Кіріспе

Вэй мемлекетінің қытай генералы (шамамен 230 ж. қайтыс болған)

Сюй Чу (230 ж. қайтыс болған), әдептік аты Чжунканг, Қытайдың Шығыс Хан әулетінің соңғы және Үш патшалық дәуірінде өмір сүрген әскери генерал. Ол мансабын әйгілі Жо Жоның жеке күзетшісі ретінде бастады, кейін Үш патшалық дәуірінде Вэй мемлекетінде генерал болды. Ол денелі, күшті, бірақ қарапайым және адал адам ретінде сипатталды, сондықтан әскерлестері оны "Батыр Ақымақ" деп атады. Өлімінен кейін, оған "Чжуан Маркизі" деген құрметті лақап берілді, бұл сөздік мағынасында "батыр маркиз" дегенді білдіреді.

Ерте өмір

Сюй Чу Пей мемлекетінің (國) Кяо округінің (縣) тұрғыны, қазіргі Божоу, Анхуэй. Оның бойы сегіз чиден астам (≈1,86 метр) және кең белі болатын. Ол ең мықты және батыл адам ретінде танымал еді. Шығыс Хан әулетінің соңында Сюй Чу мыңдаған тайпаластарын жинап, сары басқандардың көтерілісін тойтару үшін бекініс салғызды. Рунаннан (汝南; қазіргі Рунан округі, Хэнань) 10 мыңнан астам көтерілісші әскер бір күні Сюй Чудың бекінісіне шабуыл жасады. Ұзаққа созылған шайқаста қорғаушылар азайып, шаршап қалды. Оқ-дәрісі біткен соң, Сюй Чу бекініштегі барлық ерлер мен әйелдерге шахмат тастарының көлеміндегі тастарды жинап, бекіністің төрт бұрышына үйіп қоюды бұйырды. Одан кейін ол тастарды жауларға лақтырып, шағылғандардың сүйектерін сындырды. Осыдан кейін көтерілісшілер қашықтап тұрып, жақындауға батылдары келмеді. Азық-түлік таусылғанда Сюй Чу көтерілісшілермен келісімге келіп, азыққа өгізді алмастыру туралы әңгімелесті. Көтерілісшілер өгізді алуға келгенде, ол әрқашан қашып кететін. Сюй Чу өгіздің құйрығынан ұстап, оны жүзден астам қадам сүйреп әкелді. Мұны көрген көтерілісшілер өгізді тастап, қашқанға ұшты. Айналасындағы жерлердегі көтерілісшілер бұл оқиғаны естіп, Сюй Чудан қорқып қалды.

Цао Цао тұсында қызмет ету

197 жылы Цао Цао Рунан мен Хуайнань аймағына келгенде, Сюй Чу өзінің жасағын оған қосылды. Сюй Чудың күшін көріп, Цао Цао: "Бұл менің Фан Куайым!" – деп айқайлады. Сюй Чу Цао Цаоның жақын күзетшілерінің арасында Дууэй (都尉) болып тағайындалды, олар "Барыс жауынгерлері" (虎士) деп аталды. Цао Цаоның қарсыласы Чжан Сяоға қарсы жорығы кезінде Сюй Чу майдан шебінде соғысып, көптеген жауларды өлтірді. Ол өзінің ерлігі үшін полковник (校尉) атағын алды. 200 жылы Сюй Чу Цао Цаоның соңынан солтүстік соғыс әміршісі Юань Шаоға қарсы Гуанду шайқасына қатысты. Шайқас кезінде Сю Та (徐他) және бірнеше заговоршылар Цао Цаоға қастандық жасауды жоспарлады. Олар Сюй Чудан қорқып, ол демалып жатқанда киімдерінің астына қылыштарды жасырып, Цао Цаодың шатырына кіруге бел буды. Бірақ Сюй Чу бұрыннан сезіктене бастағандықтан, Цао Цаоның шатырына оралып, оны күзетті. Сю Та және олардың серіктері Цао Цаоның шатырына келгенде, Сюй Чуды көріп, қатты таңғалды. Сюй Чу олардың ниеттерін сезіп, оларды өлтірді. Осы оқиғадан кейін Цао Цао Сюй Чуға одан да көп сеніп, оны өзімен бірге алып жүретін болды. Сюй Чу 204 жылы Е шайқасына қатысып, еңбегі үшін екінші маркиз (關內侯) атағын алды.

Тонг асуының шайқасы

211 жылы Тоң асуы шайқасында Ма Чао мен Хан Суй бастаған солтүстік-батыс әскерлерінің одағына қарсы, Цао Цао әскерін Вэй өзенінен солтүстікке қарай жылжытып, жаудың арт жағына шеңгел салуға тырысты. Цао Цао әскерінің көп бөлігі өзеннен өтіп кеткен соң, Цао Цао мен оның "Барыс сауыттары" (虎衛) соңынан ерді. Сол кезде Ма Чао мен оның 10 мың атты әскері оларды қуып жетеді. Жаулар жылдам жақындағандықтан, Цао Цаоның сарбаздары жүзіп келе жатқан қайыққа отыруға асықты, ол салмақтан батып кетуге айналды. Сюй Чу сол қолымен қамшыны ұстап, Цао Цаоны жебелерден қорғап, оң қолымен қылышпен қайыққа таласуға тырысқан жау сарбаздарын шапты. Осы кезде қайықшы садақпен қаза тапты, сондықтан Сюй Чу сол қолымен қамшыны ұстап тұрып, екінші қолымен қайық бағанын ұстап, паромды қауіпті өткелден алыс итеріп жіберді. Кейін Цао Цао Ма Чао мен Хан Суймен келісімдерге отыруға келісті және тек Сюй Чуды ғана алып келді. Ма Чао өзіне сенімді болды және осы мүмкіндікті пайдаланып Цао Цаоны тұтқындауды жоспарлады, бірақ ол бұрын Сюй Чудың күші туралы естіген еді және Цао Цаоның жанында тұрған адам Сюй Чу деп күдіктенді. Ма Чао Цао Цаодан: «Сіздің Барыс Маркизіңіз қайда?» деп сұрады. Цао Цао Сюй Чуға көрсетті, ол Ма Чаоға ашуланып қарады. Ма Чао қорқып, амал жасауға батылы келмеді. Екі тарап та өз лагерьлеріне қайтып келді. Бірнеше күннен кейін шайқас болды, және Цао Цао үлкен жеңіске жетті. Сюй Чу бірнеше жауды өлтірді және осы жетістігі үшін Әскери күзеттің генерал-сағасы (武衞中郎將) атағына ие болды. «Әскери күзет» (武衞) термині алғаш рет осы кезде қолданылды. Цао Цаоның сарбаздары Сюй Чудың жолбарыс сияқты күшті екенін білген, бірақ ол сонымен қатар ойлауда жайлы болғандықтан, оны «Барыс ақымақ» (虎癡) деп атады.

Сао Ренмен болған оқиға

Сюй Чу көп сөйлемейтін, ережелерді мұқият сақтайтын, салмақты және абайлағыш адам ретінде танымал болды. Бір күні Цао Цаоның туысы Цао Рен Цзин провинциясынан Цао Цаоды көруге келді, ол жақында вассал патшасы болып тағайындалған еді. Цао Цао әлі жеке бөлмесінде болғанда, Цао Рен келді, ал Сюй Чу сыртында күзетіп тұрды. Цао Рен Сюй Чудан жақын бөлмеге шақырып, әңгімелесуді сұрады. Бірақ Сюй Чу Цао Ренге Цао Цао жақын арада шығатынын айтты, сосын арқасын бұрып, Цао Цаоның бөлмесіне кірді. Цао Рен Сюй Чудың салқын қабақтылығына қатты ренжіді. Кейін біреу Сюй Чуға: "Генерал (Цао Рен) - Патшаның жақын туысы және маңызды қолбасшысы. Сізбен сөйлесуді сұрағанда өзін төмендетіп, құрмет көрсетті. Қалай одан бас тарта аласыз?" деді. Сюй Чу: "Ол Патшаның жақын туысы және маңызды қолбасшысы болуы мүмкін, бірақ ол шекарадағы сыртқы қорғанысқа жауапты. Ал мен, Сюй Чу, ішкі қауіпсіздікті қамтамасыз етемін. Егер ол менімен сөйлескісі келсе, бұл әңгімені ашық жерде жүргізе беруге болар еді. Неге ол жеке сөйлесуді сұрады?" деді. Цао Цао осы оқиғаны естіп, Сюй Чуға одан да көп құрмет көрсетіп, оны Орталық Қатаң генерал (中堅將軍) қызыметіне көтерді.

Цао Пидің тұсында қызмет ету

220 жылы наурыз айында Цао Цао қайтыс болғанда, Сюй Чу қайғыдан қатты күйзеліп, қан құсып алды. Сол жылы Цао Цаоның ұлы Цао Пи Шығыс Хан әулетін жойып, Вэй мемлекетін құрды, бұл Үш патшалық дәуірінің басталуын белгіледі. Цао Пи император болды және Сюй Чуға үлкен құрмет көрсетті. Ол Сюй Чуды әскери күзеттің генералы (武衞將軍) етіп көтерді, оны сарай күзетшілерінің бастығы етіп тағайындады және Вансуй ауылының маркизі (萬歲亭侯) атағын берді. Сюй Чудың қолбасшылығындағы бастапқы "Батыр жауынгерлер" барлығы офицерлер болып тағайындалды, бірақ олардың оннан астам ғанасы генералдар мен маркиздер болып өсті, ал жүзге жуығы командирлер мен полковниктерге көтерілді. 226 жылы Цао Пи қайтыс болып, оның орнын ұлы Цао Руи басады. Цао Руи Сюй Чуға Му округінің маркизі (牟鄉侯) атағын берді және оған 700 салық төлейтін үй шаруашылығынан тұратын маркиздік иелік берді. Ол сондай-ақ Сюй Чудың ұлдарының біріне екінші дәрежелі маркиз (關內侯) атағын берді. Өлгеннен кейін Сюй Чуға "Чжуан маркизі" (壯侯) деген қабірлік есім берілді, бұл сөзбе-сөз "батыл маркиз" дегенді білдіреді.

Отбасы және ұрпақтары

Кейде Тайхэ дәуірінде (227–233) Цао Руидің билігі кезінде император Сюй Чуды мақтап, жарлық шығарды және Сюй Чудың ұлдары мен немерелерінің біріне екінші маркиз (關內侯) атағын берді. Сюй Чудың ұлы Сюй И (許儀) әкесінің атағын мұралады. 263 жылы Вэй мемлекеті өзінің қарсыласы Шу мемлекетін жаулап алу үшін үлкен жорық бастағанда, Сюй И Вэй генералы Чжун Хуэйдің қарамағында офицер болып қызмет етті, ол оған Шуға баратын жолдың құрылысын бақылауды тапсырды. Бірақ жол нашар салынғаны белгілі болғанда, Чжун Хуэй Сюй Идің тегін ескермей, міндетін орындамағаны үшін оны өлімге кесті. Вэй әскері Чжун Хуэйдің қайраттылығына таң қалды. Сюй Идің ұлы Сюй Цзонг (許綜) Цзинь императоры Удың Тайси дәуірінің басында (266–274 жылдың ақпаны) әкесінің атағын мұралады. Сюй Чудың үлкен ағасы Сюй Дин (許定) де Вэй әскерінде қызмет етті және «Күш-қуатты шабыттандыратын генерал» (振威將軍) атағына көтеріліп, императорлық гвардияның хубэн бөліміне қолбасшылық етті.

Бағалау

Чэнь Шоу, Сангуозиде Сюй Чудың өмірбаянын жазғанда, Сюй Чу мен Диан Вэйдің күшті қаруластары болғанын және Хан әулетінің негізін қалаған император Лю Банның қол астында қызмет еткен генерал Фан Куайға тең екенін айтқан.

Үш патшалықтың романсында

Сюй Чу 14 ғасырдағы "Үш патшалықтың романсы" тарихи романында кейіпкер ретінде бейнеленеді, ол Үш патшалық кезеңіне дейінгі және оның барысындағы тарихи оқиғаларды көркемдеп суреттейді. Оның батылдығы мен күші 59-тараудағы құрастырылған оқиғада, Тонг асуы шайқасында Ма Чаомен жекпе-жек өткізген кезде ерекше атап көрсетіледі.

Танымал мәдениетте

Сюй Чу Koei компаниясының Dynasty Warriors және Warriors Orochi видео ойындары сериясында ойналатын кейіпкер ретінде бейнеленеді. Оның есімі ойындарда қате түрде "Xu Zhu" деп латын әрпіне көшірілген. Сюй Чу "Ракшаса көшесі" анимесінде генерал Цао Янбингтің Диан Вэйімен бірге қорғаушы рух ретінде көрсетілген.