Кіріспе
Кәсіпқой шахматшылар қауымдастығы (АШҚ) – кәсіби шахматшылардың құқықтарын қорғауға, олардың алаңдаушылықтарын жоюға және жоғары деңгейдегі шахмат турнирлерін ұйымдастыру және үздік кәсіпқойлардың рейтинг жүйесін ұстау арқылы әлемде шахматты дамытуды мақсат ететін коммерциялық емес ұйым. Осы қызметтерден басқа, АШҚ шахматшылардың FIDE – әлемдік шахмат федерациясының шешім қабылдау процестеріне азаматтық қатысуын ынталандырады және қолдайды. Бұл әсіресе АШҚ мен FIDE-нің бірлескен «Алдын алу комитетінің» (2018 жылы «Fair Play комиссиясы» деп қайта аталды) құрылуымен айқын көрінді. 2014 жылы АШҚ FIDE-мен бірлесіп «Ардагерлер бағдарламасын» бастағанын жариялады, оның мақсаты – мұндай қолдауға мұқтаж бірнеше лайықты ардагер шахматшыларға стипендия беру. Осы бағдарлама аясында 18 ардагерге жыл сайынғы стипендия тағайындалды. 2015 жылдың жазында АШҚ 85 елден 1100-ге жуық шахмат маманын (халықаралық шеберлер, гроссмейстерлер, халықаралық төрешілер және ұйымдастырушылар) біріктірді. Әлем чемпионы Магнус Карлсеннен басқа, әлемнің көптеген жетекші шахматшылары, соның ішінде бұрынғы әлем чемпионы Вишванатан Ананд АШҚ мүшелерінің қатарында.
The Association of Chess Professionals (ACP) is a non profit organisation which aims to protect the rights of professional chess players, address their concerns and to promote chess worldwide through the organisation of high level chess tournaments and maintaining a ranking system of the top professionals. Besides these activities, the ACP encourages and promotes the civil engagement of chess players into the decision making processes of FIDE, the world chess body. This was particularly evident with the formation of the joint ACP FIDE panel Anti Cheating Committee (renamed to Fair Play Commission in 2018). In 2014 the ACP announced the initiation of the Veteran's Programme along with FIDE, which seeks to provide a stipend to a few deserving veteran players who could benefit from such support. – since then 18 veterans were awarded with an annual stipend. At the summer of 2015 the ACP united about 1100 chess professionals (International Masters, Grand Masters, International Arbiters and Organisers) from 85 countries. While the World Champion Magnus Carlsen is a notable exception, most of the World's top players, including the previous World Champion Vishwanathan Anand can be found among the ACP members.
АӨК турнирлері мен турнирлері
АӨКТ туры – 25 елдегі 100-ге жуық жоғары деңгейдегі шахмат турнирін біріктіретін бірегей жүйе. АӨКТ турының үздік ойыншылары жыл сайынғы АӨКТ кубогына қатысуға құқылы. Бұл – әлемдік шахмат күнтізбесіндегі ең беделді жарыстардың бірі. АӨКТ турының идеясы мен ұпайлар жүйесін Павел Трегубов ойлап тапты, ол 2004-2006 жылдар аралығында техникалық мәселелерді басқарды. 2007–2011 жылдары АӨКТ турын Яник Пеллетье басқарды. Соңында, 2012 жылдан бастап Трегубов қайтадан АӨКТ тур координаторы рөлін атқарды. АӨКТ турының рейтингісіне сүйенсек, АӨКТ турының үздік ойыншылары маңызды халықаралық жарыстарға жолдама алды. Максим Вашье-Лаграв 2013 жылғы Әлем кубогының жартылай финалына дейін жетті, бұл нәтижесімен ол жарысқа қатысу құқығын алды. Оннан астам гроссмейстерлер Tata Steel Chess және Пойковски сияқты беделді турнирлерге жолдама алды. 2012–2015 жылдар аралығында АӨКТ әлемнің үздік ойыншыларының қатысуымен әлем деңгейіндегі жеті турнир ұйымдастырды: 2014 жылы Италияның Бергамо қаласында өткен АӨКТ Алтын Классикасы, Тбилисидегі АӨКТ Әйелдер Кубогы, Батумидегі Әйелдер арасындағы жылдам және блиц бойынша әлем чемпионаты, Амстердамдағы АӨКТ Алтын Классикасы (2012), Ригадағы АӨКТ Кубогы (2013) және Кутаисидегі АӨКТ Әйелдер арасындағы жылдам Еуропа чемпионаты (2015). Бұл жарыстарға 150-ден астам ойыншы қатысып, 750 000 АҚШ долларынан астам сомада жүлде қоры салынды.
Тарих
Ұйым 2003 жылғы маусымда құрылды, оның құрылуына түрткіс болған нәрсе – 2003 жылғы Еуропа чемпионатында Түркияда өткен шара кезінде Еуропалық шахмат одағымен және кәсіби ойыншылармен туған келіспеушілік. Осы оқиға барысында үш гроссмейстер – Альмира Скрипченко, Павел Трегубов және Игорь Глек ұйымдастырған алғашқы ойыншылар кездесуінен кейін сол ойыншылар жетекшілік ететін бастамашы топ құрылды. Бірінші АХК Басқармасы 2004 жылы келесі адамдармен жұмысын бастады: АХК президенті – француз гроссмейстері Жоэль Лаутье, хатшы – Бартоломей Мацея, қазынашы – Альмира Скрипченко, қазынашының орынбасары – Павел Трегубов, Басқарма мүшелері – Игорь Глек, Анна Хан, Владимир Крамник, Питер Хайне Нильсен және Янник Пеллетье. АХК-ның алғашқы мүшелері Висванатан Ананд, Петер Леко және Джудит Полгар сияқты белгілі ойыншылар болды, бірақ Гарри Каспаров емес. Ұйым 2003 жылы құрылды, оның негізгі себебі – 2003 жылғы Еуропа чемпионатының барлық қатысушылары орналасуға тиіс қонақ үйді таңдау мәселесінде Еуропалық шахмат одағымен туған келіспеушілік. Содан бері ол кәсіби шахматқа қатысты көптеген мәселелермен айналысып келеді. Кейбір тараптар бұл ұйымды Гарри Каспаров пен Найджел Шорттың 1993 жылғы әлем чемпионатын өткізу үшін құрған Кәсіби шахмат қауымдастығымен (PCA) салыстырады, ол шахматтың ресми басқарушы органы – ФИДЕ-ден бөлініп шыққан. Алайда, әлем чемпионатын өткізуде ФИДЕ-мен бәсекелескен PCA-дан өзгеше, АХК бастапқыда «ФИДЕ-мен және басқа да халықаралық және ұлттық шахмат ұйымдарымен бірлесіп жұмыс істеуге ниеттенетінін» мәлімдеді. Бірақ 2005 жылғы наурыз айында Лаутье «қазіргі таңда ФИДЕ бізбен кез келген байланыстан қашып, хаттарымызға жауап бермейді және жағдайдың жақсаруын күтпейміз» деп мәлімдеді. АХК ФИДЕ-нің көптеген мәселелеріне қатысты сынға ұшырады, соның ішінде 2004 жылғы чемпионатты Ливияда өткізу шешімі (осылайша израильдік ойыншылардың қатысу мүмкіндігіне күмән тудырды) және осы чемпионаттағы ойыншылармен жасалған келісімшарттарға қатысты мәселелер. Бұл саяси шаралардан басқа, АХК Playchess серверінде (Chessbase басқарады) бірнеше онлайн шахмат турнирлерін ұйымдастырды (тек мүшелері үшін). 2004 жылғы 31 шілдеде Дортмунд турнирі кезінде өткен баспасөз конференциясында Лаутье АХК турының басталуы туралы хабарлады, онда бір жыл ішінде турнирлерде ең жақсы нәтиже көрсеткен сегіз АХК мүшесі (балдық жүйе бойынша) маусымның ең жақсы ойыншысын анықтау үшін соңғы турнирде (АХК шеберлері) өнер көрсетеді. Бірақ соңғы кезде АХК мен ФИДЕ арасында байланыс пен ынтымақтастық артып, ФИДЕ көптеген АХК ұсыныстарын ойыншылардың жағдайын жақсарту мақсатында мақұлдады. Сондай-ақ, кейбір АХК өкілдері ФИДЕ-нің алаяқтыққа қарсы комитеттеріне қатысты. Осының нәтижесінде АХК ФИДЕ ережелеріне көптеген маңызды өзгерістер енгізіп, жүлде қорын көбейтті және кәсіби шахматшылардың қаржылық жағдайын жақсартты.
But recently, there was more contact and co operation between ACP and FIDE, and many ACP suggestions were approved by FIDE to improve the conditions of the players. Also some ACP officials were involved in FIDE anti cheating committees. Thanks to this increased influence, ACP has managed to push through many important changes in the FIDE regulations, raising the prize funds and improving the financial conditions of the professional chess players.