Кіріспе
Майкл Лоусон Бишоп (12 қараша 1945 – 13 қараша 2023) – американдық жазушы. Бес он жылдықтан астам уақыт бойы және отыздан астам кітабында ол қазіргі ғылыми фантастика және фантастикалық әдебиеттегі ең құрметті және ықпалды туындылардың бірі деп аталатын шығармалар жиынтығын жасады.
Michael Lawson Bishop (November 12, 1945 – November 13, 2023) was an American author. Over five decades and in more than thirty books, he created what has been called a "body of work that stands among the most admired and influential in modern science fiction and fantasy literature."
Өмірбаян
Майкл Лоусон Бишоп 1945 жылғы 12 қарашада Небраска штатының Линкольн қаласында Леотис "Ли" Бишоп пен Максин ("Мак") Элейн Матисонның ұлы болып дүниеге келді. Оның ата-анасы 1942 жылдың жазында танысты, ол кезде оның әкесі, әуе корпусына жаңа ғана қосылған, Линкольн қаласында дислокацияланған. Бишоптың балалық шағы әскерилердің балаларына тән көшпелі өмір болды. Ол Токиодағы балабақшаға барды, ал жоғары сыныпты Севильяда (Испания) бітірді. 1951 жылы оның ата-анасы ажырасып, Бишоп жазда әкесі қай жерде болса, сонда өткізді. Бишоп 1963 жылы Джорджия университетіне түсіп, 1967 жылы бакалавр, ал 1968 жылы ағылшын тілінен магистр дәрежесін алды. Әскери қызметтен кейін ол Афинадағы Джорджия университетінде композиция және ағылшын әдебиетінен сабақ берді. 1971 жылы Джейми есімді ұлы, ал 1973 жылы Стефани есімді қызы дүниеге келді. Бишоп 1974 жылы толық уақытты жазушы болу үшін оқытушылық қызметтен кетті. Бос лауазымда жұмыс істеген жылдары ол кейде мемлекеттік мектептерде орынбасар мұғалім болып жұмыс істеді және Колумбустағы Ledger Enquirer газетіне тілші ретінде материалдар дайындады. Майкл мен Джери, Розмонт бастауыш мектебінің бұрынғы кеңесшісі, қызы Стефани арқылы Аннабель мен Джоэл есімді екі немересі болды. 2007 жылдың 16 сәуірінде олардың ұлы Джейми, неміс тілі мен АТ технологиялары пәнінің лекторы, Вирджиния Тех университетіндегі оқ ату оқиғасының құрбаны болды. Осыдан кейін Бишоп пен оның әйелі АҚШ-та қару-жарақ заңдарын қатаңдатуды қолдады.
Карьерасының жалпы көрінісі
Бишоп екі рет «Небула» сыйлығын алды: 1981 жылы «The Quickening» (Ең үздік повесть) және 1982 жылы «No Enemy But Time» (Ең үздік роман) үшін. Ол сондай-ақ төрт «Locus» сыйлығын алды және оның туындылары көптеген «Хьюго» сыйлығына ұсынылды. 2009 жылдың шілдесінде «The Pile» 2008 жылғы ең үздік қысқа әңгіме үшін «Ширли Джексон» сыйлығын жеңіп алды. 1993 жылы «20th Century Fox» оның «Brittle Innings» романын фильмге түсіруге опциялады, ал 1995 жылы құқықтарды толығымен сатып алды. (Қазірге дейін фильм түсірілген жоқ.) Бишоп он бес жеке роман, үш бірлескен роман және 150-ден астам қысқа әңгіме жариялады, олардың көпшілігі он бір жинақта топтастырылған. 2012 жылдың ақпан айында «Subterranean Press» баспасында «The Door Gunner and Other Perilous Flights of Fancy» атты маңызды ретроспективтік жинағы жарық көрді. Оның әңгімелері «Playboy», «Альфред Хичкоктың құпия журналы», «Эллери Куиннің құпия журналы», «Исаак Азимовтың ғылыми-фантастикалық журналы», «Фантазия және ғылыми-фантастика журналы», «Миссури шолуы», «Индиана шолуы», «Чаттахучи шолуы», «Джорджия шолуы», «Omni» және «Interzone» сияқты басылымдарда жарияланды. Оның туындылары оннан астам тілге аударылған. Бишоп жеті антологияны редакциялады, оның ішінде «Locus» сыйлығын жеңіп алған «Жарқын жылдар мен қараңғылық» және «Ғасырлар тоғысы: Мәсіх туралы жиырма бес қиял әңгімесі», 2007 жылы «Thunder's Mouth Press» баспасында жарық көрді. Оның соңғы антологиясы «Passing for Human» Стивен Утлимен бірлесіп редакцияланып, 2009 жылы «PS Publishing» баспасында жарық көрді.
Алғашқы жұмыстар
Майкл Бишоптың алғашқы кәсіби шығармасы 1970 жылы Galaxy Science Fiction журналында жарияланған "Пиньон құлауы" атты әңгіме болды. Одан кейін "Егер гүл тұтылуға қабілетті болса" атты әңгіме жарық көрді, ол Бишоптың ең ұзақ және маңызды туындылар сериясы – "Урну" тізбегінің бірінші бөлімі еді. Оның тағы бір қысқа сериясы, антропологиялық ғылыми фантастика жанрындағы Glaktik Komm, екі әңгіме және 1970-ші жылдардың соңында жарық көрген екі романнан тұрады. Galaxy Science Fiction және If журналдары оның ғылыми фантастикалық әңгімелерін жариялағанда, Magazine of Fantasy and Science Fiction Бишоптың фантастикалық/қорқынышты әңгімелері үшін платформаға айналды. Бұл ерте кезең жоғары деңгейдегі бірнеше повестьтермен де ерекшеленеді: 1973 жылы "Асадилер арасындағы өлім мен тағайындама" және "Балалық шақтың ақ суыры" Хьюго және Небюла сыйлықтарының іріктеу тізіміне енді. 1974 жылы жарық көрген "Жыландар көшесінде" (ішінде "Майкл Бишоп" атты кейіпкер бар) атты гонзо повесі алғаш рет түпнұсқа әңгімелер жинағында жарияланды. Бұл, ақырында, жинақтың баспасы – Ballantine Books компаниясымен оның алғашқы романына келісімшарт жасасуға әкелді.
Антропологиялық романдар
Бишоптың алғашқы сегіз романының алтауы басқа әлемдерде өтеді (қалған екеуі оның UrNu әңгімелер тізбегінің құрамында). Сыншы және жазушы Джон Клют: «Оның ерте әңгімелері мен романдары айқын интеллектуалдық күрделілікті көрсетеді және шетелдіктер мен оларды қоршаған ортаға қатысты антропологиялық талдауының пессимистік тұжырымдарынан қашпайды» деп жазады. Осы ерте романдарға арналған мақаласында автор Ян Уотсон: «Майкл Бишоп – экзотизм мен моральды ұстанымды қатар ұстанушы. Біріншіден, ол кейде сөздерді әшекейлеуге тым көп беріліп, экзотикалық жер-суретті экзотикалық тілмен безендіреді, бірақ оның туындылары жетілген сайын бұл екеуі үйлесімді болады. Екіншіден, кейіпкерлерінің және оларға деген көзқарасының аса қатаңдығына бой ұсынады. Алайда, мұның бәрі – ұмтылыс пен ар-ұжданның нәтижесі ғана. Бишоптың шығармалары көбейген сайын және оның абыройы артқан сайын, ол экзотикалық көзқарас, этика және стильді тұжырымды үйлестіре білді».
От көзіне арналған жерлеу рәсімі
1975 жылы «Баллантайн Букс» баспасында Бишоптың «Өрт көздері үшін жерлеу рәсімі» атты тұңғыш романы жарық көрген кезде, сыншылар Алексей мен Кори Паншин роман туралы: «Бұл роман Урсула К. Ле Гуинге тән антропологиялық қызығушылықты және Джеймс Типтри, кішіге тән бөтендік сезімін көрсетеді. Бірақ бұл Бишоптың жеке туындысы, оның өзіне тән және ешкімге ұқсамайды. «Өрт көздері үшін жерлеу рәсімі» өте кемшіліктері бар. Ол әр жерде жарқырап тұрған, әр жерде бұлтты, көзді ішкі әлемге бұратын, бірақ ақырында ештеңені анық көрсетпейтін көлбеу айна. Дегенмен де, бұл жетпіс жылдардағы ең әсерлі тұңғыш роман». – деді. Олар сондай-ақ: «Бишоп – ғылыми фантастиканың күшті жақтарын қабылдамай, өнер туғызуға тырысатын, жаңа және әлі сирек кездесетін ғылыми фантастика жазушыларының бірі» деп мәлімдеді. Роман 1975 жылы «Небюла» сыйлығына үміткер болды.
Ағаштардың екпатында
Бишоптың екінші романы (және алғашқы қатты мұқабалы басылымы) атауын Арчибальд МакЛиштің «Сен, Эндрю Марвелл» поэмасынан алған. 1976 жылы Harper & Row баспасында жарық көрген бұл роман, оның Хьюго және Небула сыйлықтарына ұсынылған «Балалық шақтың ақ суыры» повесімен бірдей алыс болашақта өрбиді. Қалған екі түр бар, екеуі де үшінші – Кемелдіктер (Parfects) генетикалық түрлендірілген, олар олардың арасындағы қақтығысты басқарып тұрады. Ричард А. Лупофф романды жоғары бағалап, «ексцентриктік, шеберлікпен орындалған, әсерлі және тамаша туынды. Ұсынысқа лайық, әдемі кітап, бұрыннан таныс тақырыпты жаңаша қарастырып, ерекше формаға келтірілген, көркемдігімен және әсерлі тілімен баяндалғандықтан, кітап не туралы екенінің маңызы жоқ» деп атады. Кезекші рецензент Кит Л. Джастис: «Егер Бишоп енді бірде-бір көркем шығарма жарияламаса да, оны қазіргі ғылыми-фантастика әдебиетінің дамуындағы маңызды жазушы деп санауға болады. Ле Гуин, Типтри және Бишоп сияқты жазушылар өнердің жаңа буынын қалыптастырып дамытуда» деп жазды.
Ұрланған бет
Stolen Faces (1977 жылы Harper & Row баспасында жарық көрген) кітабында, жақында қызметі төмендетілген комиссар колониялық планетаға қайта тағайындалып, жалқау сияқты ауруға шалдыққандарды оқшаулаған орталықты басқаруға жіберіледі. Иан Уотсон бұл романның "алдану, жасырыну және өзіңнің шындығын тану туралы" екенін айтады. Бұл [And Strange at Ecbatan the Trees] романынан өзгеше, қатал, арктикалық хикая. Егер сол романның жер бедері шұғылалы болса, бұнда әңгіме айту стилінде мәдениеттілік пен әсемдік бар; бұл шығарма ритуалдық тілмен жазылған. Сыншы Ричард Делап: "Бишоптың әңгімесінде көптеген пайдалы элементтер бар, сондықтан автордың оларды қатаң бақылауда ұстағаны таң қалдырады. Ол әрқашан жоғары деңгейдегі визуалды сезіммен және тікелей сипаттаудан гөрі меңзеу арқылы көбірек айтатын әдеби шеберлікпен жазады. Мәтіннің өзі роман дамыған сайын ғана байқалатын нақтылықпен құрастырылған."
Түрленуі
"Хьюго" және "Небула" сыйлықтарына ұсынылған "Асади тайпасындағы өлім мен тағайындама" повесі 1979 жылы Беркли Путнам баспасынан шыққан "Трансформациялар" романының бірінші бөлігі болып табылады. Боск'вельд планетасындағы адам тектес Асади тайпасын зерттеген антропологтың қызы оның жоғалып кеткенін тергей бастағанда оқиға жалғасады. "Foundation" журналында Джон Клют бұл романды "түсіндірулердің қызуы" деп сипаттайды. Гипотеза гипотезаның үстіне салынады [алғашқы байқауларға көбірек мәліметтер қосылған сайын], және осыдан туындаған құрылымның көп бөлігі өте әдемі жасалған, тіпті көңілге тоқетіндей, соншалықты сенімді. Бірақ әрине, бұл түсіндірмелер ешқашан толық болмайды – және Бишоптың деректерді түсінікті етуге бағытталған, бірақ оларға толық сәйкес келмейтін, ақыл-ойдың шеберлігімен жасалған түсіндірмелері осы тығыз және мұқият ойластырылған романның ең күшті жағы болуы мүмкін. Теодор Стерджен: "Майкл Бишоптың "Трансформациялары" – кез келген жерде кездесетін, өте күрделі, мұқият ойластырылған және қызықты ғылыми-фантастикалық роман". "Трансформациялар" 1980 жылы Британдық ғылыми фантастика қауымдастығының сыйлығына ұсынылды.
От көзі
1980 жылы редактор Дэвид Хартвелл Бишопқа өзінің алғашқы романын қайта жазуға ерекше мүмкіндік берді. Бұл толығымен қайта жазылған нұсқа (немесе, Бишоп атағандай, түгелдей қайта ойлау) Pocket Books баспасында "Eyes of Fire" деген атпен жарияланды. Бишоп өзінің қайта жазылған еңбегінің британдық қатты мұқабалы басылымының кіріспесінде былай деп жазады: "Мен әлі де "Өрт көздері үшін жерлеу рәсімі" атты түпнұсқа нұсқасын, оның жас баяндаушысын және мәтінді дәмді ету үшін қолданған бірнеше көркем суреттер мен метафораларды жақсы көремін. Бірақ мен сондай-ақ сол бастапқы нұсқаның шатақтығы мен піспегендігін де мойындаймын". Жаңа нұсқаны талқылауға лайық деп тапқан басылымдар өте аз болды (көбінесе фанзин журналдары). (Pocket Books тіпті алғашқы баспагердің суретін пайдаланды.) Сирек кездесетін сын-пікірлердің бірінде Роберт Фрейзер былай деп жазады: "Eyes of Fire" романының әр детальі ақылмен жасалған. Бұл кереметтікке ұмтылатын фантастикалық туынды емес. Оның орнына, ол адамзат туралы терең ойлар қозғайтын, мазалайтын және әсерлі туынды. Бишоптың шеберлігі – тереңге бойлау, ал оның негізгі құралы – екі жақты айна. [Осы жылы шыққан басқа романдардың] осы еңбекті басып өтуі үшін ұзақ жол жүруі керек".
Көк көпірінің астында
Британдық автор Иан Уотсон Бишоптың "Біраз білім" (1977) кітабын оқығанда, ол Сигнус ғарышкерлеріне қатты қызығып, Бишоптың осы ғарышкерлердің туған планетасы туралы әңгіме жазуды жоспарлап отырғанын сұрап хат жазды. Осылайша Бишоп бұл оқиғаны "алғашқы трансатлантикалық ғылыми-фантастикалық ынтымақтастық" деп атады, барлық хат-хабарлар пошта арқылы жіберілді. Ол кітап жинақтың үшінші кітабы ретінде танымал болғанымен, негізгі UrNu тізбегіне толыққанды жатпайды. Ұлыбританияда "Gollancz" (1981) және АҚШ-та "Ace Books" (1982) баспаларынан жарық көрген бұл романды зерттеуші "Heavenbridge" ғарыш кемесінің экипажындағы жапон тілшісі Киберлердің (олар ет пен металдан құралғандай көрінеді) мекендейтін планетасына қадам басады. Ол көп ұзамай планетаның Күнінің жақын арада жарылысатынын біледі. Брайан Стейблфорд бұл романды басқа жақындағы ғылыми-фантастикалық ынтымақтастықтармен салыстырып, "өте сапалы және құнды жұмыс" деп бағалайды. Оның негізгі идеясы жаңашыл және ойлы, ал сюжеттік желі оқырманның қызығуын тұрақты сақтайды. Дегенмен, менің ойымша, бұл екі автордың жеке шығармаларының деңгейіне толыққанды жете алмайды. Ол "кітапты оқуға тұрарлық, бірақ екі автордың да ең үздік туындысы емес" деген қорытындыға келеді. Бұл Майкл Бишоптың басқа әлемдер туралы жазған соңғы романы.
UrNu реті
"Егер гүл тұтылуы мүмкін болса" (1970) атты екінші жарияланған әңгімесінде Бишоп болашақ тарихындағы бірнеше күмбезді қалалардың бірі – Атланта қаласының қалалық ядросында өтетін әңгімелер сериясын бастады. Келесі он жылда ол ғасырлық хронологияны толықтыру үшін әртүрлі көлемдегі жеті әңгіме және бір роман жазды. Кейбір әңгімелер алғаш рет Деймон Найттың "Орбита" және Терри Каррдың "Ғаләм" сияқты беделді антологиялар жинағында жарық көрді. Төрт әңгімесі кейіннен жылдың үздік антологияларына іріктеліп алынды. (Назар аудару: Автордың веб-сайтында көрсетілгендей, "От көздері үшін жерлеу рәсімі" және "Аспан астындағы көпір" әңгімелері сериямен байланысты болғанымен, олар толыққанды тізбектің бөлігі емес.) 2019 жылы осы серияның барлық туындылары – екі қысқа әңгіме, бір повесть, төрт новелла және бір роман қайта қаралып, реттелді және Келли Робсонның кіріспесі, жаңартылған хронологиясы, аралық материалдары және автордың жаңа сөздерімен бірге "Қала және сигнеттер" деген атпен жарияланды.
Кішкене білім
UrNu сериясындағы жалғыз романдық туынды, «Кішкентай білім», 1977 жылы Berkley/Putnam баспасында жарық көрді. Хронологиялық тұрғыдан алғанда, оқиғалар сериядағы соңғы «Өлім репетициясы» әңгімесінен бұрын орын алады. «Алегианс» повесінде алғаш рет пайда болған Сигнус шетелдіктері Атлантаның күмбезді қаласына әкелінді, олардың біреуі мемлекеттік қолдау көрсететін дінге өтіп, қызу пікірталас тудырды. Мэри С. Вайнкауф: «Бұл бұрын бағаланған ғылыми-фантастикалық элементтерімен шебер жасалған кітап, бірақ ол тым мұқият құрылған кездейсоқтықтармен басқарылады және соңында бірнеше сұрақтарды ашық қалдырады. Оны оқып бітіргеннен кейін де ұзақ уақыт ойға алатын кітап», – дейді. Ричард Делап: «Тұлғалар осы болашақ әлемнің әлеуметтік және саяси оқиғаларының ықпалымен, алдын ала белгіленген нәтижеге жету үшін автордың жоспарымен емес, бұл өзгермелі лабиринттің ішінде шарқ ұрады. «Кішкентай білім» – ойландыратын, жанды, миын жаттықтыратын роман».
Катакомбалар жылдары
Бұрын жарияланған Бишоптың UrNu тізбегіндегі барлық әңгімелер, сондай-ақ жаңа новелла, "Өлім репетициялары", 1979 жылы Berkley/Putnam баспасынан шыққан Catacomb Years жинағында топтастырылған. Бишоп жаңа байланыстыратын материалдарды жазып, сонымен қатар уақыт жобасын да ұсынды.
Уақыттан басқа жау жоқ
Бішоптың сыншылардан жоғары баға алған романы, «Небула» сыйлығы. Том Истонның аралас пікірлерінің бірінде: «Кампа [басты кейіпкер] – тірідей сезім беретін жалғыз кейіпкер. Қалғандарының бәрі кем дегенде қатаң. Кейбіреулері тікелей карикатуралар. Кітап әрине, міңсіз емес, бірақ жалпы алғанда оқуға ләззат аласың. Оның антропологияны беру әдісі соншалықты тиімді, сондықтан аздаған кемшіліктері оңай байқаусыз қалады». Редактор және сыншы Дэвид Прингл романның «ерекше, сұрақ тудыратын және құрғақ юмормен баяндалғанын» жазады. «Палеоантропологиялық егжей-тегжейлер керемет ойластырылған, африкалық ландшафттар әдемі сипатталған, бірақ соңғы әсер салқындық пен қашықтық сезімін қалдырады. Майкл Бишоптың проза стилі білімді, тапқыр, латын тіліне жақын, бірақ сонымен бірге күнделікті тілмен және қарапайым әзілдермен сіңірілген. Бұл кітап – талантты және салмақты жазушының еңбегі». «Небула» сыйлығымен қатар, «Британдық ғылыми фантастика» сыйлығын да жеңіп алды. Джо Сандерс романына жазған аралас шолуында: «Кейде жарқын, кейде қарапайым; кейде қызықтыратын, бірақ көбінесе әсерсіз, бұл романды кездейсоқ ұнатуға болмайды. Тіпті ол стандартты, көптеп өндірілген поп-әдебиет сияқты көрінсе де, шын мәнінде бізді қиялға келмегеннен де қорқыныштырақ және күлкілі нәрсеге итермелеп отыр. Соңында, оны оқығаннан кейін әсерлірек сезінесің». Сандерстің редакторы Роберт А. Коллинз рецензентті төменгі жазбамен сөккен: «Сандерстің алаңдаушылығына мән бермеңіз, бұл оның кітаптың жанрын анықтаудағы қиындықтарынан туындайды; Стиви Край – жанрдан асып түсетін керемет кітап, Бишоптың ең жақсы туындылары сияқты». Автор Иан Уотсон: «Бұл – жанр мен нарықты, ойдан шығарылғанды және шындықты күмәнге салушы, адамгершілікке толы, алдамшы калейдоскоп, сонымен бірге адамдық шындықпен ерекше дәмделген, оккульттік пен заңсыздықтардың қорқынышты суықтығын жеткізіп, қанды қатырып, жүректі жылытады» деп жазады.
Күндердің Бастауы
Бишоптың 1983 жылы «Локус» сыйлығын жеңіп алған «Ерінің күйеуі» повесі 1985 жылы «Арбор Хаус» баспасында жарық көрген «Ежелгі күндер» кітабының үштен бірін құрайды. Бұл қазіргі Грузияда табылған, соңғы Homo habilis-тің бірі – «Адам» туралы әңгіме. Бұл шығармадағы «Уақыттан басқа жау жоқ» (мағынасы шамалы кері) романымен тематикалық байланысы бар Бишоп нәсілдік және мәдени дискриминация мәселелерін көтеріп, адам болу дегеннің мәнін зерттейді. «Локус» журналының рецензенты Дебби Ноткин: «Бұл ғылыми фантастика дәл және жақсы ойластырылған, тарих сияқты оқылады, бірақ тарихтың өте аз бөлігі осы деңгейде жазылған немесе кейіпкерлеріне осылай қатты мән береді» деп жазады. «Фантазиялық шолу» журналынан Бернард Гудман: «Бишоптың адамзаттың ішкі жамандығы туралы тақырыбы Уильям Голдингтің шығармаларымен үйлеседі» және роман «кейбір жағдайларда Голдингтің «Жұрт иесі» романымен салыстыруға болады» дейді. Жазушы Сэмюэл Р. Делани: «Раса, ғылым, өнер және руханият сияқты көптеген мәселелерді қамтитын идеяларға толы керемет роман. Бишоп осылардың әрқайсысын көркемдік шеберлікпен және оқуға және тамашалауға қуантарлық баяндау энергиясымен көркемдеп бейнелейді» деп жазады. «Ежелгі күндер» 1988 жылы Артур Кларк сыйлығына үміткер болды.
Филип К. Дик қайтыс болды, өкінішке қарай
Бастапқыда 1987 жылы Tor Books баспасында «The Secret Ascension» деп жарық көрген (бірақ кейіннен автордың қалауынша қайта басылды), бұл туынды жазушы Филип К. Дикке жасалған құрмет, оның стиліне еліктеу және Диктің өзінің балама шындықтағы кейіпкер ретінде бейнеленуін қамтиды. Роман Ричард Милроуз Никсон төртінші президенттік мерзімінде Американы фашистік билікке бағындырған әлемде өрбиді. Филип К. Диктің ғылыми-фантастикалық шығармалары жарияланбай, «самадзат» ретінде жасырын түрде таратылады, ал оның реалистік туындылары шедеврлер деп мойындалады. Жазушы және сыншы Орсон Скотт Кард: «Романның кульминациясы – кейіпкердің ішкі түсінігі ғана емес, [T] әлем таңғажайып өзгерістерге ұшырайды, оқырмандар кітапты қызығушылықпен, терлеп, келесі оқиғаны білуге асыққан күйде оқи алады, бірақ қазіргі сәттен кетуге құлықсыз. Бір ойлап көріңіз: өзінен бұрынғы жазушылардың ішіндегі ең жақсыларының бірі тәуекелге барып, одан да жақсы болудың жолын табады», – дейді. Кард автордың Ричард Никсонды бейнелеуі үшін Бишопты сынға алады, оны «карикатура» және «есі дұрыс емес адамның стереотиптік бейнесі» деп сипаттайды. Locus журналының рецензенты Том Уитмор бұл кітапты «шеберлікпен жасалған еліктеу» және «әзірге Филип К. Диктің классикалық ғылыми-фантастикалық романына ең жақын туынды» деп атап өтеді. Джеральд Джонас The New York Times газетінде: «Мырза Бишоп – мықты, маңызды жазушы, оның мүмкіндіктері (бұрынғы жұмыстарында) менің ойымша, оның қабілетінен асып кеткен. Бұл жерде ол Диктің отты шақырығын сезінеді, әсіресе алғашқы тарауларда. Содан кейін оқиғалар өте жылдам өрбуде (Диктің кейбір романдары сияқты), ал барлық нәрсені байланыстыруға тиіс сатира болжамды болып кетеді. Бірақ финал (Филип К. Дик басты рөлде) құдайға жақын», – деп жазады. Роман 1989 жылы Артур Кларк сыйлығына үміткер болды.
Біріккен мүйіз тауы
1988 жылы Arbor House/William Morrow баспасында жарық көрген бұл романда СПИД-тен көз жұмаққа жақын тұрған ер адамды оның туысы, Колорадо тауларындағы ранчо иесі қабылдап алады. Сыйлыққа ие болған автор Нэнси Кресс: «Майкл Бишоп сирек кездесетін және керемет жетістікке қол жеткізді. Unicorn Mountain бір мүйізді аңдар мен үндістердің дәстүрлі аңыздары сияқты фантастикалық элементтерді заманауи тақырыптармен керемет үйлестіреді» деп жазады. Орсон Скотт Кард: «Бишоптың осы романы – оның ең толыққанды және сәтті туындысы. Ол көркем әдебиетте дерлік мүмкін емес нәрсені істеуге бел буды: тайпа құру туралы роман жазды. Ол үшін оқырманды көптеген жазушылар өмірінде жасай алмайтын кейіпкерлерді тануға, түсінуге және оларға деген қамқорлық сезімін тудыруға мәжбүр етті». Джон Клют осы туындының тағы бір маңызды тақырыбына тоқталады: «Майкл Бишоптың дауысы – зор Оңтүстіктің терең құдығынан шыққан дауыс сияқты, ал оның жүрегі ашық. Ол Unicorn Mountain романында экологиялық апат, СПИД, мәдениеттер мен түрлердің жоғалуы және Американың ойын-сауық парктеріне айналуы туралы құнды ойлармен толған, әсерлі әңгіме жасай білді». Роман «Мифопоэялық фантастика» сыйлығын жеңіп алды және 1989 жылғы «Locus» сыйлығына иегер атануға ұсынылды. Фарен Миллер осы пікірмен келіспейді: «Ең амбициялық комикстер енді тек күлкілі ғана емес, сонымен қатар қазіргі заманғы өмірді сынап, трагедиялық элементтерді де қамтиды. Олар Дантенің «Тозақ» атты қатыгез сатирасымен салыстыруға болатын өткірлік пен жауыздыққа толы. Гейгердің «Блюзі» де әзілден асып, өте терең мағынаға ие. Бірақ бұл туындылар алдыңғы барлық идеялардың жалғасы болып табылады. Майкл Бишоп поп-мәдениеттің абсурдтылығы мен сұлулығын тамаша біліп, керемет юмор талантын көрсетіп, өзінің ең жақсы кітабын жазды». Джон Кессел: «Комедия – Бишоптың жаңа стилі, және ол оған өте жақсы ие. Бірақ менің ойымша, Бишоп комедия жазуға құштар емес. Ол кез келген ойды пайдаланып, кейіпкерлерін жақын арада ұстамай, жоспарсыз жазады. Ол жазалаушылықтан қашып, қамқорлық сезімін де жоғалтуға тырысады, бірақ соңында бұл мүмкін емес. Нәтижесінде кітап кең және көлемді болып шығады».
Жоел-Брок батыл және батыл кішкентайлар
Бишоптың жастарға, "жасы қандай болса да" арналған алғашқы романы 2016 жылдың маусымында Fairwood Press баспасының Kudzu Planet Productions таңбасымен жарық көрді. Он жасар Джоэл Брок Лоллис бейсболдан үйіне келгенде, ата-анасы мен қарындасының қаштарылғанын біледі де, отбасын құтқару үшін жергілікті ірі сауда орталығының екі қызметкерін көмекке шақырады. Сынақшы Пол Ди Филиппо: "Бишоптың шығармашылық қабілеті осы жолы да өте жақсы көрінеді. Оқиғаның көп қыры бар, соның ішінде Джоэл Брок пен оның болашақ өзінің арасындағы әңгіме де бар. Кітаптың көп бөлігі Спорангиумда [сауда орталығының төменгі қабатындағы жер асты әлемі] өтеді, және әрқашан жаңа ғажайып немесе қорқынышты жағдайлар туындайды. Осы кереметтіктер мен қауіп-қатерлердің арасындағы айырмашылық, ең жақсы арман әлемінің тұрақтылығы мен ішкі логикасын көрсетеді" деп жазады.
Таңдалған қысқа көркем шығармалар
Майкл Бишоппен сұхбаттасудың кіріспесінде, Бишоптың әңгімелер жинағына сілтеме жасап, Ник Геверс: «Бұл томдар, керемет экзотикалық пен таныс, сатирикалық юмор мен мәңгілік трагедияны үйлестіре отырып, ғылыми фантастика тарихындағы ең ұлы қысқа проза туындыларының біріне айналды» деп жазады. Автор, сыншы және кейде серік болған Пол Ди Филиппо 1970 жылы алғашқы әңгімесін сатқаннан бері Майкл Бишоптың моральдық дилеммаларға ерекше ден қоятын, ізденісшіл рухани интеллектін ашты. Оның туындылары көбінесе ғылыми фантастикамен байланысты кең көлемді көріністерге және жер бетіндегі қиялға тән нәзік сезімдерге толы болғанымен, оның назары кез келген оқырманның күнделікті өмірінде кездесетін этикалық мәселелермен айналысатын кейіпкерлерге аударлады. Діни тақырыптарға сирек тола берсе де, Бишоптың жеке христиандық сенімі – буддизм, суфизм және басқа да нанымдарға сілтеме жасауға кең мүмкіндік беретін – әрбір әңгімесінен көрінеді. Жанрдың ең көрнекті және ұқыпты әңгімешілерінің бірі саналатын Бишоптың бүгінгі күнге дейін ғылыми фантастика мен қиял әлемінің қазынасы болып табылатын алты жинағы бар. (Жетіншісі «Мүлдем ғылыми фантастика емес, дерлік» деген атауына сай, тек классикалық әңгімелерден тұрады.) Бишоптың 1981 жылы «Тұлға» сыйлығын жеңіп алған «Жаңару» новелласы, Брайан У. Олдисс пен Дэвид Уингровтың пікірінше, «мүмкін, заманауи нақылдың өрнегі. Америка және оның құндылықтары туралы нақыл. Өйткені тас-тас бұзылып бара жатқан дүние – американдық мәдениеттің тривиальды коммерциялық құндылықтарымен бүлінген әлем». Бұл – Испанияның Севилья қаласында оянып, әлем халқының расалық, этникалық, мәдени және тілдік алуан түрліліктің күшті қорытпасын құрап, шашырап кеткенін білген қарапайым американдық адамның оқиғасы. Бишоптың көптеген туындыларында (әсіресе оның қысқа прозасында) діннің адам өміріндегі рөлі маңызды тақырып болып табылады. Бишоптың «Иттердің өмірі» әңгімесі 1985 жылы «Американың үздік қысқа әңгімелері» жинағында жарияланғанда, бұл беделді антология сериясында пайда болған санаулы жанрлық әңгімелердің бірі болды. Автор Харлан Эллисонның ешқашан жарық көрмеген «Соңғы қауіпті көріністер» антологиясына жібермегенде, бұл әңгіме ұмытылып кетуі мүмкін еді.
Since his first short story sale in 1970, Michael Bishop has revealed a questing spiritual intelligence uniquely concerned with moral conundrums. While his works are often full of both the widescreen spectacles associated with science fiction and the subtle frissons typical of more earthbound fantasy, his focus remains on the engagement of characters with ethical quandaries any reader might encounter in his or her daily life. . While only occasionally delving into explicitly religious themes, Bishop's personal Christian faith—wide enough to embrace references to Buddhism, Sufism and other creeds—shines through in every tale. . Acknowledged as one of the genre's finest and most meticulous short story writers, Bishop boasts six collections to date that function as treasure troves of both science fiction and fantasy. (A seventh lives up to its title, Emphatically Not SF, Almost, by hosting only mainstream tales.) "The Quickening", Bishop's Nebula Award–winning novelette of 1981, is, according to Brian W. Aldiss and David Wingrove " perhaps, a perfect modern fable. A fable about America and her values. For what is being torn down stone by stone is a world spoiled by the trite commercial values of American culture." It's the story of an ordinary American man who awakes to find himself in Seville, Spain. He soon discovers that the population of the whole world has been scattered, creating a potent stew of race, ethnicity, culture and language. A major theme throughout much of Bishop's work (and especially so in his short fiction) is the role of religion in the daily lives of human beings. When Bishop's story "Dogs' Lives" was reprinted in Best American Short Stories 1985, it became one of only a handful of genre stories to appear in the prestigious anthology series. The story might have languished in limbo, had the author not pulled its submission to Harlan Ellison's never published anthology The Last Dangerous Visions.