Кіріспе

Құс түрі. Ақ иықты ибис (Pseudibis davisoni) – Threskiornithidae тұқымдасына жататын ірі құс. Ол Оңтүстік-Шығыс Азияның шағын аймақтарында таралған және континенттің осы бөлігіндегі ең қауіпті құс түрлерінің бірі саналады.

Таксономия және жүйелеу

Ақ иықты ибисті алғаш рет Хьюм (1875) сипаттады, ол түрді өзінің құс коллекционері Уильям Ракстон Дэвисонның есімімен Geronticus davisoni деп атады. Осы түрдің қара ибиске (Эллиот, 1877) ұқсас екендігіне байланысты екі түр бір туысқа жатқызылды, бірақ қазіргі уақытта жеке түр ретінде танылған. Еркектер ұрғашылардан сәл ірілеу және олардың тұмсықтары сәл ұзын болады. Қауырсыны қоңыр қара, жылтыр көк қара қанаттары мен құйрығы бар, ал басы қара немесе ақ түсті. Ұшу кезінде оны қанаттары жабық болғанда ғана көрінетін, жарқын ақ дақты қанатынан тануға болады. Камбоджадағы ең ірі ақ иықты ибис популяциясы Батыс Сием Панг маңызды құс аймағында қоныстанған (кемінде 346 жеке құс). Камбоджадағы ақ иықты ибистердің көптеп кездесетін басқа да орындары: Кулен Промтеп қорығы, Ломфат қорығы және Меконг өзенінің орталық бөлігі. Қазір Таиланд, Мьянма және Оңтүстік Қытайда бұл түрдің саны жойылып кеткен, ал Индонезияның Борнео және Оңтүстік Лаоста сирек кездеседі. Таиланд бұл түр үшін бұрынғы басты мекен болған, бірақ 1937 жылдан бері оның кездесуі туралы ресми мәліметтер жоқ. Ақ иықты ибис жазық жерлерге бейімделген және құрғақ диптерокарп ормандары, маусымдық көлдердің жиектері (жергілікті жерде "трапаенгтер" деп аталады), егістік емес жерлер, бұталы далалар, орманды көлдер мен өзендердің жағалаулары, төменгі деңгейдегі өзендердегі қиыршық тас және кешенді жағалаулар, кең өзендердегі құмды жағалаулар және Секонг өзеніндегі құмды аралдар сияқты әртүрлі орталарда кездеседі. Бұл ибистің адамның шарапаттық әрекетіне тәуелділігі өте жоғары болуы мүмкін, өйткені соңғы онжылдықтарда ақ иықты ибистің ареалындағы көптеген жабайы еңкейтілгендердің жергілікті популяциясының азаюы және Азия пілі сияқты көптеген басқа түрлердің жойылуы осыны көрсетеді. Екі серіктес көктемдегі ұя салу кезеңі бойында ұя салу материалдарын қосып қоя береді. Жұмыртқадан шығудан ұшқанға дейінгі кезең 26–40 күнге созалады.

Қауіп-қатерлер мен өмір сүру

Ақ иықты ибис Оңтүстік-Шығыс Азияның ең қауіп төмендегі құстарының бірі саналады. Камбоджада (ірі популяциясы белгілі болған жерде) жауын мерзімінде санаққа алынған құстардың көп бөлігі (шамамен үштен екісі) қорғауға алынған аумақтардың за пределами орналасқан, бұл маңызды ұялау орындары мен осы қорғауға алынған аумақтар арасындағы кеңістіктік үйлесімсіздікті көрсетеді.

Мәртебе

XX ғасырдың соңында ақ иықтың ибисінің саны күрт төмендеді. Соңғы онжылдықтардағы сирек кездесетін байқаулар, популяцияның кішкентай болуы және тұрақты мекендеу ортасының жоғалуы ескеріліп, IUCN оны "Қауіптің аса жоғары деңгейдегі" түр деп жіктеді. Жалпы саны шамамен 1000 жеке тұлғаға бағаланады, оның 670-і ересек. 2013 жылы Камбоджада өткізілген жалпыұлттық санақта 973 жеке тұлға тіркелді, ал түрдің Индонезиядағы ареалында 30 100 жеке тұлғаға жуық деп есептеледі.

Этимология

Биномиал Уильям Ракстон Дэвисонды еске алу үшін аталған.