2004 жылғы АҚШ ғарыш зерттеу жоспары

Кіріспе

2004 жылғы АҚШ-тың адамды ғарышқа жіберу жоспары

«Ғарышты зерттеу жөніндегі көзқарас» (VSE) – 2004 жылдың 14 қаңтарында президент Джордж Буш жариялаған ғарышты зерттеу жоспары болды. Бұл жоспар «Космос Шаттл Колумбия» апатына жауап ретінде, NASA-дағы адамды ғарышқа ұшудың қалып-жайына және ғарышты зерттеуге жұртшылықтың қызығушылығын қайта ояту мақсатымен жасалған. «Ғарышты зерттеу жөніндегі көзқарас» саясаты 2010 жылдың сәуірінде Барак Обаманың ғарыш саясатымен, содан кейін 2018 жылдың наурызында Дональд Трамптың «Ұлттық ғарыш стратегиясы» саясатымен, ал 2021 жылдың көктемінде президент Джо Байденнің ғарыш саясаты жөніндегі алдын ала ұсыныстарымен алмастырылды.

Контурлық

Ғарышты зерттеу жөніндегі көзқарас Күн жүйесі мен одан әрі зерттеу үшін тұрақты және қолжетімді адам мен роботтық бағдарламаны іске асыруды көздеді; 2020 жылға дейін Айға адамды қайтару арқымен Күн жүйесіндегі адамның қатысуын кеңейту, Марсты және басқа да мақсаттарды адамдармен зерттеуге дайындық; адамдардың зерттеуіне бағыттарды анықтау және қолдау үшін инновациялық технологиялар, білім және инфрақұрылымды дамыту; сондай-ақ АҚШ-тың ғылыми, қауіпсіздік және экономикалық мүдделерін ілгерілету үшін халықаралық және коммерциялық қатысуды ынталандыру. Осы мақсаттарға жету үшін, ғарыш бағдарламасы 2010 жылға дейін Халықаралық ғарыш станциясын аяқтауды; 2010 жылға дейін ғарыш шаттлын пайдалануды тоқтатуды; 2008 жылға дейін жаңа экипаждық зерттеу аппаратын (кейін «Орион» деп аталды) жасауды және 2014 жылға дейін алғашқы адамды ғарышқа ұшыруды; 2008 жылға дейін роботтық ғарыш кемелерімен Айды зерттеуді және 2020 жылға дейін экипаждық миссияларды жүргізуді; Марсты және одан әрі зерттеуді қолдау үшін Айды зерттеу арқылы жаңа тәсілдер мен технологияларды әзірлеу және сынауды; роботтық және экипаждық миссиялармен Марсты және басқа да мақсаттарды зерттеуді; Халықаралық ғарыш станциясын және Жердің төмен орбитасынан тыс миссияларды қолдау үшін коммерциялық тасымалдауды іске асыруды көздеді. АҚШ Президенті Джордж Буш артықшылықтарын атап көрсетіп, Ақ үйдің мәлімдемесінше, «ұзақ мерзімді зерттеулердің тұрақты бағытын» қалыптастыруды көздеді. Бұл Арес V-тің беспрецеденттік жүк көлемін тасымалдау қабілетін қамтиды — болашақ ғарыш зерттеу ресурстарын Айға жеткізуге мүмкіндік береді. Ай, бір мезгілде ғарыш операциялары мен процестерінің кең ауқымы үшін сынақ полигоны ретінде қызмет ете отырып, болашақ ғарыш зерттеу миссиялары үшін тиімді құрылыс, ұшыру және отынмен қамтамасыз ету орталығы болуы мүмкін. Мысалы, болашақ Арес V миссиялары тиімді шығындарға әкелуі мүмкін. NASA Айдың алыс жағына адамдарды жіберу жоспарларын да жасады. Барлық «Аполлон» миссиялары Айдың жақын жағына қонды. Айдың бетіндегі шексіз вакуумда бірегей өнімдерді жасауға болады, ал Айдың алыстауы биологиялық қауіпті эксперименттер үшін толық оқшаулауды қамтамасыз етеді. Ай сонымен қатар In Situ ресурстарын пайдалану, яғни «жерден күш алу» (өздігінен қамтамасыз ету) үшін тұрақты адамдар тұратын базаларды дамытуға арналған сынақ полигонына айналады. Ұлттық ғарыш қоғамы (NSS) жариялаған позициялық қағазда Айға оралу, Айға тән өнеркәсіптерді дамыту және анықтау үшін ғарыш бағдарламасының басымдығы болуы керек делінген. NSS Ай планетамыздың тарихы мен болашағының сақтаушысы болуы мүмкін деп санайды және «Аполлонның» алты қондырылымы осы «қазынаның» бетін ғана сызып тастады. NSS-ке сәйкес, шулы Жерден толығымен қорғалған Айдың алыс жағы болашақ радиоастрономия үшін өте қолайлы орын болып табылады (мысалы, 1–10 МГц диапазонындағы сигналдар ионосфераның кедергісіне байланысты Жерде анықталмайды). 2004 жылдың қаңтар айында «Көзқарас» жарияланғанда, АҚШ Конгресі мен ғылыми қауымдастық оған оң және теріс пікірлер білдірді. Мысалы, конгрессмен Дейв Уэлдон (R-Флорида) «Менің ойымша, бұл ғарыш бағдарламасы үшін соңғы онжылдықтардағы ең жақсы жаңалық» деді. Физик және адамдарды ғарышқа жіберуге қарсы шығушы Роберт Л. Парк роботтық ғарыш кемелері «осылай жақсы жұмыс істеп жатыр, адамды жіберудің қажеттілігін дәлелдеу қиын болады» деді, бірақ Президент жариялаған «Көзқарас» «роботтық миссиялар белгісіздікке жол ашатын алдыңғы қатарлы күзетшілер болады» деді. 2004 жылдың көп бөлігінде АҚШ Конгресі «Ғарышты зерттеу жөніндегі Көзқарасқа» мақұлдау беруге және қаржыландыруға дайын бола ма, жоқ па, белгісіз болды. Алайда, 2004 жылдың қарашасында Конгресс НАСА-ға Президент Буш «Көзқарасты» іске қосуға көмектесу үшін қажет болған 16,2 миллиард долларды берген шығындар туралы заң жобасын қабылдады. Сол кездегі НАСА басшысы Шон О’Кифтің айтуынша, бұл заң «ғарышты зерттеу жөніндегі Көзқарасқа біздің ең батыл қолдауымызды көрсетті». 2005 жылы Конгресс S.1281, 2005 жылғы NASA рұқсат беру туралы заңын қабылдады, ол «Көзқарасты» нақты түрде қолдайды. Бұрынғы НАСА әкімшісі Майкл Гриффин «Көзқарасқа» үлкен қолдау көрсетті, бірақ оны біршама өзгертті, ғарыш шаттлын пайдалануды тоқтату мен экипаждық зерттеу аппаратының алғашқы миссиясы арасындағы төрт жылдық үзілісті қысқартқысы келетінін айтты.

The Vision for Space Exploration sought to implement a sustained and affordable human and robotic program to explore the Solar System and beyond; extend human presence across the Solar System, starting with a human return to the Moon by the year 2020, in preparation for human exploration of Mars and other destinations; develop the innovative technologies, knowledge, and infrastructures both to explore and to support decisions about the destinations for human exploration; and to promote international and commercial participation in exploration to further U. S. scientific, security, and economic interests. In pursuit of these goals, the Vision called for the space program to complete the International Space Station by 2010; retire the Space Shuttle by 2010; develop a new Crew Exploration Vehicle (later renamed Orion) by 2008, and conduct its first human spaceflight mission by 2014; explore the Moon with robotic spacecraft missions by 2008 and crewed missions by 2020, and use lunar exploration to develop and test new approaches and technologies useful for supporting sustained exploration of Mars and beyond; explore Mars and other destinations with robotic and crewed missions; pursue commercial transportation to support the International Space Station and missions beyond low Earth orbit. Outlining some of the advantages, U. S. President George W. Bush addressed the following: as the White House contended, to embody a "sustainable course of long term exploration." — entailing the Ares V's enormous, unprecedented cargo carrying capacity — transporting future space exploration resources to the Moon's While simultaneously serving as a proving ground for a wide range of space operations and processes, the Moon may serve as a cost effective construction, launching and fueling site for future space exploration missions. For example, future Ares V missions could cost effectively

NASA has also outlined plans for human missions to the far side of the Moon. All of the Apollo missions have landed on the near side. Unique products may be producible in the nearly limitless extreme vacuum of the lunar surface, and the Moon's remoteness is the ultimate isolation for biologically hazardous experiments. The Moon would become a proving ground also toward the development of In Situ Resource Utilization, or "living off the land" (i. e., self sufficiency) for permanent human outposts. In a position paper issued by the National Space Society (NSS), a return to the Moon should be considered a high space program priority, to begin development of the knowledge and identification of the industries unique to the Moon. The NSS believes that the Moon may be a repository of the history and possible future of our planet, and that the six Apollo landings only scratched the surface of that "treasure". According to NSS, the Moon's far side, permanently shielded from the noisy Earth, is an ideal site for future radio astronomy (for example, signals in the 1–10 MHz range cannot be detected on Earth because of ionosphere interference). When the Vision was announced in January 2004, the U. S. Congress and the scientific community gave it a mix of positive and negative reviews. For example, Rep. Dave Weldon (R Fla.) said, "I think this is the best thing that has happened to the space program in decades." Though physicist and outspoken crewed spaceflight opponent Robert L. Park stated that robotic spacecraft "are doing so well it's going to be hard to justify sending a human," the vision announced by the President states that "robotic missions will serve as trailblazers—the advanced guard to the unknown." Throughout much of 2004, it was unclear whether the U. S. Congress would be willing to approve and fund the Vision for Space Exploration. However, in November 2004, Congress passed a spending bill which gave NASA the $16.2 billion that President Bush had sought to kick start the Vision. According to then NASA chief Sean O'Keefe, that spending bill "was as strong an endorsement of the space exploration vision, as any of us could have imagined." In 2005, Congress passed S.1281, the NASA Authorization Act of 2005, which explicitly endorses the Vision. Former NASA Administrator Michael Griffin is a big supporter of the Vision, but modified it somewhat, saying that he wants to reduce the four year gap between the retirement of the Space Shuttle and the first crewed mission of the Crew Exploration Vehicle.

Ай сәулеті

НАСА-ның "Ай сәулеті" ғарыш кеңістігін зерттеу жөніндегі көзқарасы деп те аталатын ғаламдық зерттеу стратегиясының маңызды бөлігін құрайды. "Ай сәулетінің" бірінші қадамы – 2009 жылдың маусым айында Atlas V зымыранымен орбитаға шығарылған "Айды зерттеу орбиталық аппараты". Алдын ала жобалау талқылауы 2006 жылдың ақпан айында, ал маңызды жобалау талқылауы 2006 жылдың қараша айында аяқталды. Орбиталық аппараттың маңызды міндеттерінің бірі – Айдың полюстерінде табылган сутегінің жоғары концентрациясының Ай мұзы түрінде екенін растау үшін қосымша дәлелдер іздеу. Одан кейін Айға жасалатын ұшулар үшін жаңа "Арес I" және "Арес V" зымырандары қолданылады.

Санаткерлік көзқарас

2003 жылдың желтоқсан айында «Аполлон-11» ғарышкері Базз Олдрин НАСА-ның көзқарасы мен мақсаттарына сын айтты, айта келе, Айға ғарышкерлерді қайтару мақсаты «жаңа жетістіктерге ұмтылу емес, өткен даңққа жетуге ұқсайды». 2009 жылдың ақпан айында Аэроғарыш технологиялары жұмыс тобы жанды есеп жариялап, «Көрерлік» саяси, қаржылық және жалпы ғарыш саясаты мәселелері бойынша бірнеше маңызды проблемалар бар екенін, бастаманы түзету немесе алмастыру қажеттігін мәлімдеді. Тағы бір алаңдаушылық – VSE жобасына бөлінген қаражатты авиация, коммерциялық ғарыш кемелері мен ұшыру технологиялары, қоршаған ортаны мониторингтеу және биомедициналық ғылымдар сияқты ғылым мен технологияны дамытуға жұмсауға болады. Сонымен қатар, VSE астрономия, селенология сияқты басқа ғылыми зерттеулер, Ай бизнесінің салалары мен Айға ғарыш туризмін дамытуға мүмкіндік береді. VSE бюджеті 2010 жылға дейін «Space Shuttle» бағдарламасын және 2017 жылға дейін Халықаралық ғарыш станциясындағы АҚШ-тың қатысуын тоқтатуды талап ететін. Бұл, тіпті ең оңтайлы жоспарлар бойынша, АҚШ-тың адамды ғарышқа ұшу мүмкіндігінен айырылған жылдарға соқтырар еді. 2011 жылы жоспарланған баламасы жоқ «Space Shuttle» бағдарламасының тоқтатылуы АҚШ-тың қайта пайдаланылатын ұшыру құралдарына қатысты барлық мүмкіндіктерін жойды. Бұл Жер төңірегіндегі орбитаға немесе алыс ғарыш кеңістігін зерттеудің болашағын күрт шектеді. Нәтижесінде, жеткілікті қаржыландырудың болмауы VSE-нің бастапқы мақсаттарына жетуіне кедерілді, көптеген жобалар президент Джордж Буштың өкілеттігі аяқталғанда кешіктірілді. «Тұрақсыз дефициттердің Америка мен әлемге келтірген зияны нақты, ал осы мәселеге салғысыз қарау қателік болар еді. Осы тұрғыда, Конгресс Буштің НАСА-ның ғарышқа адамды қайта жіберу жоспарларын қайта қарастыруы керек. Кетіп бара жатқан республикалық Конгресс өзінің республикалық президентіне осы жобаға тым көп сенім арта берді. Жаңа Конгресс, ең болмағанда, осындай алып шығындарға дейін нақтырақ себептерді айтуы керек». «Ғылыми қауымның көп бөлігі» НАСА-ның «ғаламды ғылыми тұрғыдан зерттеуде тиімді және экономикалық тұрғыдан оңтайлы жолмен дамыта алмайтынына» келіседі. VSE жақтастары Айға тұрақты қоныс салу арқылы ғарыш кеңістігін зерттеуге қатысты келешек миссиялардың шығындарын күрт төмендетуге болады деп санайды. Президент Джордж Буш бұл пікірді көрерлік жарияланған кезде білдірді (жоғарыдағы цитатаны қараңыз), ал АҚШ Сенаты куәліктерді қайта қарады. Түмлинсонның қосымша атап өткенідей, мақсат – «адамдардың қоныстануына кеңістік ашу, ресурстарды жинаудың жолдарын табу, осы құнды планетаны ғана емес, сонымен қатар біздің өмір сүруімізді қамтамасыз ету». Айға қатысты «НАСА қазір ерте зерттеулерді қолдауы керек».

In December 2003, Apollo 11 astronaut Buzz Aldrin voiced criticism for NASA's vision and objectives, stating that the goal of sending astronauts back to the Moon was "more like reaching for past glory than striving for new triumphs". In February 2009, the Aerospace Technology Working Group released an in depth report asserting that the Vision had several fundamental problems with regard to politics, financing, and general space policy issues and that the initiative should be rectified or replaced. Another concern noted is that funding for VSE could instead be harnessed to advance science and technology, such as in aeronautics, commercial spacecraft and launch vehicle technology, environmental monitoring, and biomedical sciences. Alternatively, VSE could afford advances in other scientific research (astronomy, selenology), in situ lunar business industries, and lunar space tourism. The VSE budget required termination the Space Shuttle by 2010 and of any US role in the International Space Station by 2017. This would have required, even in the most optimistic plans, in a period of years without human spaceflight capability from the US. Termination of the Space Shuttle program, without any planned alternatives, in 2011 ended virtually all US capability for reusable launch vehicles. This severely limited any future of low Earth orbit or deep space exploration. Ultimately, the lack of proper funding caused the VSE to fall short of its original goals, leaving many projects behind schedule as President George W. Bush's term in office ended. "The damage done to America and the rest of the world by unsustainable deficits is real, and any lack of zeal in facing this problem would be a mistake. In that context, this would be a good time for Congress to look again at Bush's plans for NASA to re establish a human presence in deep space. The outgoing Republican Congress gave its Republican president too much benefit of the doubt on this undertaking. The new Congress must, at the very least, articulate more convincing reasons than have yet been heard for such a colossal expenditure." "A large portion of the scientific community" concurs that NASA is not "expanding our scientific understanding of the universe" in "the most effective or cost efficient way." Proponents for VSE argue that a permanent settlement on the moon would drastically reduce costs for further space exploration missions. President George W. Bush voiced this sentiment when the vision was first announced (see quote above), and the United States Senate has re entered testimony

As Tumlinson additionally notes, the goal is to "open space to human settlement to create ways to harvest the resources not only saving this precious planet, but also assuring our survival." Regarding "the Moon, NASA should support early exploration now. "