Кіріспе

Екі жылда бір рет өткізілетін халықаралық шахмат турнирі – 2024 жылғы Олимпиада.

Шахмат Олимпиадасы – әлем елдерінің командалары қатысатын екі жылда бір рет өткізілетін шахмат турнирі. Турнирді ФИДЕ ұйымдастырады және өткізу орнын анықтайды. COVID-19 пандемиясы кезінде ФИДЕ 2020 және 2021 жылдары жылдам уақыт бақылауымен онлайн шахмат Олимпиадасын өткізді, бұл ойыншылардың онлайн рейтингтеріне әсер етті. ФИДЕ командалық чемпионатына "Шахмат Олимпиадасы" деген атаудың тарихи себептері бар, ол Олимпиада ойындарымен байланысты емес.

Олимпиаданың пайда болуы

Бірінші Олимпиада ресми емес болды. 1924 жылғы Олимпиадада шахматты Олимпиада ойындарына қосуға тырысылды, бірақ әуесқой және кәсіби ойыншыларды ажыратудағы қиындықтар осы әрекетті сәтсіз етті. 1924 жылғы жазғы Олимпиада Парижде өтіп жатқанда, 1-ші ресми емес шахмат Олимпиадасы да Парижде өтті. ФИДЕ 1924 жылдың 20 шілдесінде, жексенбі күні, 1-ші ресми емес шахмат Олимпиадасының жабылу күні құрылды. ФИДЕ 1927 жылы Лондонда алғашқы ресми Олимпиаданы ұйымдастырды. ФИДЕ өз ережелерін сақтайды, оның ішінде допинг-тесттерді міндетті етуді де, оларды Олимпиада сияқты іс-шараларда өткізуге міндетті. Тесттер алғаш рет 2002 жылы, шахматта допинг қолдану мүмкін емес деген кең таралған сенімге қарамастан, үлкен дау-дамайлармен бірге енгізілді. Голландия шахмат федерациясы жүргізген зерттеулер шахматта өнімділікті арттыратын бірде-бір затты таба алмады. Шамамен жиырма жылдан бері осы салада тәжірибе жүргізіп келе жатқан доктор Хелмут Пфлегердің айтуынша, "Психиканы көтеріп, тыныштандыратын дәрілердің көптеген жағымсыз әсерлері бар". Ян Тимман мен Роберт Хюбнер ұлттық құрама сапында ойнаудан немесе шахмат Олимпиадасы сияқты допинг-тесттер жүргізілетін шараларға қатысудан бас тартты. 2002 жылғы Олимпиадада өткізілген 802 тесттің барлығы да теріс нәтиже көрсетті. Дегенмен, 2004 жылғы 36-шы шахмат Олимпиадасында екі ойыншы зәр сынамасын беруден бас тартты және олардың ұпайлары жойылды. Төрт жыл өткен соң, 2008 жылғы 38-ші шахмат Олимпиадасында Василий Иванчук допинг-тесттен қашқаны үшін жазаланбады, орнына процедуралық қателік анықталды. 2010 жылы ФИДЕ өкілі ФИДЕ Медициналық комиссиясының жұмысының нәтижесінде тесттер енді стандартты процедура саналатынын мәлімдеді. 2015 жылдың қараша айында ФИДЕ президенті Кирсан Илюмжинов шахматтағы допингті анықтау және оны анықтау үшін WADA-мен бірлесіп жұмыс істейтіндерін хабарлады.

Жалпы командалық рейтинг

Кестеде Шахмат олимпиадасында ұтқан медальдары бойынша (онлайн немесе бейресми жарыстарды есептемегенде) ашық командалардың тізімі көрсетілген. Командалар бірінші орынға ие болған медальдар саны бойынша реттелген, тең түскен жағдайда екінші орынға ие болған медальдар саны ескеріледі, және т.б.

Ең табысты ойыншылар

Қалың шрифт активті шахматшыларды және барлық ойыншылардың (осы кестелерге кірмегендерді қоса алғанда) медальдар бойынша ең жоғары көрсеткішін көрсетеді.