Кіріспе

Қалалық жаршы, сондай-ақ қоңыраушы деп те аталады, патша сарайының немесе мемлекеттік биліктің ресми өкілі, қажет болған кезде халыққа ресми хабарлар жеткізеді.

Міндеттері мен функциялары

Қалалық жаршы көшеде хабар тарату үшін пайдаланылды. Жаршылар көбінесе 18 ғасырдан бері сақталған дәстүр бойынша қызыл және алтын түсті пальто, ақ шалбар, қара бут және үшбұрышты шляпа киеді. Ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде олар адамдардың назарын аудару үшін қолында қоңырау алып жүріп, жариялауларынан бұрын "Ойез, ойез, ойез!" деп дауыстайтын. "Ойез" сөзі "естіңдер" деген мағынаны білдіреді, ол тыныштық пен назар аударуға шақыру. "Ойез" сөзі англо-норманд тіліндегі "тыңдау" сөзінен (қазіргі француз тілінде oyez, бастапқы формасы ouïr) шыққан, бірақ көбінесе écouter етістігімен алмастырылған. Честердегі 19 ғасырдың басындағы жарлықтар кітабында бұл "О, Иә, О, Иә!" деп тіркелген.

Еуропа

Сауаттылық кеңінен тарағанға дейін, қала тұрғындарымен байланыс құралы қала дауыстылары болды, себебі көптеген адамдар оқи да, жаза да білмейтін. Жарлықтар, жергілікті ережелер, базар күндері, хабарламалар – мұның бәрін хабаршы немесе дауысшы жариялаған. Ежелгі Римде олар көбінесе нарық күндері мемлекеттік хабарларды жариялаған, бұл әр сегіз күн сайын демалыс күнін құрады. Германияның Гослар қаласында сыра қайнату үшін су тартатын күні алдындағы күні, жергілікті тұрғындарға өзенге зәр тастамау және дәретханаға бармау туралы ескерту үшін хабаршы жұмысқа алынған. Назар аудару үшін көбінесе қоңыраулар қолданылған, бірақ әрқашан емес. Нидерландыда көптеген адамдар үшін гонг таңдалған аспап болса, Францияда барабан немесе аңшылық сыбызғысы қолданылған. Аллхалутид мерекесінде "қара киім киген хабаршылар көшелерде шеру тартқан, қайғылы үнмен қоңырау соғып, барлық ізгі христиандарды кедей жандарды еске алуға шақырған".

Солтүстік Америка

Солтүстік Америкада еуропалықтар континентке келген кезден бері қала дауыстылары болған, ал Накота және Команч тайпалары сияқты алғашқы халықтарда еяпаха (ауыл дауыстысы) болды. 16-ғасыр бойы Мексика, Перу және Панамада қала дауыстылары болғандығы туралы жазбалар сақталған. 1830 және 1840 жылдары Галифакс, Новая Шотландияда қалада төрт дауысты болған. Америка колонияларының барлығында және одан тыс аймақтарда, мысалы Санта-Фе, Нью-Мексико; Бостон, Массачусетс және Стэмфорд, Коннектикут қалаларында 17-ғасырдың ортасында дауыстылар жұмыс істеген. Кейбір жерлерде қала дауыстысының лауазымы 20-ғасырдың басына дейін сақталды. Соңғы рет 1904 жылы Лос-Анджелес және оған жақын бірнеше қалаларда ресми қала дауыстылары болды. Массачусетс штатының Провинстаун қаласы 1840 жылдардан бері бүгінгі күнге дейін белсенді Town Crier-ге ие.

Үндістан

Үндістанның көптеген аймақтарында ауыл дауылы халықтың назарын аудару үшін қарапайым барабанды алып жүріп, содан кейін хабарды жеткізетін.

Шри-Ланка

Шри-Ланкада дәстүрлі түрде хабаршылар халықтың назарын аудару үшін арнайы барабанды алып жүретін (том-том соғу деп аталады), содан кейін хабарды жеткізетін. Бұл практика ежелгі заманнан басталады, Шри-Ланка патшалықтары отарлық кезеңнен қазіргі уақытқа дейін оны пайдаланған және ол Ана Бера (хабар барабанының соғылысы) деп белгілі болды. Бұл әдіс 1990-жылдардың соңына дейін муниципалитеттер мен ауылдық кеңестер қолданды, содан кейін ол заманауи байланыс құралдарымен ауыстырылды. Том-том соғу арқылы хабарлауды қолдану жерді бөлу сияқты жағдайларда халыққа хабар беру үшін заңдарда әлі де қарастырылған. Дегенмен, қазір бұл практика қолданылмайды.

Африка

Қала жариялаушылар қазіргі Нигериядағы Батыс Африка аймағы Игболенд аймағының отарлық алдындағы және отарлық кезеңдерінде маңызды рөл атқарды. Олар өздерінің қауымдастықтарында ақпарат таратудың басты құралы болды.

Қазіргі қала дауыстылары

Қалалық дауыстаушының қажеттілігі жойылған кезде, бұл лауазым жергілікті халық ауыз әңгімесіне айналды. 20 ғасырдың басында бейресми, кейін ресми қалалық дауыстаушылар жарыстары өткізілді. Соңынан кейбір қалалар мен қалалар осы лауазымды тек рәсімдік мақсаттар үшін қайта орнатып қойды. Англия мен Уэльстегі көптеген жергілікті кеңестер 1990 жылдардың ортасынан бастап қалалық дауыстаушы лауазымын қайта жаңғыртты (мысалы, Честер). Көптеген лауазымдар құрметті болып табылады немесе кеңес тарапынан жартылай штатқа алынады. 2010 жылдың қазанында Англия мен Уэльстегі 144 қалада Ескі және Құрметті Қалалық Дауыстаушылар Гильдиясында тіркелген қалалық дауыстаушылар болды. Олар негізінен азаматтық шараларда рәсімдік міндеттерді орындайды. Төлемақы алатын қалалық дауыстаушылары бар жергілікті кеңестер оларды көбінесе қайырымдылық шараларына жұмсайды. Корольдік Кингстон-на-Темза ауданында қалалық дауыстаушы сонымен қатар кеңесші болып тағайындалады, мұндай тағайындама басқа жергілікті кеңестерде жоқ. Англияда қалалық дауыстаушылар әлі де патшайымның мұрагерлерінің дүниеге келуін және кейде патша отбасының келуін жариялайды. Сексен жастағы және өзін «роялист дауыстаушы» деп жариялаған Тони Эпплтон, патша отбасы туралы маңызды жаңалықтарды мүмкіндігінше жоғары дауыспен жариялауды өз міндеті деп санады. Эпплтон жақын орналасқан Ромфорд қаласының қалалық дауыстаушысы болып қызмет еткен, бірақ ол патша отбасын өкілдік етпейді. Эпплтон 2013 жылы осыны мойындады, сол кезде жаңалықтар оның қатысуына байланысты шатасу тудырды. Канада мен АҚШ-та бірнеше қалалық дауыстаушылар гильдиясы бар. Оларға Онтарио қалалық дауыстаушылар гильдиясы, Нова-Шотландия қалалық дауыстаушылар гильдиясы және Америка қалалық дауыстаушылар гильдиясы кіреді. 2016 жылы Калифорния штатының Берлингем қаласы қалалық дауыстаушыны қосты. Австралияда 2010 жылдың қазанына қарай Сидней қаласы, Хобарт қаласы, Үлкен Гиллонг қаласы, Портленд қаласы, Ипсвич қаласы, Госфорд қаласы, Солсбери қаласы, Голд-Кост қаласы және тағы 22 жергілікті кеңесте ресми қалалық дауыстаушы болды.

Жарыстар мен рекордтар

[[Файл:Питер және Морин Тонтон. jpg|thumb|150px|right|Питер мен Морин Таунтон 2008 жылы ең жақсы киінген криер мен әйелдер сайысында жеңіске жетті.
thumb|150px|left|upright|2001 жылы Алан Майат әлемдегі ең дауысты адам ретінде Гиннестің рекордтар кітабына енді. Ең жақсы киінген жұп – Англияның Стаффордшир графтығындағы Стаффорд қаласынан келген Питер мен Морин Таунтон. АҚШ-тың Вашингтон штатындағы Анакортс қаласының Ричард Ридделл 2008 жылғы Америка чемпионы және 2009 жылғы Бермуд аралдарындағы халықаралық қала дауыстылары сайысының жеңімпазы атанды. Ол 2010 жылы Англиядағы Честерде өткен әлем турнирінде ең жақсы киінген деп танылды және бірінші орынға таласты. 2013 жылы Канаданың Онтарио штатындағы Кингстон қаласында өткен әлемдік шақыру турнирінде жалпы жеңімпаз атанды. Питер Мур, Лондон қалалық дауысты, осы лауазымды 30 жылдан астам уақыт бойы атқарды. Ол Лондон мэрінің, Вестминстер қаласының және Лондонның аудандарының қала дауысты болды, сонымен қатар Лондон қаласының еркін азаматы және ливрейы болды. Ол 2009 жылдың 20 желтоқсанында қайтыс болды. Алан Майатт Гиннестің екі рекордын сақтайды. Ол ең қатты дауыстайтын криер (112,8 децибелдік дауыс) болғаннан басқа, 48 сағат бойы әр 15 минут сайын 100 сөздік хабарлама жариялап, дауыстық төзімділік бойынша да рекорд орнатты. Алғашқы ұлттардың әбенеки тайпасының мүшесі Дэниел Ричер ди Ла Флеш толық уақытты екі тілді қала дауысты. 2014 жылдың 20-23 тамызы аралығында Кингстоннан (Онтарио, Канада) келген Крис Уайман Честерде өткен 2014 жылғы Дүниежүзілік қала дауыстылары турнирінің жеңімпазы деп жарияланды.

Пайдаланылған әдебиеттер

Please provide the English text and the existing translation reference. I need both to complete the translation as requested. I will then provide only the final Kazakh translation.