Кіріспе

Исландияда 2014 жылдың 17 тамызында белсенділігі басталған және 2015 жылдың 27 ақпанында аяқталған жанартау жүйесі Бардарбунга болып табылады. 2011 жылдың мамыр айында атқан Исландиядағы жанартау – Гримсветн. Исландия Атлант мұхитының орта жотасында, тектоникалық тақталардың шекарасында және ыстық нүктеде орналасқандықтан, жиі жанартаулық белсенділікке ұшырайды. Голоцен дәуірінде шамамен отыз жанартау атқаны белгілі, олардың ішінде адамзат тарихындағы ең ірі лава ағынының көзі болған Элджа да бар. Лава, газ және күлдің әртүрлі атқылаулары жылдар бойы мүлікті жойды, адам өміріне қауіп келтірді, сондай-ақ жергілікті және еуропалық әуе тасымалын тоқтатты.

Хекла

Хекла тарихы жазылғаннан бері 20-дан астам рет атқан. Орта ғасырлардағы еуропалықтар оны "Тозақ есігі" деп білген, бұл бедел 19 ғасырға дейін сақталды.

Лаки/Скафтарельдар 1783-84 жж.

Исландия тарихындағы ең қауіпті жанартау жарылысы 1783 және 1784 жылдары болған Скафтарельдар (Скафта өрттері) болды. Жарылыс Ватнайокуль мұздығының оңтүстік-батысында орналасқан Лакягигар (Лаки кратерлері) кратерінде болды. Бұл кратерлер үлкен жанартау жүйесінің бір бөлігі, оның орталық жанартауы – мұз астындағы Гримсвотн. Жарылыс салдарынан Исландия халқының шамамен бестен бірі қаза тапты.

Элдфелл 1973 жыл

Эльдфелл – 1973 жылғы қаңтарда болған ұстама кезінде пайда болған Хеймэй аралының шығыс жағындағы жанартаулық конус. Бұл ұстама ескертусіз басталды, сол себепті аралдың шамамен 5300 тұрғыны бірнеше сағат ішінде балық аулау кемелерімен эвакуацияланды. Лаваның портына таралуы теңіз суын қолмен шашып тоқтатылды. Бір адам қаза тапты, және ұстама аралдағы үйлер мен мүліктің қирауына әкелді.

Eyjafjallajökull 2010 жыл

2010 жылдың сәуірінде Эйяфьялайекулл астындағы жарылыс 2010 жылдың сәуірінде алты күн бойы Батыс және Солтүстік Еуропадағы әуе тасымалдарын күрт тоқтатты. Шамамен 20 ел коммерциялық авиация үшін әуе кеңістігін жапты, бұл 10 миллионға жуық жолаушыға әсер етті. Жарылыстың VEI көрсеткіші 4-ке тең болды, бұл Эйяфьялайекуллдан белгілі болған ең ірі көрсеткіш. Бұрынғы Эйяфьялайекулл жарылыстарынан кейін Кетла жанартауының жарылысы көп ұзамай орын алған, бірақ 2010 жылғы жарылыстан кейін Кетладан ешқандай белсенділік байқалған жоқ.

Grímsvötn 2011 жылы

2011 жылы мамыр айында Ватнайокулл мұздығының астындағы Гримсветн жанартауының атқылауы бірнеше күн ішінде мыңдаған тонна күлді көктеге шашыратып, Солтүстік Еуропадағы ұшу қозғалысының бұзылуына қатысты алаңдаушылықты күшейтті, бірақ бастапқыда шамамен 900 рейс тоқтатылды.

2014-2015 жылдардағы Холухраун

Бардарбунга – стратовулкан және Исландияның орталығында, яғни Ватнайокульдің солтүстік шетінде теңіз деңгейінен шамамен биіктікте орналасқан. Бұл оны Исландиядағы екінші ең биік тау етеді. Hóluhraun – Бардарбунганың солтүстік-шығысында, Аскьяның оңтүстігінде орналасқан ескі лава алаңы (соңғы жарылысы 1961 жылы), шамамен биіктікте. Мұндағы жарылыс 2014 жылдың 17 тамызында басталып, 180 күнге созылды. 2014-2015 жылдардағы жарылыс Исландияның соңғы 230 жылдағы ең ірісі болды. Көптеген жер сілкінісінен кейін Холухраунда бірнеше лава фонтандары ашылды. Лава ағынының жылдамдығы және
ұзындығынан асатын жарықтан пайда болды. Сонымен қатар, мұзға толы құлдырау шұңқыры шамамен ауданында және тереңдігіне дейін қалыптасты.

Фасградлсфьолл 2021-2022 жылдар

Үш апталық сейсмикалық белсенділіктің күшеюінен кейін, Рейкьянес түбегіндегі Фаградалсфьолл тауының жанында жарылыс жарығы пайда болды. 200 метрлік жарықтан шыққан лава ағынын алғаш рет 2021 жылдың 19 наурызында Исландияның жағалау күзетінің тікұшағы Гриндавикке жақын Гелдингадалур аймағында байқады, және бірнеше сағат ішінде жарық ұзындығы артты. 2021 жылғы жарылысқа өте ұқсас тағы бір жарылыс 2022 жылдың 3 тамызында басталды және 2022 жылдың 21 тамызында тоқтады.

Литли-Хрутур 2023

2023 жылдың 10 шілдесінде сағат 16:40 UTC-де Литли Хрутурдың басына жақын жерде жарықша жарылысы басталды.

Сундухнукур 2023-2024 жылдар

2023 жылдың 18 желтоқсанында сағат 22:17-де Хагафелл маңында жанартау тірегіш жарылысқа ұшырады. 2024 жылдың қаңтарында осы жарылыстан шыққан лава жақын орналасқан Гриндавик қаласындағы 3 үйді қиратты.

Лавалы алаңдар құрылымы

Жақсы ағатын базальтты лава – пахоэхоэ исланд тілінде "хеллухраун" деп аталады. Ол үстінен өту оңай, тегіс беттерді құрайды. Көбірек тұтқыр лава "аа" ағындарын құрайды, исланд тілінде "апалхраун" деп аталады. "Аа" ағынының бос, сынған, өткір, тікенді беті оны басып өтуді қиын, баяу және қауіпті етеді, тесікке аяқты тығып, жарақат алу оңай.