде экономиканың басқа да көздері: балық аулау, көлік, құрылыс, өнеркәсіптік өндіріс, электр энергиясы мен газ, сауда, қонақ үй индустриясы, үкімет, жылжымайтын мүлік, білім беру, денсаулық сақтау және тұрмыстық қызметтер. Валленто аңыз фестивалі Вальледупар экономикасына тигізген әсерінің арқасында экономикалық маңызға ие болды. Фестиваль туристік индустрияның маңызды бағытына айналды және басқа да жергілікті өнімдерді насихаттауға мүмкіндік береді. Аймақтың заманауи өнер және қолөнер бұйымдары, экотуризм және ас мәдениеті қонақжайлылық индустриясының өсуіне үлес қосты. 2006 жылы Валленто аңыз фестивалі кезінде Federación Nacional de Cafeteros de Colombia жергілікті кофеді "Cafe Festival de la Leyenda Vallenata" (Валленто аңыз фестивалі кофесі) деген атпен өз өнімдерінің бірі ретінде насихаттауға келісті. Бұл шара жергілікті шағын және орта шаруа қожалықтары өндіретін кофе өнімдерін дамыту мақсатында ұйымдастырылды. Вальледупар жыл сайын тамыз айының соңында Колумбиядағы ең маңызды ірі қара жәрмеңкелерінің бірін (испанша: Ferias Ganaderas) қабылдайды. Бұл сонымен қатар басқа да ауыл шаруашылығы және отандық өнімдерді көрсетуге мүмкіндік береді.
The economy of Valledupar is based primarily on commerce, retail and banking in the urban area, mainly in the service industry and tourism during the four day Vallenato Legend Festival. The city also serves as a business hub for the two nearby coal mines, Cerrejon (La Guajira) and Drummond (Cesar). The region's economy also relies on the primary sector; Agriculture and cattle raising which are the historical backbone of the local economy. During the 1970s, the region experienced an economic boom because of a massive production of cotton when worldwide demand was high. This helped to modernize Valledupar, and it became the second most productive region in Colombia for some time. The cotton boom ended during the 1980s because of a decrease in cotton production during the years of violence. The resulting economic recession left many in debt and unable to repay loans to the banks. During these years marimberos, or marijuana sellers, also produced and contributed to the economic boom, because of the high demand in the United States. Valledupar mainly produces cotton, rice, oil palm, tobacco, coffee, cocoa and other cash crops. Since the late 20th century, the city has benefited from the department of Cesar's development of coal mining in the region of La Jagua de Ibirico and El Paso. The secondary sector has been flourishing from a few agricultural products and derivates from cattle. Terrorist groups are still present and affect the local economy; The FARC, ELN and former AUC, mostly financed by the illegal drug trade. Other mafia style groups BACRIMs have flourished in the region, shifting from illegal drug production to illegal trafficking of fuel from Venezuela as well as other products. These groups contribute to the illicit drugs industry in the region. They cultivate great quantities of opium poppies and marihuana around the area. The region is using technology in order to develop into a more modern city. In a smaller scale, other sources of the economy are: fishing, transportation, construction, industrial manufacturing, electricity and gas, commerce, hotel industry, government, real estate, education, healthcare and domestic services. The Vallenato Legend Festival, has gained economic importance because of its impact in Valledupar's economy. The Festival has become a destination for the tourist industry, and enables the promotion of other local products. The region's contemporary arts and crafts, ecotourism and cuisine have contributed to a growing hospitality industry. In 2006 during the Vallenato Legend Festival, the Federación Nacional de Cafeteros de Colombia agreed to promote local coffee as one of their products, under the name Cafe Festival de la Leyenda Vallenata (Vallenato Legend Festival Coffee). This effort is to promote coffee produced by the local small and medium sized farms from the Sierra Nevada de Santa Marta and the Serranía del Perijá. Valledupar annually hosts one of the most important Cattle Fairs (Spanish: Ferias Ganaderas) in Colombia at the end of August. It is also an opportunity to feature other agricultural and domestic products.
Спорт
Валледупарда «Валледупар ФК» деп аталатын футбол командасы бар, ол Колумбияның екінші дивизионында және «Копа Колумбия» турнирлерінде ойнайды. Вальледупардан шыққан көптеген футболшылар «Categoría Primera A» немесе басқа елдердің жоғары лигаларында, сондай-ақ Колумбия ұлттық футбол құрамасында ойнаған немесе ойнайды, ең танымал қақпашысы – Хосе Мария Пазо. Халықаралық деңгейдегі танымал ойыншылардың бірі – Хумберто Осорио Ботелло, ол Испанияның «Primera División» лигасында «Реал Вальядолид» сапында ойнаған. «Индупалдың» қолдауымен жекпе-жек өнері (таэквондо, дзюдо және каратэ), велоспорт, роликті конькимен сырғанау, баскетбол, софтбол, волейбол және жеңіл атлетика да дамытылуда. Вальледупар тумасы Оскар Муньос 2012 жылы Лондонда өткен жазғы Олимпиада ойындарында Колумбия құрамасы атынан таэквондодан қола жүлде жеңіп алды. Спорттық нысандарға Армандо Маэстре Паважоу стадионы (жаңартылуға жоспарланған) және «Колизео Кубиерто де Вальледупар» кіреді.
Valledupar has a football (soccer) team called Valledupar FC, which plays in the Colombian second division and the Copa Colombia tournaments. Many footballers from Valledupar play or have played in the Categoría Primera A or top divisions in other countries as well as the Colombia national football team, most notably goalkeeper Jose Maria Pazo. Notable international players include Humberto Osorio Botello, who played for Real Valladolid in the Spanish Primera División. Martial arts (taekwondo, judo and karate), cycling, roller skating, basketball, softball, volleyball, and athletics are also practiced under the support of INDUPAL. Valledupar native Oscar Muñoz won a bronze medal in taekwondo during the 2012 Summer Olympics in London while competing for Colombia. Sports venues include the Armando Maestre Pavajeau Stadium (set to be remodeled), and the Coliseo Cubierto de Valledupar.
Көлік
Валледупардың төрт түрлі құрлық кіреберісі бар, және оны 80-ші ұлттық тас жол оңтүстіктен солтүстікке дейін кесіп өтеді. 80-ші тас жол әлі де құрылыс кезеңінде, Бадильо ауылы, Патиллал ауылы және Ла Гуахира департаментіндегі Сан-Хуан-дель-Сесар қалашығы арасындағы бөлігі толыққан жоқ. 80-ші маршрут сондай-ақ Ла-Пас қаласынан өтіп, солтүстікке қарай Ла Гуахира департаментіне баруға мүмкіндік береді. Оңтүстікке қарай 80-ші тас жол Колумбияның қалған бөлігімен, соның ішінде Колумбияның солтүстік аймақтарымен, Санта-Марта, Барранкилья және Картахена сияқты қалалармен байланыстырады; батысқа қарай екі жол Сьерра-Невада-де-Санта-Мартаға қарай басқа ауылдарға саяхаттауға мүмкіндік береді. Вальдепардың құрлық көлігі терминалы 16 автобус немесе микроавтобус тасымалдау компаниясы арқылы ұлттық және халықаралық қызметтер көрсетеді. Олардың төртеуі муниципалитет ауылдық аймақтарына сапар жасайды. Қалалық аймақта көлік қызметтерін таксилер, сондай-ақ жеке және мемлекеттік автобус компаниялары, ортақ маршруттар арқылы қаланың барлық бөлігін қамтиды. Соңғы кезде көліктің жаңа түрі пайда болды – авторикшалар (mototaxismo), олар автобус және такси қызметтерін заңсыз түрде иеленді, тіпті оларды банкротқа дейін жеткізді. Жергілікті билік авторикшаларды пайдалануды қауіпсіздік себептерімен шектеуге тырысып жатыр, сонымен қатар олар заңсыз жұмыс істейді, бірақ олардың көп саны және наразылық білдіруге бейімділігі мәселені қиын жағдайға түсірді. 2014 жылы жергілікті билік жаңа маршруттармен және заманауи автобустармен жаңа Массивті стратегиялық көлік жүйесін (Sistema Estrategico de Transporte Público, SETP) енгізуді күтеді. Вальдепарды Альфонсо Лопес Пумарехо әуежайы қызмет көрсетеді, ол ұлттық және кейбір чартерлік рейстерді қабылдайды.
Valledupar has four different land entrances, and is crossed by national highway Route 80 from south to north. Route 80 is still under construction, a segment between the village of Badillo via the village of Patillal and the town of San Juan del Cesar in the department of La Guajira. As an alternative route 80 also crosses the town of La Paz in order to drive north to the northern department of La Guajira. To the south, the route 80 highway connects with the rest of Colombia including northern regions of Colombia, like Santa Marta, Barranquilla and Cartagena; to the west two road access to some other villages to the Sierra Nevada de Santa Marta. Valledupar's land transportation terminal provides national and international services through sixteen different bus or van transportation companies. Four of whom make trips to rural areas of the municipality. In the urban area transportation services are provided by taxis, and by private and government bus companies covering the entire city by shared routes. Lately, a new form of transportation was born, informal Auto rickshaws (mototaxismo), taking illegally over the bus and taxi services, to a point that are making them go bankrupt. The local government is attempting to penalize the use of Auto rickshaw for safety reasons and are also operating illegally, but because there are so many and tend to violently protest, the issue became difficult. In 2014 the local government expects to introduce the new Massive Strategic Transportation System (Sistema Estrategico de Transporte Público, SETP) with new routes and more modern buses. Valledupar is served by the Alfonso López Pumarejo Airport, that receives national and some charter flights.