Кіріспе

Адамның сөйлеуі немесе ән айту кезіндегі ерін қозғалыстарын аудио жазбамен сәйкестендіру – ән айту немесе сөйлеуді имитациялау. Ерінмен синхрондау немесе ерін синхроны (/sɪŋk/, "sink" сөзімен бірдей айтылады), ерін синхрондаудың қысқартылған түрі, сөйлеуші немесе әншінің ерін қозғалыстарын әнмен немесе сөйлеумен сәйкестендіру үшін қолданылатын техникалық термин. Ерінмен синхрондауға арналған аудио тікелей эфирде немесе теледидар, компьютер, кинотеатр динамиктері және басқа да аудио шығару құрылғылары арқылы дыбысты күшейту жүйесі арқылы жасалады. Бұл термин тірі орындалулар мен аудиовизуалды жазбалар контекстінде әртүрлі техникалар мен процестерді қамти алады. Фильм өндірісінде ерін синхрондау көбінесе пост-өндіріс кезеңінің бір бөлігі болып табылады. Шетел тіліндегі фильмдерді дубляждау және анимациялық кейіпкерлердің сөйлеп тұрғандай көрінуін қамтамасыз ету үшін күрделі ерін синхрондау қажет. Көптеген бейне ойындар экрандағы кейіпкерлердің сөйлеп жатқандай сезім беру үшін ерінмен синхрондалған дыбыс файлдарын кеңінен пайдаланады. Музыка индустриясында әншілер музыкалық бейнелерде, теледидар мен фильмде және кейбір тікелей эфирлік қойылымдарда ерін синхрондауды қолданады. Әншілердің ерінмен ән айтуы концертке келген жанкүйерлер арасында пікір қақтығыстарын тудыруы мүмкін, себебі олар тікелей орындауды күтеді.

Музыка саласында

Ауызбен сөйлеу – мимиканың бір түрі саналады. Ол актерлердің өте жақсы әнші екенін көрсету үшін (мысалы, "Partridge Family" телешоуы), дыбыс жазу студиясында ғана қол жеткізілетін ән эффектін имитациялау үшін (мысалы, Cher-дің "Believe" әні, онда оның дауысына Auto Tune эффектісі қолданылды); әнмен бірге хореографиялық би нөмірлерінде орындауды жақсарту үшін, вокалды толығымен басқаға жатқызу үшін (мысалы, Milli Vanilli тобы, басқа әншілердің жазбаларына ауызбен сөйлеген топ) немесе тікелей орындаудағы кемшіліктерді жабу үшін қолданылуы мүмкін. Бұл драг-шоуларда да жиі қолданылады. Кейде телеарна продюсерлері әртістерге ауызбен сөйлеуді міндеттейді, осылайша атақты адамдардың телешоудағы қатысуын қысқартады, себебі бұл репетицияға кеткен уақытты азайтады және дыбысты келістіру процесін жеңілдетеді немесе дауыстық қателердің алдын алады. Кейбір әртістер тікелей ән айтуға өзінің сенімсіздігінен ауызбен сөйлейді және ән айту кезінде дауысы бұрмаланғаннан сақтану үшін осы әдіске жүгінеді. Музыкалық бейнежазба түсірілімінде фильмнің дыбыс жолы мен музыкалық дыбыс жолы бөлек жазылатындықтан, әртістер әдетте әндерін ауызбен сөйлейді және көбінесе музыкалық аспаптарда ойнағандай көрінеді. Кейде әртістер ауыздарын жазылған дыбысқа қарағанда жылдам қозғап, бейнежазбада баяу эффектісін тудырады, мұны жасау қиын деп есептеледі. Сол сияқты, кейбір әртістер музыкалық бейнежазба үшін ауыздарын кері сөйлеп жазады, осылайша бейнежазба кері қайтарылғанда, әнші алға қарай ән салып тұрғандай көрінеді, ал айналасындағы уақыт кері иіліп бара жатқандай сезіледі, мысалы Coldplay-дің "The Scientist" әнінде. Бұл тенденцияға ерекше жатқан жағдайлардың бірі – Брюс Спрингстиннің "Streets of Philadelphia" хиті, онда әншінің дауысы микрофон арқылы жазылған, ал аспаптар тек қосалқы дыбыс ретінде қолданылған, бұл әнге ерекше сезім береді. "American Bandstand" және 1960-шы жылдардың көптеген түрлі шоуларында вокал мен аспаптардың бәрі (American Bandstand-тағы бірнеше ерекше жағдайларды қоспағанда) алдын ала жазылған музыкамен синхронды болды.

Нағыз ән мен иілгіштік

Кейбір әншілер концерттік және теледидарлық тікелей эфирлерде алдын ала жазылған музыка мен фонограммаға сәйкес еріп жүретін дауысты мимикамен орындайды. Бұл ойнату үстінен ән салу деп аталады. Кейбір әртістер өте биік немесе төмен ноталарды орындауды қажет ететін әндер кезінде, ән салу мен мимиканы араластырады. Мұндай ноталарды мимикамен орындау орындаушының дауысының бұрыс шығуына немесе дауыс тонуына жол бермейді. Әннің қиын бөлігі аяқталған соң, әртіс мимиканы жалғастыра береді немесе тікелей ән салуға көшеді. Кейбір әртістер әннің қосымша бөлімдерін мимикамен орындайды, ал негізгі шумақтарды тікелей әндейді.

Музыкалық театр

Синхронды орындау музыкалық театрда да музыканттар үшін ұқсас мақсатта қолданылады. Көрсетілімге лапсың орындалған және тікелей музыкалық нөмірлердің қосылысы болуы мүмкін. Ұзаққа созылған қойылымдарда, бұл орындаушының дауысын шаршаудан және зақымданудан қорғауға, сондай-ақ өндірістің жоғары сапасын сақтауға көмектесуі мүмкін. Синхронды орындауды арнайы эффект ретінде пайдаланудың айқын мысалы – «Операның күлкісі» қойылымы, онда басты рөлдердегі актерлермен бірдей костюм киген дублерлер кейіпкерлердің сахнада таинсты түрде қозғалып жүргендей сезім тудырады.

Парадтық жүзушілер

Суретшілер өздерінің қосалқы тобы мен дыбыс күшейту жүйелерін орналастыру мүмкін болмайтын жағдайларда да, әуенге еріп сөйлеуі мүмкін, мысалы, Мейсидің Алғыс айту күні шеруіндегі танымал әншілер жүретін платформада әуенге еріп сөйлейді.

Дұрыс емес мәлімдемелер

Кейде көрермендер стадионның арт жағында отырғандықтан, дыбыстың арақашықтыққа жету уақытының кешігуіне байланысты ән айтуды еріксіз қайталауды (лип-синк) дұрыс түсінбейді. Мысалы, көрермендер барабаншының барабанға соққан сәтін дыбысты естімес бұрын көруі мүмкін. Бұл кешігу мимика жасайтын әртістер мен фонограмманың нашар синхрондалғаны ретінде қате түсінілуі мүмкін. Сондай-ақ, тікелей эфирде немесе қашықтан үлкен экранда тікелей эфирді тамашалаған жанкүйерлер нағыз лип-синк уақытындағы қателікті көруі мүмкін. Мұндай қателер сахнадағы камерадан үлкен экранға берілетін электрондық видеосигналдың өңделуі кезінде туындауы мүмкін. Бұл жалған лип-синк қатесі көрермендердің орындалуды электрондық қателерсіз көрсетілген орындалуға қарағанда әлдеқайда аз қызықты немесе жағымсыз деп қабылдауына себеп болуы мүмкін. Бұл мәселені шешудің техникалық жолы бар – SMPTE ST 2064 стандарты, бірақ 2018 жылдың наурыз айына дейін үлкен стадиондарда теледидар трансляциясын жүзеге асыратын немесе тікелей эфирді көрсететін телеарналардың ешқайсысы оны қабылдаған жоқ. Бұл бейнесигналды өңдеудегі кешігулер, туындаған жағымсыз пікірлер және SMPTE ST 2064 стандарты аудио мен бейнені синхрондау туралы мәселелерде талқыланады.

Түрлері

"[К]ейбір ең талантты әншілер тіл үйіріп ән салғанда ұсталған". Өнер журналисі Чак Тейлор мұны "өте ауыр қылмыс" деп санайды, бірақ әншілер билеп, күрделі сахналық қойылымдар жасағанда тірі орындаудың қиын екенін айтады. Мұны көбінесе драг-орындаушылар (драг-куин және драг-кинг) орындайды. Iron Maiden және Muse екі музыкалық телеарнаның имитациялық орындау талаптарын, топ мүшелерінің әдейі аспаптарын ауыстыру арқылы мазақ етті. Тіл үйіріп ән салудың мысалдары (кейде "лип-дуб" бейне деп те аталады) интернетте кең таралған вирусқа айналды. Оның алғашқы мысалы – Гарри Брользманың "Dragostea din Tei" әніне билеп, тіл үйіріп салған "Numa Numa" бейнесі, 2007 жылы The Viral Factory журналы оны "Жұлдызды соғыстар" бейнесінен кейін ең көп таралған вирусқа айналған бейнелердің екіншісі деп атады. "Puttin' on the Hits" және "Lip Service" сияқты түрлі телешоулар тіл үйіріп ән салуға негізделген. Комедияшы Джимми Фэллон өзінің түнгі ток-шоуында танымал адамдармен ұқсас қойылымдарды эскиздер ретінде көрсетті. Ол Spike арнасы үшін "Lip Sync Battle" жеке телесериалын жасады, ол танымал тұлғалар арасындағы бәсекелестік форматын ұзартты. Дрэг мәдениетінің маңызды бөлігі болғандықтан, "RuPaul's Drag Race" реалити-шоуы тіл үйіріп ән салуды конкурсанттарды іріктеу үшін жиі пайдаланады. Dubsmash және TikTok (2017 жылы Musical.ly-ны сатып алып, жапқан) сияқты мобильді қосымшалар, пайдаланушыларға әлеуметтік желілерде немесе ішкі платформада бөлісу үшін қолданыстағы аудио және ән үзінділеріне тіл үйіріп бейнелер жазуға мүмкіндік береді. 2015 жылы "Dubsmash патшайымы" деп аталған филиппин контент-жаратушысы Мэн Мендоза "Eat Bulaga!" филиппин шоуының актерлік құрамына қосылды. Ол "Яя Дуб" атты кейіпкер ретінде қайта-қайта көрсетілетін эскизде ойнады, оның диалогы тек тіл үйіріп салған аудиодан тұрды. Оның эфирде Алден Ричардсқа деген спонтанды реакциясы "AlDub" деп аталған жұптың құрылуына әкелді, олар ешқашан жеке кездеспейтін және тек тіл үйіріп ән салу арқылы қарым-қатынас жасайтын жұп ретінде бейнеленді. Бұл жұп елде үлкен мәдени құбылысқа айналды және 2015 жылдың қазан айында "Tamang Panahon" атты арнайы концертте алғаш рет сахнаға шықты. Концертке арналған хэштег Twitter-де 24 сағат ішінде 41 миллион пост жинап, 2014 жылғы ФИФА әлем чемпионатындағы Бразилия мен Германияның жартылай финалдық матчы кезінде орнатылған әлемдік рекордты бұзды.

Құқықтық және этикалық аспектілер

Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатында үкімет поп-жұлдыздардың билеттеріне "егер әншілер өнер көрсету барысында ән айтпауды жоспарласа, оны жанкөйерлерге хабарлау үшін" ескертулер жазуды талап ететін жаңа заңды қарастырып жатыр. Әділ сауда министрі Вирджиния Джадж: "Тірі – дегеніміз тірі" деді. Министр Джадж: "Егер сіз концерт билеттеріне 200 долларға дейін жұмсасаңыз, сіз киноклиптен гөрі жақсырақ нәрсеге лайықсыз деп ойлаймын" деді. Ол "Жаңа Оңтүстік Уэльс үкіметі билетке тұтынушыларды өнер көрсету толығымен жазылғандығы туралы ескерту жазу сияқты нұсқаларды қарастыруға дайын" екенін айтты. Этика мәселелерін зерттейтін бір автор, ән айтпауды "нағыз әншілерге жасалған құрметсіздік деп санайды, себебі олар шынайы өнер көрсету үшін өлеңдерді дұрыс айтуға тырысып, дауыстарын сынып айту қаупіне барады". Автордың пікірінше, тікелей эфирде ән айтпау "біздің бұрынғыдай керемет өнер көрсетулерден ләззат алу қабілетімізді жояды, өйткені біз ұлы таланттан туған ерекше нәрсенің куәсі болып отырмыз деп сенетінбіз". Автор бұл жағдайдың "қоғамдық өнер көрсетулерде ән айтпауды дұрыс емес ететінін" айтады. "Көрермендерге ғана емес, өтірік айтылып қана қоймай, олардың көзқарасын цинизмге ұшыратады".

Мысалдар

Майкл Джексонның Motown 25: Yesterday, Today, Forever (1983) телешоуындағы өнері сахналық қойылымдардың ауқымын өзгертті, себебі ол ән айту мен күрделі би қозғалыстарын үйлестірді. "Performance and Popular Music: History, Place and Time" (2006) кітабының авторы Ян Инглис осы телешоуда Джексонның "Billie Jean" әнін иілмей орындағанын айтады. 1989 жылы New York Times газетінде "Bananarama тобының Палладиумдағы соңғы концерті" туралы жазылды, онда "алғашқы ән күшті ритммен, қабаттасқан вокалдық үйлесімдермен және әр шумаққа би қозғалысымен ерекшеленді", бірақ "барабандық жиынға концерт басталғаннан кейін бес ән өткен соң ғана қол тигізілді, сондай-ақ қосалқы вокалдар (және тіпті жетекші вокалдардың бір бөлігі, гибридтік орындау) дыбыс жазбасымен бірге ойнатылды". Мақалада сондай-ақ "британдық Depeche Mode тобы сахнада өнер көрсету кезінде вокалдық партиялар мен бірнеше клавишалық үнді қосады" делінген. 1989 жылы Коннектикут штатының Бристоль қаласындағы Lake Compounce ойын-сауық паркінде MTV арнасы түсірген Milli Vanilli концерті кезінде топтың "Girl You Know It's True" әнінің жазбасы істен шығып, "Girl, you know it's" деген сөздерді қайталап, тұрып қалды. Топтың әншілік дағдыларына қатысты көпшіліктің сұрақтарына жауап ретінде, иесі Франк Фариан 1990 жылдың 12 қарашасында журналистерге Морван мен Пилатус жазбаларда ән айтпағанын мойындады. Американдық БАҚ-тың қысымы салдарынан Milli Vanilli төрт күннен кейін Грэмми сыйлығынан айырылды, ал Arista Records оларды тізімнен шығарып, олардың альбомын және жазбаларын каталогтан өшірді, нәтижесінде "Girl You Know It's True" альбомы сатылымнан алынды. Осы мәліметтер жарияланғаннан кейін, АҚШ-тың тұтынушылардың құқығын қорғау заңдары бойынша кем дегенде 26 сот процесі қозғалды. 28 тамызда концертке қатысқандар мен Milli Vanilli жазбаларын сатып алғандарға ақшаны қайтару туралы келісім бекітілді. Шамамен 10 миллион адам ақшаны қайтаруға құқылы болды. The New York Times газетінің тілшісі Крис Нельсон 1990 жылдары "Мадонна мен Джанет Джексон сияқты әртістер тамашалық үшін жаңа стандарттар белгіледі, концерттерінде әсем костюмдер, дәл уақытында жасалған пиротехника және спорттық билер болды. Бұл эффекттер тікелей ән айту есебінен жасалды" деп хабарлады. USA Today газетінің Эднa Гундерсен былай деп жазды: "Ең айқын мысал - Мадоннаның Blond Ambition World Tour турнесі, бұл визуалды тұрғыдан әсерлі және мұқият хореографияланған қойылым. Мадонна "Now I'm Following You" дуэтін иілмей орындайды, ал Дик Трейси кейіпкері Уоррен Биттидің жазылған вокалын аузымен айтады. Басқа әндерде оның дауысын әншілер күшейтеді, олардың дауысы тоқтаусыз билеудің салдарынан шаршаған". Джанет Джексонның Rhythm Nation World Tour турнесін қарап, Майкл МакКембридж Остин American-Statesman газетінде "90 минут бойы ол сияқты билей алатыны және сонымен бірге 90-шы жылдардағы суперконцерттерде күтілетін күшті вокалдарды бере алатыны екі күмәнді" деп мәлімдеді. Electrasy тобының 1998 жылғы "Morning Afterglow" әнінің клипінде әнші Алисдейр МакКиннелл бүкіл әнді кері иілмей орындады. Бұл бейнеде пәтер жиналып, кітап сөрелері құламайтын сияқты көрінеді, ал музыка алға қарай ойналады. 2004 жылдың 23 қазанында АҚШ-тың поп-күйшісі Эшли Симпсон Saturday Night Live телешоуының 568-ші эпизодында музыкалық қонақ ретінде пайда болды. Ол өнер көрсету кезінде "иілмей ән айтып тұрғаны анық көрінді". "Оның әкесі, менеджерінің айтуынша, оның қызына көмек қажет болды, себебі қышқыл рефлюкс ауруынан оның дауысы қышқылданып қалған еді". Оның менеджері "Америкадағы кез келген әртіс сияқты, оның да әнін тыңдау үшін қолдау трегі бар, сондықтан ұлттық теледидарда оның дауысының құлаққап қалғанын естімейсіз" деді. Оқиға кезінде әнші "микрофонын белінен ұстап тұрғанда" бұрын орындалған әннің дауысты бөліктері естіле бастады; ол "кейбір асыра сілкілі би қимылдарын жасады, содан кейін сахнадан кетіп қалды". 2009 жылы АҚШ-тың поп-күйшісі Бритни Спирс ""Австралиялық шоуларында иілмей ән айтқаны үшін алған жарысқа қатты ашуланды"", бұл туралы ABC News Australia "көрермендер Перт қаласындағы Burswood Dome-дан бірнеше әннен кейін наразылық білдіргенін" хабарлады. Рейтер агенттігі Бритни Спирс "әдетте, өзін ұстамай иілмей ән айтуға бейім" екенін жазды. Мақалада "Нью-Йорктегі қайта оралу турнесінде Спирс өзінің дауыс шығару мүшелерін үш рет қана қолданды - екі рет көпшілікке алғыс айту үшін және бір рет баллада орындау үшін (бірақ осы нөмірдегі вокал да күмәнді болды)". Rolling Stone журналы "кейбір хабарламалар Спирс 2009 жылғы концерттерінде тікелей ән айтқанын көрсетсе де... L. A. Times газетінің Ann Powers оның шоуының басым бөлігі жазба тректерімен толық болғанын" айтты. Жас вирусқа ұқсас бейнежазбалардың жұлдызы Кинан Кахилл өзінің YouTube арнасында танымал әндерді иілмей орындайды. Оның танымал болуына 2010 жылдың қарашасында рэпер 50 Cent және 2011 жылдың қаңтарында David Guetta сияқты қонақтарды шақыруы да себеп болды, нәтижесінде ол 2011 жылдың қаңтарында YouTube-тағы ең танымал арналардың біріне айналды. The Beatles 1967 жылы теледидарда иілмей орындауға қарсы британдық заңды бұзды, олардың "Hello, Goodbye" әніне түсірілген промоклипте иілмей орындады. Top of the Pops бағдарламасының 1967 жылдың 21 қарашасындағы эпизодында ән 1964 жылы түсірілген "A Hard Day's Night" фильмінен алынған кадрлармен қоса көрсетілді. Шоудың 1967 жылдың 7 желтоқсанындағы эпизодында әнмен бірге арнайы түсірілген қара-ақ промоклип көрсетілді, онда топ мүшелері Magical Mystery Tour телефильмін монтаждады, ал (1996 жылы VHS форматында шыққан The Beatles Anthology жинағымен бірге қолжетімді болған түсті промоклиптен басқа) 2012 жылы шыққан Magical Mystery Tour DVD дискісінде бонус ретінде пайда болды. Үнді киносы иілмей орындауға көп көлеңке жасайды. Үнді киносында әншінің иілмей орындауы дерлік барлық фильмдерде қолданылады, онда актерлер фильмдерде ән мен би орындарына иілмей орындайды. Әншілер ресми түрде танылып, мансаптарында үлкен атаққа ие болды. Олардың арасында Лата Мангешкар, Кишор Кумар, Мухаммад Рафи, Аша Бхосле, Сону Нигам, Шрея Гхошал және тағы да көптеген әншілер бар. Джин Питни 1989 жылы ITV арнасының This Morning бағдарламасында "техникалық апаттың" салдарынан есте қаларлық оқиғаға қатысты. "You're the Reason" әнін тікелей орындауға тырысқан Питни өз уақытын шатастырып, "жазба трегімен бірге иілмей орындауға тырысып, сәтсіздікке ұшырады"; ол күлмеуге тырысып, әнді орындауын жалғастырды. Оқиға жылдар бойы теледидарда қайта көрсетілді, әсіресе 2002 жылы BBC One арнасының Room 101 бағдарламасында. Ол 2013 жылы This Morning бағдарламасының 25 жылдығына арналған эпизодында қайта көрсетілді, онда жүргізуші Холли Уилоуби осы сәттерді еске түсіргенде "суық терге түсті". Мэдисон Сквер Гарденде өткен концертте R&B әншісі R. Kelly әннің ортасында микрофонын қойып, жазылған вокалының әрі қарай орындауын қамтамасыз етті. Katy Perry туралы "Lip Sync Malfunction Forces Katy Perry to Use Her Own Voice to Sing" деген мақалада Gawker порталы поп-жұлдызының "Cannes қаласындағы NRJ Music Awards сыйлық беру кешінде "Roar" хитін орындаған кезде қорқынышты иілмей орындау қатесіне тап болғанын" жазды. Перри "жазба трегімен өзінің қозғалыстарын үйлестіре алмады", нәтижесінде жүргізуші өнер көрсетуін тоқтатып, оған қайтадан бастауға рұқсат сұрады. Перри әнді қайтадан бастады, бірақ бұл жолы жазба трегінсіз. Продюсерлер Перри тікелей ән айтуы жоспарланғанын, бірақ "техникалық проблема" қызметкерлердің "жаман дыбыс жазбасын" ойнатуына себеп болғанын мәлімдеді. Rolling Stone журналы "кейбір хабарламалар Спирс 2009 жылғы концерттерінде тікелей ән айтқанын көрсетсе де... L. A. Times газетінің Ann Powers шоудың басым бөлігі жазба тректерімен толық болғанын" айтты. Жас вирусқа ұқсас бейнежазбалардың жұлдызы Кинан Кахилл өзінің YouTube арнасында танымал әндерді иілмей орындайды. Оның танымал болуына 2010 жылдың қарашасында рэпер 50 Cent және 2011 жылдың қаңтарында David Guetta сияқты қонақтарды шақыруы да себеп болды, нәтижесінде ол 2011 жылдың қаңтарында YouTube-тағы ең танымал арналардың біріне айналды. The Beatles 1967 жылы теледидарда иілмей орындауға қарсы британдық заңды бұзды, олардың "Hello, Goodbye" әніне түсірілген промоклипте иілмей орындады. Top of the Pops бағдарламасының 1967 жылдың 21 қарашасындағы эпизодында ән 1964 жылы түсірілген "A Hard Day's Night" фильмінен алынған кадрлармен қоса көрсетілді. Шоудың 1967 жылдың 7 желтоқсанындағы эпизодында әнмен бірге арнайы түсірілген қара-ақ промоклип көрсетілді, онда топ мүшелері Magical Mystery Tour телефильмін монтаждады, ал (1996 жылы VHS форматында шыққан The Beatles Anthology жинағымен бірге қолжетімді болған түсті промоклиптен басқа) 2012 жылы шыққан Magical Mystery Tour DVD дискісінде бонус ретінде пайда болды. Үнді киносы иілмей орындауға көп көлеңке жасайды. Үнді киносында әншінің иілмей орындауы дерлік барлық фильмдерде қолданылады, онда актерлер фильмдерде ән мен би орындарына иілмей орындайды. Әншілер ресми түрде танылып, мансаптарында үлкен атаққа ие болды. Олардың арасында Лата Мангешкар, Кишор Кумар, Мухаммад Рафи, Аша Бхосле, Сону Нигам, Шрея Гхошал және тағы да көптеген әншілер бар. Джин Питни 1989 жылы ITV арнасының This Morning бағдарламасында "техникалық апаттың" салдарынан есте қаларлық оқиғаға қатысты. "You're the Reason" әнін тікелей орындауға тырысқан Питни өз уақытын шатастырып, "жазба трегімен бірге иілмей орындауға тырысып, сәтсіздікке ұшырады"; ол күлмеуге тырысып, әнді орындауын жалғастырды. Оқиға жылдар бойы теледидарда қайта көрсетілді, әсіресе 2002 жылы BBC One арнасының Room 101 бағдарламасында. Ол 2013 жылы This Morning бағдарламасының 25 жылдығына арналған эпизодында қайта көрсетілді, онда жүргізуші Холли Уилоуби осы сәттерді еске түсіргенде "суық терге түсті". Мэдисон Сквер Гарденде өткен концертте R&B әншісі R. Kelly әннің ортасында микрофонын қойып, жазылған вокалының әрі қарай орындауын қамтамасыз етті. Katy Perry туралы "Lip Sync Malfunction Forces Katy Perry to Use Her Own Voice to Sing" деген мақалада Gawker порталы поп-жұлдызының "Cannes қаласындағы NRJ Music Awards сыйлық беру кешінде "Roar" хитін орындаған кезде қорқынышты иілмей орындау қатесіне тап болғанын" жазды. Перри "жазба трегімен өзінің қозғалыстарын үйлестіре алмады", нәтижесінде жүргізуші өнер көрсетуін тоқтатып, оған қайтадан бастауға рұқсат сұрады. Перри әнді қайтадан бастады, бірақ бұл жолы жазба трегінсіз. Продюсерлер Перри тікелей ән айтуы жоспарланғанын, бірақ "техникалық проблема" қызметкерлердің "жаман дыбыс жазбасын" ойнатуына себеп болғанын мәлімдеді.

Қайталанатын оқиғалар

Супер Боулда әншілердің өнернамелері кезінде ерін синхрондау (лаптарды синхрондау) қолданылды. Super Bowl XLIII кезінде "Дженнифер Хадсонның ұлттық әнұранды орындауы" "бұрын жазылған трекке ерінмен синхрондалды, ал одан бұрын өнер көрсеткен Фейт Хилл де солай жасаған сияқты". Әншілердің ерін синхрондауы Рики Майнордың өтініші бойынша жасалды, ол ойын алдындағы шоудың продюсері болатын және "тікелей эфирде өте көп факторларға тәуелдіміз" деді. Келесі Супер Боулдардағы ұлттық әнұрандар тікелей эфирде орындалды. 1991 жылғы Супер Боулда Уитни Хьюстонның әнұран орындауы да ерінмен синхрондалған деп хабарланды. 1998 жылдың қаңтар айында әнші-сазгер Жьюэл Super Bowl XXXII ашылуында американдық ұлттық әнұранды өзінің дауысының цифрлық жазбасына ерінмен синхрондағаны үшін сынға ұшырады. Бұл оның бастапқы сөздерді жіберіп алғанынан байқалды. Супер Боул продюсерлері барлық орындаушылардың дауыстарын алдын ала жаздыруға тырысатындарын мойындады. Халықаралық Олимпиада комитетінің атқарушы директоры Гилберт Фелли, көрінеу әдемірек екі адамды пайдалануды қорғады. 2006 жылдың 10 ақпанында Лучано Паваротти Италияның Турин қаласында өткен 2006 жылғы Қысқы Олимпиаданың ашылу салтанатында "Nessun Dorma" опера ариясын орындап, соңғы рет сахнаға шықты. Ашылу салтанатының соңғы бөлігінде оның өнері халықаралық көрермендерден ең ұзақ және ең дауысты шапалақтарды алды. Концерттің дирижері Леоне Маджиера 2008 жылғы "Паваротти Висто да Висино" атты естеліктерінде осы өнернамені бірнеше апта бұрын жазғанын айтты. "Оркестр көрермендер үшін ойнап жатқандай болды, мен дирижерлік етіп, ал Лучано ән салатын сияқты. Нәтижесі тамаша болды", - деп жазды ол. Павароттидің менеджері Терри Робсон, тенордың Қысқы Олимпиада комитетінің шақыруын бірнеше рет қабылдамағанын айтты, себебі ақпан айында Туриннің суықтағы температурасында түнгі уақытта ән салу мүмкін емес еді. Комитет оны әнді алдын ала жаздырып, қатысуға көндірді.

Суретшілердің наразылығы

Кейде кейбір әншілер теледидар бағдарламаларында тікелей эфирде ән айтпағанын айқын көрсете отырып, плейбекке (синхронды ойнатуға) мәжбүрлегендеріне наразылық білдіреді. Public Image Limited әншісі Джон Лайдон American Bandstand бағдарламасында өнер көрсеткенде, "оның орнына студия еденіне отырып, көрермендерге араласып, өзінің дауысы жазылған кезде камераға мұрынын тигізді". 1966 жылы Детройттегі телешоуда Фрэнк Заппа және оның тобы станцияның реквизит бөлімінен әртүрлі заттар алып, "сахна" деп аталатын жерге жиналды. Олар топ мүшелерінен "әннің мәтінімен сәйкес келмейтін (немесе тіпті байланысы жоқ) бір қайталанатын физикалық қимыл жасауды және шоудағы уақытымыз біткенше оны қайта-қайта орындауды" сұрады. Бұл Zappa-ның "Детройттегі үйде жасалған Даданың алғашқы көрінісі" деп сипаттаған өнер көрсетуіне әкелді. Моррисси BBC музыкалық бағдарламасы Top of the Pops-та "Микрофон" ретінде папоротник өсімдігін пайдаланып "This Charming Man" әнін орындау арқылы ұқсас саясатқа қарсылық білдірді. 1986 жылы неміс музыкалық бағдарламасында Iron Maiden ағылшын металл тобы "Wasted Years" әнін плейбекпен орындады, олар әннің ортасында аспаптарды айқын түрде ауыстырды және бір сәтте үш мүшесі бір уақытта барабанды "тартып" ойнады.

Қабылдау және әсер ету

Милли Ваниллидің дауыстық мимикасы туралы скандалдан кейін, бұл "тыңдаушының санасына (және құлағына) мәңгілік күмәнділік сезімін сіңірді". Осы имитациялық даудың салдарынан MTV-дің Unplugged жобасы іске қосылды, ол "студияда жасалғаннан гөрі шынайы өнерпаздар екенін көрсетуге ниеттенген суретшілерге арналған алаң" болды. Шоуда әншілер мен акустикалық аспаптармен тікелей эфирде орындалғандықтан, орындаушылар "өздерінің өңделмеген дауыстарын және тікелей орындау қабілеттерін көрсетуге тиіс болды". MTV Unplugged-те суретшілер ерін синхрондауды, қосалқы тректерді, синтезаторларды және дауыс эффекттерін пайдалана алмады. Unplugged арқасында тікелей эфирдегі шынайылық танымал музыкада қайтадан маңызды құндылыққа айналды. Элли Гулдинг пен Эд Ширан "Тірі – дегені тірі" науқанына қосылып, тікелей концерттерде адалдық болуын қалады. "Live Means Live" науқанын әнші-композитор Дэвид Миндел бастады. Егер топ "Тірі – дегені тірі" логотипін көрсетсе, көрермендер шоуда "Auto-Tune жоқ, 100 пайыз тікелей емес ештеңе жоқ" екенін, сондай-ақ қосалқы тректердің де жоқ екенін біледі.

Фильм

Фильм түсіру кезінде еріннің синхрондалуы көбінесе пост-өндірістік кезеңнің бір бөлігі болып табылады. Бүгінгі таңдағы фильмдердің көпшілігінде диалог кейіннен қайта жазылған сахналар бар; ерін синхрондалуы – анимациялық кейіпкерлер сөйлеген кезде қолданылатын техника, ал фильмдерді басқа тілдерге дубляждау кезінде бұл өте маңызды. Көптеген музыкалық фильмдерде актерлер өз әндерін алдын ала жаздыру сеансында орындап, түсірілім кезінде ерінмен синхрондады, бірақ көбінесе өз дауысының орнына басқа әншілердің дауыстарын қолданды. Рекс Харрисон «My Fair Lady» фильмінде ерекше жағдайды құрады. Марни Никсон Дебора Керр үшін «Патша мен мен» фильмінде, Одри Хепберн үшін «Менің әжем» фильмінде, Анет Уоррен Ава Гарднер үшін «Шоу-бот» фильмінде, Роберт Макферрин Сидни Пуатье үшін «Порги мен Бесс» фильмінде, Бетти Ванд Лесли Карон үшін «Джиджи» фильмінде, Лиза Кирк Розалинд Рассел үшін «Цыған» фильмінде және Билл Ли Кристофер Пламмер үшін «Музыканың дыбысы» фильмінде ән шырқады. Кейбір алдын ала дубляжданған орындалулар сақталған, мысалы, Хепберннің «My Fair Lady» әндері (фильм туралы деректі фильмдерге енгізілген), ал Гарднердің «Шоу-бот» фильміндегі түпнұсқалық әндері алғаш рет 1994 жылғы «That's Entertainment! III» деректі фильмінде естілді. Музыкалық емес фильмдерде әндер пайда болған кезде актерлер түсірілім алаңында тікелей ән айтады, бірақ кейіннен ADR арқылы әннің «жақсырақ» орындалуын қолданып, дауыстарын дубляждайды. Ерін синхрондалуы қазіргі заманғы музыкалық фильмдерде (мысалы, «The Rocky Horror Picture Show» ерекшелік ретінде) және «Ray» және «La Vie en Rose» сияқты биофильмдерде жиі қолданылады, онда түпнұсқалық жазба шынайылықты арттырады. Бірақ кейбір ерте музыкалық фильмдер көбінесе тікелей жазбаларды пайдаланады. 1950 жылдарғы MGM классикасы «Жаңбыр астында ән салу» фильмінде ерін синхрондалуы маңызды сюжеттік желі болып табылады, онда Дебби Рейнольдстың кейіпкері Кэти Селден Лина Ламонт (Жан Хаген ойнаған) кейіпкеріне дауыс береді. Ұлыбританиялық «The Observer» газетінде Марк Кермод: «Тривиаға құмар жанкүйерлер Дебби Рейнольдстың Бети Нойспен «Would You?» әнін ирониялық түрде дубляждауын еске алуды жақсы көреді», – деп жазды, бірақ ол «19 жастағы Рейнольдс «Good Morning» сияқты хиттерде бір қадам да жаңылыспайды» деп атап өтті. Рейнольдс кейінірек Бетти Нойстің фильмге қосқан үлесін мойындап, былай деп жазды: «Мен Джин Келлимен бірге «You Are My Lucky Star» әнін орындадым. Бұл өте кең диапазонды ән болды және оның тонында орындалды. Менің бөлігім жақсы шықпады, менің әнші дауысымды Бетти Ройс дубляждады».

ADR

Автоматтандырылған диалогты ауыстыру, сонымен қатар "ADR" немесе "looping" деп аталады, – түсірілім аяқталғаннан кейін диалогты қайта жазуды қамтитын кино дыбыс техникасы. Кейде түсірілім алаңында жазылған диалог қанағаттандырмайды, себебі оған көптеген сыртқы шулар кіріп кеткен немесе режиссер орындаудан разы болмайды. Сондықтан актерлер түсірілімнен кейін "looping" сессиясында өз дауыстарын қайта жазады.

Анимация

Еспен сөйлеудің тағы бір көрінісі – анимациялық кейіпкердің бұрыннан жазылған диалогты айтатын сияқты көрінуін жасау өнері. Анимациялық кейіпкердің сөйлеп тұрғандай болуын қамтамасыз ету үшін синхрондылық техникасы сөйлеудің уақытын анықтауды (бөлінуді) және диалог жолына сәйкес еріндер мен ауыздың анимациясын қамтиды. Анимациядағы еспен сөйлеудің алғашқы мысалдары Макс Флейшердің 1926 жылғы "My Old Kentucky Home" атты қысқа фильмінде көрінді. Бұл техника бүгінгі күнге дейін қолданылуда, "Шрек", "Лило және Стич" және "Симпсонс" сияқты анимациялық фильмдер мен телешоулар өздерінің жасалма кейіпкерлерін сөйлетіп, осы синхрондылықты пайдаланады. Еспен сөйлеу комедияларда да қолданылады, мысалы, "Бұл сағаттың 22 минуты бар" және саяси сатираларда, түпнұсқа мәтін толығымен немесе ішінара өзгертіледі. Ол фильмдерді бір тілден екінші тілге аударумен бірге қолданылды, мысалы, "Spirited Away". Шетелдік туындыларды отандық көрсетуге аудару кезінде еспен сөйлеу қиын мәселе болуы мүмкін, себебі жолдардың қарапайым аудармасы көбінесе ауыз қозғалысына сәйкес келмейтін диалогтың артық немесе жетіспеуіне әкеледі.

Тілдік дубляж

Сапалы киноны дубляжға түсіру үшін диалог алдымен актердің ерін қозғалысына сәйкес келетін сөздермен аударылуы керек. Түпнұсқа диалогқа дәлдік сақтау қажет болғанда мұны істеу көбінесе қиынға соғады. Дубляждың мұқият синхрондау процесі де ұзаққа соғып, қымбатқа түседі. Көптеген анимелердегі ауыздың қозғалысын бейнелеудің қарапайым, фонетикалық емес тәсілі бұл процеске көмектеседі. Ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде көптеген шетелдік телесериалдар (әсіресе «Покемон» сияқты анимелер) телеарналар үшін дубляждалады. Дегенмен, кинотеатрларда көрсетілетін фильмдер көбінесе субтитрмен шығады. Бұл сол тілде сөйлейтін адамдардың саны жеткіліксіз болғандықтан, қымбат дубляж жасау коммерциялық тұрғыдан тиімді емес елдерде де осылай. Бірақ, халық саны жеткілікті елдер барлық шетелдік фильмдерді ұлттық тілдеріне дубляждайды. Кейбір көрермендер дубляждың арқасында экрандағы оқиғаға назар аударуға мүмкіндік беретіні үшін жақсы көреді, себебі субтитр оқудың қажеті болмайды.

Видеоойындарда

Алғашқы бейнеойындарда техникалық шектеулер болғандықтан ешқандай дауыстық дыбыстар қолданылмады. 1970-ші және 1980-ші жылдардың басында көптеген бейнеойындар қарапайым электронды дыбыстарды, мысалы, сигналдар мен жарылыс имитациясын пайдаланды. Көбінесе, бұл ойындар мәтінмен қатар қарым-қатынас процесін көрсету үшін жалпы жақ немесе ауыз қозғалысын ғана ұсынды. Дегенмен, 1990-шы және 2000-ші жылдары ойындардың жетілуімен еріп жүре, еріннің синхрондау және дауыстық актёрлық шеберлік көптеген ойындардың маңызды бөлігіне айналды. 2020-шы жылдары FaceFX сияқты компаниялар ұсынатын бет анимациясы синхрондауды тиімдірек жүзеге асыруға мүмкіндік береді.

Рөлдік ойындар

Бірнеше уақыт бойы еріннің синхронды қозғалысы рөлдік бейнеойындарда екінші деңгейлі мәселе болып келді. Ойын арқылы берілетін ақпараттың көптігіне байланысты, байланыстың басым бөлігі жылжымалы мәтін арқылы жүзеге асырылады. Ескі RPG-лер тек мәтінге сүйенеді, кім сөйлеп тұрғанын көрсету үшін қозғалмайтын портреттерді пайдаланады. Grandia II немесе Diablo сияқты кейбір ойындарда дауыстық актёрлік қолданылады, бірақ қарапайым кейіпкерлердің моделі болғандықтан, сөйлеуді имитациялайтын ауыз қозғалысы жоқ. Көшбасқы жүйелерге арналған RPG-лер әлі де көбінесе мәтінге негізделген, ал еріннің синхронды қозғалысын және дауыстық файлдарды қолдану толық қозғалыс бейнелерге арналған. Жаңа RPG-лерде кең ауқымды аудио диалогтар бар. Neverwinter Nights сериясы маңызды диалогтар мен бейнелер толық дауысталып, бірақ маңызды емес ақпарат әлі де мәтін арқылы берілетін көшкін ойындардың мысалы болып табылады. Jade Empire және Knights of the Old Republic сияқты ойындарда әзірлеушілер барлық диалогты дауыстау қажеттілігін жоққа шығарып, толық дауыстау әсерін беру үшін жартылай жасанды тілдерді жасады.

Стратегиялық ойындар

РО ойындарынан өзгеше, стратегиялық бейне ойындар дыбыстық файлдарды кеңінен пайдаланады, соның арқасында шайқас ортасының әсерлілігі артады. Көптеген ойындар жай ғана жазылған дыбыстық жолды ойнатады, ал кейбіреулері сөйлеуге сәйкес келетін қозғалмайтын портреттерді ұсынады. StarCraft ойынында айтылған сөздермен синхронды емес, бірнеше стандартты сөйлеу анимациялары бар толық қозғалысты бейне кейіпкер портреттері қолданылды. Дегенмен, ойын сюжетін жеткізу үшін жазылған сөйлеуді кеңінен пайдаланды, ал сөйлеу анимациялары әңгіменің барысы туралы жақсы түсінік берді. Warcraft III ойынында кейіпкер портреттері мен ойын бірліктері ретінде де қолданылатын, жалпы ауыз қозғалыстарымен 3D модельдерді толыққанды көрсету арқылы сөйлеу жандалды. FMV портреттері сияқты, 3D модельдер де нақты айтылған мәтінмен синхронды емес еді, ал ойын ішіндегі модельдер ауыз синхрондауын қолданбастан, бастары мен қолдарын қозғату арқылы сөйлеуді имитациялауға бейімделді. Сол сияқты, Codename Panzers ойынында кейіпкерлердің аузы қозғалмайтындықтан, сөйлеуді имитациялау үшін камера бұрыштары мен қол қозғалыстары қолданылады. Алайда, StarCraft II толық синхронды бірлік портреттері мен кинотүсірілімдерді пайдаланды.

Бірінші тұлғадан атушылар

FPS – графикалық бейнелеуге ерекше мән беретін жанр, себебі камера көбінесе кейіпкерлердің моделіне өте жақын орналасады. Анимацияны қажет ететін егжей-тегжейлі кейіпкерлердің модельдеріне байланысты, FPS ойындарының жасаушылары көптеген сөздерді қамтитын реалистік ерін синхрондауын жасауға көп ресурстар жұмсайды. Алғашқы 3D модельдер сөйлеуді имитациялау үшін жақ қозғалыстарын – жоғары және төмен қозғалыстарын пайдаланды. Технология жетілген сайын, ауыз қозғалыстары нақты адам сөйлеуіне ұқсаса бастады. Medal of Honor: Frontline ойыны даму тобын тек ерін синхрондауға арнады, сол кездегі ойындар үшін ең дәл ерін синхрондауын жасады. Содан бері Medal of Honor: Pacific Assault және Half Life 2 сияқты ойындар ауыз қозғалысын динамикалық түрде имитациялап, тірі адам айтқандай дыбыс шығаратын кодтауды қолданды, нәтижесінде керемет шынайы кейіпкерлер пайда болды. Ойыншылар кейіпкерлердің ерін қозғалысы жоқ модельдерін пайдаланып өз бейнелерін жасайды, мысалы, Halo ойынындағы бас кейіпкер, олар кейіпкерлердің қолдарын, денелерін қозғап және баспен иық қозғалысын жасау арқылы имитациялайды (Қызыл vs. Көк мысалы).

Теледидар беруді синхрондау

Ерін синхрондау мәселесінің мысалы, сонымен қатар ерін синхрондау қатесі деп аталатын жағдай, теледидар бейне және аудио сигналдары әртүрлі арналар арқылы берілгенде (мысалы, геосинхронды спутниктік радио байланысы және құрлық желісі) туындайды, мұнда сигналдардың кешігу уақыты айтарлықтай өзгеше болады. Мұндай жағдайларда екі сигналдың ертерек келіп түскенін электрондық түрде кешіктіру қажет. Ерін синхрондау мәселелері бүкіл әлемде теледидар индустриясы үшін маңызды проблемаға айналды. Ерін синхрондауының бұзылуы ғана емес, сонымен қатар көрерменнің сезімталдығына әсер ететін жағдай туғызып, олардың телебағдарламаны ұнатпауына себеп болуы мүмкін. Телевизия индустриясының стандарттау ұйымдары ерін синхрондау қателеріне стандарттар белгілеуге қатысты. 2015 жылы SMPTE (Қозғалыс суреті және теледидар инженерлерінің қоғамы) ST2064 стандартын қабылдады, ол теледидар бағдарламаларындағы ерін синхрондау қателерін азайту немесе жою технологиясын қамтамасыз етеді.

Санаты:

Музыкалық аспапты ойнауды имитациялау, сонымен қатар саусақ синхрондау деп те аталады, бұл аспаптар үшін тіл синхрондаумен теңдес. Мимиканың айқын мысалы – президент Обаманың инаугурациясында Джон Уильямстың орындаған шығармасы. Ол екі күн бұрын жазылған, ал музыканттар Йо-Йо Ма мен Ицхак Перлман оны имитациялаған. Музыканттар ойнатылып жатқан дыбысты естіп алу үшін құлаққаптар таққан. Уитни Хьюстон толық оркестрмен «Жұлдызды ту» әнін орындағанда алдын ала жазылған нұсқа қолданылды: «Ойын кезінде барлығы аспаптарын ойнады, ал Уитни ән айтты, бірақ тікелей микрофондар болған жоқ», - деп 2001 жылы оркестр директоры Кэтрин Холм Макманус мәлімдеді. «Барлығы тілдерін немесе саусақтарын синхрондау арқылы орындады».