Кіріспе

Католик шіркеуіндегі бұрынғы англикандардың римдік ритуалды қолданысы.

Англикандық қолдану, сондай-ақ Құдайға құлшылық ету (Divine Worship) – жеке ординариаттарда тойланатын римдік ритуалдың бір түрі. Бұл қолданыс бастапқыда католицизмге өткен, бірақ "англиялық мұраның ерекше құнды аспектілерін" сақтауды қалаған бұрынғы англикандар үшін құрылған. Сондай-ақ, англиялық және методистік мұра, литургия және дәстүрдің элементтерін сақтағысы келетін католицизмге өткен бұрынғы методистер де осыған жатады. Оның ең көп таралған түрі – 2009 жылы құрылған жеке ординариаттардың приходтарында кездеседі. "Құдайға құлшылық ету: Миссал" жарияланғаннан кейін литургиялық кітаптар мен қосымша ережелерде "Англикандық қолдану" термині "Құдайға құлшылық ету" терминімен ауыстырылды, бірақ "Англикандық қолдану" термині Иоанн Павел II папалығынан бастап бүгінгі күнге дейін осы литургияларды сипаттау үшін қолданыла береді.

Анықтама

Англикандық пайдалану бастапқыда "АҚШ-тағы епископалдық дін қызметкерлері мен жамағаттарына Англикан дәстүріне тән элементтерді сақтап, католик шіркеуіне қосылуға рұқсат берген 1980 жылғы Папа Иоанн Павел II-нің Пасторальдық ережесіне жауап ретінде әзірленген және бекітілген Құдайға ғибадат ету кітабының [ ] литургиясы" болды. 2015 жылдың желтоқсанынан бастап бұрынғы англикандықтардың жеке ординариаттарының литургиясына "Ординариаттық пайдалану" деген атау берілді, ол Құдайға ғибадат ету: Миссаль және Құдайға ғибадат ету: Арнайы қызметтер кітаптарында қамтылған. Жеке ординариаттар үшін арнайы литургия әлі дайындалып жатқан кезде, Индианаполистегі Англикандық пайдалану қауымы сол кезде Солтүстік Америка жеке ординариатының уақытша литургиясы болған Құдайға ғибадат ету кітабының литургиясын "Англикандық пайдалану" деп атады. Пасадена приходы қазіргі форманы "Ординариаттық форма" деп атайды және оның ресми түрде "Англикандық пайдалану" деп танылмағанын, бірақ осылай жиі аталатынын қостырады. Американың Ұлттық католиктік тіркелімі де "Англикандық пайдалану" мен "Ординариаттық пайдалану" арасын ажыратты. Басқа дереккөздер мен сарапшылар 'Құдайға ғибадат' деген атпен белгілі барлық кітаптарға 'Англикандық пайдалану' терминін қолданады.

Шығу тегі

1977 жылы католик шіркеуімен бірігуді қалаған кейбір англикандықтар мен епископальдықтар жеке католик епископтарымен, Римдегі Апостолдық делегатымен (Архиепископ Жан Жадо) және Римдегі Дін ілімі жөніндегі Конгрегациямен байланысқа түсіп, үйленген англикандық дін қызметкерлерінің католик шіркеуіне қабылданып, католик дін қызметкерлері ретінде қызмет ету мүмкіндігі туралы сауал қойды. Америка Құрама Штаттары Католик епископтарының ұлттық конференциясы мен Дін ілімі жөніндегі Конгрегация оларға ұсынылған ұсыныстарға жағымды жауап бергеннен кейін, 1979 жылдың 3 қарашасында Римде католик шіркеуіне қабылдау, олардың діни тағайындамаларындағы кемшіліктерді жою шараларын қабылдау және оларға католик епискобының бақылауы, басшылығы және басқару құқығы берілуі үшін бірігу туралы ресми өтініш ұсынылды.

Бағушылық шаралары

Қасиетті Орынның шешімі 1980 жылғы 22 шілдеде Сенім туралы қауымның АҚШ епископтар конференциясының президентіне жолдаған хатында ресми түрде жарияланды, ал ол 1980 жылғы 20 тамызда жарияланды. Аталған епископалистердің Католик шіркеуіне қабылдануы жеке тұлғалардың татуласуы ретінде қарастырылса да, пасторлық ереже оларға ортақ топтық ұғым берді. Жергілікті Латын шіркеуінің епископына бағыну мерзімінен кейін, епископ олар үшін жекелеген приходтар құрып, топ ішінде Англикан литургиясының белгілі бір элементтерін сақтайтын литургия нысанын қолдануға рұқсат берілді; ал үйленген епископалистер кейс бойынша Католик дін қызметкерлеріне тоғыстырылуы мүмкін болды, бірақ епископтарға емес. 1983 жылы Сан-Антониода (Техас штаты) алғашқы Англикандық қолданыс приходы, "Кешірімді Анамыз" приходы құрылды. Келесі жылы Хьюстон қаласындағы (Техас штаты) Уолсингхэм приходы да құрылды.

Жеке тұлғалық ординарлар

2009 жылдың 9 желтоқсанында Папа Бенедикт XVI бұрынғы англикандар үшін жеке ординариаттар құруға рұқсат беретін *Anglicanorum coetibus* апостолдық конституциясын жариялады. Алғаш құрылғаны – 2011 жылдың қаңтар айында Англия мен Уэльс үшін Уолсингхем анамыздың жеке ординариаты, одан кейін 2012 жылдың қаңтар айында АҚШ үшін Әулие Петр тағының жеке ординариаты және 2012 жылдың маусым айында Австралия үшін Оңтүстік Крест анамыздың жеке ординариаты құрылды. Бұл "Англикандық тәжірибе ординариаттары" АҚШ-тан тыс англикандарға жауап ретінде құрылды, сондықтан Пасторальдық қамтамасыз ету шеңберінен тыс болды, бірақ бұл ережелердің бұрынғы қажеттіліктерін де толықтырды. Англикандық тәжірибедегі приходтар мен жеке ординариат арасындағы канондық ерекшеліктер *National Catholic Reporter* журналының 2012 жылғы 23 қаңтардағы санында жарияланған зерттеуде баяндалған.

Англикандықтар литургияны қолданады

1984 жылы Құдайға ғибадат ету қауымы Англикандық литургияны, «Құдайға ғибадат ету кітабын» уақытша мақұлдады, бұл мақұлдау 1987 жылы түпкілікті күшке енді. Бұл кітап 1928 жылғы Американың Ортақ дұғалар кітабының элементтерін қамтиды, бірақ Евхаристиялық литургия 1979 жылғы дұғалар кітабынан алынған, ал евхаристиялық дұғалар Римдік Миссалынан және ежелгі Сарум ритуалынан (соңғысына қазіргі ағылшын тіліндегі белгілеу сөздері қосылған) алынған. Қауым 22 маусымда, 2012 жылы, Англияның әулиелері Томас Мор мен Джон Фишердің мерекесінде жерлеу рәсімі және қасиетті некеге қатысты ережелерді жариялады. 2011 жылдан бастап құрылған бұрынғы англикандықтарға арналған үш жеке ординариатта қолданылуға жаңа литургия 2013 жылы бекітіліп, 2015 жылдың 29 қарашасында қолданысқа енгізілді. «Құдайға ғибадат ету: Миссал» жарияланғаннан кейін «Құдайға ғибадат ету кітабы» қолданыстан шығарылды. «Құдайға ғибадат ету кітабы» АҚШ Епископтық шіркеуінің литургиясына тікелей негізделген, ол Англия мен Австралиядағы англикан шіркеулерінен өзгеше дамыған, сондықтан бұрынғы англикандықтардың барлық жеке ординариаттарына енгізуге қолайсыз болды. Оның Мисса орны алғашқы Ортақ дұғалар кітабынан, оның кейінгі әртүрлі нұсқаларынан, Триденттік Миссадан және Екінші Ватикандық кеңестен кейін қайта қарастырылған Римдік ритуалынан элементтерді алды. Киелі Тақтан құрылған «Anglicanae Traditiones Commission» (Англикандық дәстүрлер комиссиясы) англикандық мұра литургиясының жаңартылған түрін әзірлегенде «Құдайға ғибадат ету кітабын» өзінің «басты» көзі ретінде пайдаланды. Жеке ординариаттарға арналған жаңа литургиялық кітаптарда Иман туралы доктрина қауымы мен Құдайға ғибадат ету қауымы жеке ординариаттар үшін литургиялық ережелердің барлығына «Құдайға ғибадат ету» деген жалпы атауды сақтап, «Кітап» деген атауды «Құдайға ғибадат ету: Миссал» пайдасына жойды. Уолсингем әйелінің жеке ординариаты 2012 жылы Уолсингем әйелінің әдет-ғұрыптарын қабылдады. Бұл әдет-ғұрыптар Liturgia Horarum және Breviarium Romanum сияқты ең көп таралған Римдік сағаттар кітаптарының, сондай-ақ Англия шіркеуінің 1549 және 1662 жылғы Ортақ дұғалар кітаптарының элементтерін біріктірді. Онда толық псаломдар жинағы да бар болды. Сондай-ақ, ол Римдік ритуалында бар, бірақ көптеген англикандық дұға кітаптарында жоқ Terce, Sext және None сағаттарын қамтыды.

Құдайға ғибадат ету: Миссаль

Құдайға ғибадат: Құдайлық ғибадат евхаристиялық литургиясының толық мәтінін қамтитын миссал 2015 жылдың 29 қарашасынан бастап қолданысқа енді, ал 2016 жылдың 1 қаңтарынан бастап Құдайға ғибадат кітабына қоғамдық құлшылықта қолдануға рұқсат жоқ. Осының салдарынан, сол кезде әлі де ординариаттардан тыс қалған пасторальдық қамтамасыз ету шіркеулері де Құдайға ғибадат кітабының орнына Құдайға ғибадат миссалын қабылдады. Литургиялық кітаптар мен қосымша ережелерде "Англикандық тәжірибе" термині "Құдайға ғибадат" терминімен алмастырылды.

Құдайға ғибадат ету: күнделікті қызмет

Діни құлшылық: Күнделікті қызмет – Англикандық қолданыс ординариаттары үшін бекітілген діни қызмет. Екі басылымы бар: «Ньюман Хаус Пресс» баспасында басылып, 2020 жылдың соңында жарық көрген Солтүстік Америкалық басылымы АҚШ және Канададағы Әулие Петр тағының жеке ординариаттарында қолданылады. «Католиктік шындық қоғамы» басып шығарған Ұлтаралық басылымы Ұлыбритания, Ирландия, Австралия, Жапония және Океаниядағы Уолсингемдік Анамыз және Оңтүстік шапалағындағы Анамыз жеке ординариаттарында қолданылады.