Кіріспе

Британдық өздігінен жүретін танкке қарсы пушка

Self Propelled 17pdr, Valentine, Mk I, Archer – екінші дүниежүзілік соғыста қолданылған британдық танк жойғышы. Ол Ordnance QF 17 фунттық зеңбірекпен жабдықталған Valentine жаяу әскер танк шассиіне негізделген. Vickers Armstrongs компаниясы жобалап, 1943 жылдың наурызынан 1945 жылдың мамырына дейін 655 данасын өндірген. Ол соғыс кезінде Солтүстік-Батыс Еуропа және Италияда қолданылды; соғыстан кейін Мысыр армиясында қызмет етті. Бұл көлік ерекшелігі – оның зеңбірегі шассидің алды емес, арт жағына қаратылған.

Жобалау және әзірлеу

17 фунттық танкіге қарсы зеңбірек өте қуатты болғанмен, сонымен қатар өте үлкен және ауыр болды. Оны шайқас алаңында жылжытуға көлік қана қолданылды, бұл зеңбіректі шабуылға қарағанда қорғаныста тиімдірек етті. 1942 жылы Черчилль танкысының бір түрі "3 дюймдік зеңбірек тасушы" деп аталған өздігінен жүретін зеңбірек ретінде жасалды. АҚШ-тың 76 мм қаруланған M10 танк жойғышын ленд-лиз бағдарламасы арқылы жеткізіп беруі күтілуде. Басқа жобалар да қарастырылды, олардың ішінде Валентин танкысының шассиі, оның сенімділігімен және төмен профилімен, сондай-ақ Крестоносец танкысының шассиі, оның салмағына шаққандағы қуатының жоғары көрсеткіштерімен ерекшеленді. 17 фунттық зеңбіректі пайдаланатын танк конструкциялары да жасалып жатты, нәтижесінде Кромвель крейсерлік танкысынан жасалған Cruiser Mk VIII Challenger танкысы (және соғыстан кейінгі нұсқасы Avenger SP зеңбірегі) және Шерман танкысының Sherman Firefly модификациясы пайда болды. Бірақ көп ұзамай Валентин шассиі таңдалды, себебі ол өндірісте болды, бірақ британдықтар үшін ескірген, сонымен қатар осындай үлкен зеңбіректі орналастыра алатын сирек шассилердің бірі болды. Арчер танкысының двигателі Валентинге қарағанда қуаттырақ болды. Валентиннің корпусы кішкентай болғандықтан және мұнара орнату мүмкін болмағандықтан, зеңбірек қарапайым, төменгі, ашық үстінен қоршалған броньды жәшікке орнатылды. Ол неміс Panzerjäger өздігінен жүретін зеңбіректеріне ұқсас болды, зеңбірек артқа қаратылып орнатылды, бұл Арчердің ұзындығын қысқартты. Орнатудың өзі екі жаққа 11 градусқа бұрылуға мүмкіндік берді, көтерілу бұрышы 7,5 градустан +15 градусқа дейін болды. Оқ атылғанда, зеңбірек артқы жағы жүргізушінің орнына жақын жерде кері тартылды, бірақ жүргізуші орнында отырып, көлікке жылдам қозғалу қажет болған жағдайда дайын күйде болды. Артқа орнатылуы және төменгі силуэті Арчерді тиімді тықсыру қаруы етті, экипаж оқ атып, айналып кетпей-ақ жылдам қашып кетуге мүмкіндік берді. Бірінші прототип 1943 жылы аяқталды, ал 1943 жылдың сәуір айында сынақ атылыстары жүргізілді. Викерс компаниясына 800 данаға тапсырыс берілді.

Қызмет

Өндіріс 1943 жылдың ортасында басталды, ал "Арчер" 1944 жылдың қазан айында қаруға түсті. Ол Солтүстік-Батыс Еуропа және (1945 жылы) Италияда қолданылды. Соғыс аяқталғанға дейін олардың 655 данасы жасалды. Сол кездегі Ұлтақ Достастығы армияларында кең таралған әскери доктриналарға сәйкес, "Арчер" сияқты машиналар "өздігінен жүретін танкке қарсы пушкалар" болып саналды және Корольдік бронетанкілік корпусы (RAC) емес, Корольдік артиллериясы (RA) басқарды. Бұл АҚШ-та жасалған екі машинаға да қатысты, олар бастапқыда "танктерді жоятын" машиналар ретінде жобаланған, бірақ британдықтар оларды осы мақсатта пайдаланбады: 3 дюймдік өздігінен жүретін M10 және 17 фунттық өздігінен жүретін "Ахиллес". Соғыстан кейін Египет армиясы 1948 жылғы араб-израиль соғысынан кейін 200 бұрынғы британдық "Арчер" машинасын алды. Олардың кейбіреулері 1956 жылы израильдік бронетехникаға қарсы табысты қолданылды. "Арчер" 1950 жылдардың басында Рейн армиясының (BAOR) бірнеше бөлімдерінде Корольдік бронетанкілік корпусының құрамында қызмет етті. 1952 жылы Иорданияның Араб легионы мен Ұлттық гвардиясына 36 бұрынғы британдық "Арчер" машинасы берілді.